پنج شنبه, ۷ مهر , ۱۴۰۱ 4 ربيع أول 1444 Thursday, 29 September , 2022 ساعت تعداد کل نوشته ها : 14503 تعداد نوشته های امروز : 5 تعداد اعضا : 4274 تعداد دیدگاهها : 299×
بررسی تاثیر مدرسه، دانشگاه، صداوسیما و رسانه در اقامه نماز
23 مرداد 1401 - 12:48
شناسه : 116660
2
بمناسب روز سوم از دهه ترویج معارف نماز:

به مناسبت روز سوم از دهه ترویج معارف نماز مقاله ای به نوشته مسعود رحیم دخت، روابط عمومی ستاد، تحت عنوان تاثیر مدرسه، دانشگاه، صداوسیما و رسانه در اقامه نماز منتشر گردید.

ارسال توسط : نویسنده : مسعود رحیم دخت منبع : روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان
پ
پ

بدون شک پس از خانواده که کانون اصلی تربیت و پرورش فرزندان میباشد، محل یادگیری علم و تحصیل فرزندان و همچنین رسانه های صوتی و تصویری اعم از صدا و سیما، فضای مجازی و … جزو موثرترین عوامل در تربیت هر فردی میباشند. استفاده درست و بهینه و برنامه ریزی دقیق جهت تعیین خطوط فکری و تربیتی در هر کدام از موارد مذکور میتواند تاثیر بسزایی در آینده فرزندان هر کشوری داشته باشد. در این مقاله سعی میکنیم به بررسی نقش این موارد، قدرت تاثیر آنها و مقایسه میزان تاثیرگذاری آنها در اقامه نماز بپردازیم.

مدرسه و اقامه نماز

استفاده از کلمه “خانه دوم” برای مدرسه یعنی این محیط پس از خانواده، اولین کانون تاثیر گذار در تربیت فرزندان میباشد. این کانون تربیتی بزرگ که بطور میانگین ۱۲ سال از عمر یک فرد را درگیر خود میکند، دربرگیرنده ۱۰ درصد از عمر یک فرد با طول عمر معمولی میباشد. میزان قدرت موثر بودن مدرسه در اقامه نماز را میتوان نشأت گرفته از دو عامل اساسی دانست که در ذیل به آن میپردازیم:

۱ – خانواده

قدرت تاثیر گذاری این محیط در اولین قدم به خانواده بازمیگردد، طرز تفکر خانواده، مخصوصا پدر و مادر، در مورد اینکه آیا مدرسه تنها محلی برای یادگیری علم است و یا در آن میتوان خط و مشی های بنیادی زندگی را نیز یادگرفت یا خیر، بسیار موثر میباشد. همانطوری که اکنون در مدارس مشاهده میشود درصدی از دانش آموزان نرمش و کُرنش بیشتری در یادگیری سبک و اصول زندگی، علاوه بر علم و تحصیل، از خود نشان میدهند و درصد دیگری فقط مدرسه را محدود به محلی برای یادگیری علم و دانش کرده اند و زندگی شخصی خود را جدا از مدرسه میدانند.

۲ – معلم

دومین عامل در تعیین قدرت تاثیرگذاری مدرسه را میتوان به معلمین نسبت داد. این قشر فرهیخته و زحمت کش میتوانند نقش بسزایی در تربیت و سوق فرزندان به نماز و سبک زندگی اسلامی بازی کنند. نشان دادن جلوه هایی از سبک زندگی اسلامی، فواید آن در حالات مختلف، زیان و آثار سوء دوری از نماز و زندگی اسلامی در زندگی فردی خود معلم و همچنین تمثیل هایی واقعی از اسطوره های امروزی، از بزرگان دینی و شهدای مدافع حرم که نزدیک ترین افراد به دوران حال حاضر هستند تا ائمه اطهار شهدای هشت سال دفاع مقدس و … میتواند ذهن دانش آموز را در نحوه انتخاب سبک زندگی دچار چالش کند و دانش آموز زندگی خود را از محدودیت به این دنیا فارغ کرده و امیال و آرزوهایی بزرگتر و با آثار اخروی مد نظر بگیرد. البته تعیین خطوط قرمز و تکمیل گام به گام مراحل تربیتی در سوق فرزندان به سبک زندگی اسلامی و نماز امری بسیار مهم است تا دانش آموز به غلط به سمت رسم و رسوم صوفی گری میل پیدا نکند . همانطوری که در تک تک الگوهای زندگی از ائمه اطهار و معصومین گرفته تا شهدا و … همگی هم در زندگی دنیوی خود ، زندگی ای سرشار از محبت و عشق و شادی داشته اند و هم آخرت خود را فدای این دنیا ننموده اند.

بالطبع عوامل بسیار دیگری نیز میتواند در قدرت تاثیرپذیری دانش آموز از محیط مدرسه، برای اقامه نماز، دخیل باشد. یکی از عوامل مهم دیگر که انسان امروزی بیشتر قدرت آن را لمس میکند وجود فضای بی انتهای اینترنت و فضای مجازی است که در بندهای دیگر نیز به آن اشاره خواهیم نمود.

بررسی تاثیر مدرسه، دانشگاه، صداوسیما و رسانه در اقامه نماز

دانشگاه و اقامه نماز

اگر انسان را به دانه ای تشبیه نماییم که از کودکی بوته ای نرم و بدون سختی بوده و در مدرسه رشد کرده باشد، در سن رسیدن به دانشگاه به نهال تبدیل گشته و بعضی از اصول سبک زندگی ، چه درست و چه غلط در وی بنیادین گشته و تغییر آنها در مدت زمان ۴ تا ۸ سال نیازمند برنامه ریزی بسیار دقیق و با نگاهی تخصصی میباشد. دانشجویی که به نماز ایمان راسخ دارد را در این دوران سخت میتوان از نماز منصرف کرد و برعکس، دانشجویی که بی اهمیت به نماز و اسلام باشد، نسبت به زمانی که در مدرسه بود، به سختی تغییر پیدا کرده و نمازخوان میشود.

استوار گشتن نوعی از سبک زندگی در فرد ، باعث میشود تا در دانشگاه درصد کمی از دانشجویان که خود را مقید به نماز و اسلام نمیدانند، خود را تغییر داده و سبک زندگی اسلامی و گرایش به نماز را پیدا کنند. البته این امر ناممکن نیست و هنوز اصول ذهنی وی قابل تغییر است. در دانشگاه پیگیری سه روند مهم میتواند تاثیر بسزایی در اقامه نماز در دانشجویان داشته باشد:

۱: درصد بالایی از دانشجویان در نماز خود سست هستند و یا علی رغم اقامه آن بطور منظم، ایمان راسخی به آن ندارند، چون هنوز سنشان اجازه لمس قدرت نماز، آنطور که باید و شاید را نداده است. محیط دانشگاه از جوّ خوابگاه تا کلاس درس و برنامه فرهنگی و … باید بنحوی باشد که این فرد در اقامه نماز خود ایمان استواری پیدا کند و یا حداقل در بدترین شرایط، نماز خود به همین سبکی که میخواند حفظ کند.

۲: دانشجویانی که به امر اقامه نماز هیچ اعتقادی ندارند و و در عین مسلمان بودن، نماز نمیخوانند از دو وجه باید مورد بررسی قرار گیرند: ۱: میزان تاثیرگذاری آنها در سایر افراد نمازخوان به حداقل میزان ممکن برسد. زیرا یک دانشجوی جوان که سرشار از امیال و هوا و هوس های جوانی است تاثیر بیشتری از هم کلاسی و هم اتاقی خود که غرق در این موارد است، میتواند بگیرد، و اگر دانشجوی نمازخوان به جای تاثیرگذاری، روال تاثیرپذیری را پیش گیرد. علاوه بر اینکه طرز صحیح سبک زندگی خود را از دست داده، مُهر تاییدی بر فردی که اعتقادی به نماز ندارد خواهد زد و این تاثیر میتواند دامنه بیشتری از دانشجویان را در حداقل ۴ سال زندگی مشترک داشته باشد.  ۲: خود این دانشجویان به اقامه نماز میل پیدا کنند. اهمیت این مورد نیز را نیز میتوان به وضوح از مورد اول استخراج کرد. اگر دانشجو متوجه انتخاب مسیر غلط سبک زندگی خود شود، هم در تبلیغ و سرایت آن به دیگران دچار تردید میشود و هم خود سعی میکند به سمت بهتر، یعنی اقامه نماز و سبک زندگی اسلامی تمایل پیدا کند.

۳: برای ترویج اقامه واقعی نماز هنوز دیر نیست ولی نیاز به یک برنامه ریزی دقیق، پیشرفته و تخصصی توسط افراد مجرب را دارد; همانطور که دشمن برای هر لحظه تک تک افراد در هر محیطی برنامه ریزی نموده تا آنان را به سمت و سویی اشتباه و خلاف مسیر درست سوق دهد، تا بتواند اهداف و امیال خود را راحتتر و سریعتر پیش ببرد. جهت امر اقامه نماز نیز باید دانشگاه دارای برنامه ای دقیق و تخصصی و پیوسته باشد . عدم استفاده اصولی از برنامه و ادامه روند بصورت دیمی و تکه تکه، باعث از هم گسیختگی اهداف شده و دانشجویان را آنطور که باید و شاید به سمت نماز نمیکشاند.

رسانه و نماز

در دنیای نوین امروزی نمیتوان قدرت رسانه در ایجاد سبک زندگی اسلامی و شوق به نماز و یا ایجاد سبک زندگی غربی و میل به ولنگاری و امیال دنیوی را دست کم گرفت. شاید در ۳۰ سال قبل این قدرت، نسبت به سایر موارد تاثیر گذار مورد بحث، در حدی بود که نیاز طرح و بررسی آن وجود نداشت. اما امروزه و با رشد سریع آن از اهمیت فوق العاده ای برخوردار شده است. یکی از کارکردهای مهم رسانه‌ را می‌توان فرهنگ‌ سازی دینی و سوق جامعه هدف به سمت نماز دانست. رسانه بستگی به نوع آن و گروه های مختلف مخاطبین میتواند در برنامه های مختلف تاثیر خود را در ایجاد و تعمیق اقامه نماز در بطن وجودی هر فرد بگذارد. قدرت رسانه را میتوان به دو بخش صداوسیما و رادیو و همچنین فضای مجازی و اینترنت تقسیم نمود که به بررسی آنها میپردازیم.

بررسی تاثیر مدرسه، دانشگاه، صداوسیما و رسانه در اقامه نماز

۱ – تاثیر صدا و سیما و رادیو در اقامه نماز

صدا و سیما و رادیو با استفاده از هنر نمایش و صوت میتواند در به تصویر کشیدن سیره پیشوایان، رهبران و اسطوره های معنوی محبوب، سخنان آنان، سبک زندگی و … در ارتباط با نماز، می‌تواند تأثیرات قوی و ماندگاری را بوجود بیاورد. مسلماً توجه به گروه های سنی و تناسب محتوای تولیدی، تاثیر قوی تری در جریان سوق دهی به نماز خواهد داشت. علاوه بر این توجه بر سبک های جدید تبلیغ مانند تبلیغات زیرحسی یا نامرئی که در فریمی از یک لحظه، ضمیر ناخودآگاه را درگیر میکند، میتواند در ایجاد شوق برای نماز و سبک زندگی اسلامی بصورت غیر مستقیم موثر باشد.

در این حیطه باید همواره به این مورد توجه داشت که سبک زندگی غربی و سکولاریسم همه روزه از طریق فیلم ها و سریال های تولید جهان غرب تحت تاثیر قراردهنده ذهن مخاظب خواهد بود. جهت مقابله با این جریان باید ۱: راه های حمله جریان فکری غرب شناسایی و ضد حمله متناسب با آن طراحی شود. ۲: شیوه تولید برنامه ها بصورت دوره متناسب با شرایط روز جامعه، بروزرسانی شود و از شیوه های جدید تبلیغ و فرهنگ سازی استفاده گردد. ۳: برنامه های متناسب با سبک زندگی اسلامی و با محتوای جذاب به اندازه لازم تولید گردد. ۴: از تولید محتوای مروّج سبک غربی زندگی جلوگیری شود و آثار سوء این سبک زندگی بیشتر نمایان گردد. ۵: میتوان از آیات قرآنی مانند آیه ۴۵ سوره بقره که مردم را به یاری جستن از نماز و صبر در بحبوحه های مهم زندگی دعوت میکند متناسب شرایط برنامه بیشتر استفاده کرد تا ایمان به آیات قرآنی و نتایج آن برای مخاطب ملموس تر شود.

۲ – فضای مجازی و نماز

جالب است که امروزه بر کسی قدرت فضای مجازی پوشیده نیست . میتوان از بیانات رهبر عظیم الشان انقلاب اسلامی ایران که فرموده اند: «اگر من امروز رهبر انقلاب نبودم حتماً رئیس فضای مجازی کشور می‌شدم» و «اهمیت فضای مجازی به اندازه اهمیت انقلاب اسلامی است» به خوبی اهمیت این فضای نامحدود را درک کرد. ایشان بخوبی با قدرت این فضا آشنا هستند که گفته اند: « دشمنان از فضای مجازی حداکثر استفاده را می‌کنند. متأسفانه در فضای مجازی کشور ما آن رعایت‌ های لازم با وجود آن همه تأکیدی که داشته‌ ام، صورت نمی‌ گیرد و در یک جهاتی واقعاً «ول» است. »

طفل دو ساله ای که هنوز ذهن آن تقریبا خالی از هرگونه روش تربیتی است علاقه خود به بازی های موبایل و تبلت را بخوبی نشان میدهد و قدرت یادگیری کار کردن با این فضا را سریعتر از خواندن و نوشتن می آموزد. این بدین معنی است دست خالی مسولین در این زمینه، باعث واگذاری تمام کمال آن به دشمن شده و ما در محاصره دشمن با آرایش جنگی بسیار حرفه ای و مدون قرار گرفته ایم. اگر به سخنان رهبری در مورد اینکه اگر امروز رهبر نبودند حتماً رئیس فضای مجازی می شدند توجه کنیم به وضوح نیاز مبرم کشور به ایجاد آرایش تدافعی مناسب جهت مقابله با محاصره فرهنگی دشمن را درک خواهیم کرد. و توان بسیار بیشتری را این زمینه بکار خواهیم برد.

مقایسه قدرت تاثیر

این مقایسه قدرت تا حد زیادی بر اساس سلیقه و نظر شخصی نویسنده مقاله بر اساس یافته ها و مقالات و مشاهدات شخصی است . اما شاید بتوان قدرت نفوذ و تاثیر هر یک از محیط ها را با توجه به شرایط روز مشاهده نمود. قطعا اولین و مهمترین کانون تاثیرگذاری برای اقامه نماز هر فردی، محیط خانواده و پدر و مادر اوست و پس آن به رتبه بندی میزان تاثیر حوزه های مورد بحث میپردازیم.

۱ – قدرت اول: فضای مجازی

با توجه به شرایط حال حاضر اولین حوزه تاثیر گذار برای اقامه نماز، پس از خانواده، را میتوان به فضای مجازی و اینترنت اختصاص داد. فرزندی که هنوز پا به مدرسه نگذاشته و مشغول به بازی یا وب گردی در فضای مجازی از اینستاگرام گرفته تا … است. قبل از مدرسه در ذهن خود سبک زندگی ای متناسب با آنچه که میبیند ترسیم خواهد کرد. پس این حوزه را میتوان موثرترین حوزه در ایجاد اشتیاق یا کم اهمیتی به نماز دانست و نیازمند توجه ویژه ای می باشد.

۲ – قدرت دوم: مدرسه

پس از فضای مجازی، همچنان مدرسه که همان خانه دوم انسان است در شکل گیری انسانی متدین و نمازخوان بسیار موثر است. به همین خاطر باید معلمین و مربیان در مدرسه به کار فرهنگی جریان ساز مشغول باشند و فرصت غنیمت پرورش را به جریان سوزی تبدیل نکنند. باید همواره به این مورد توجه داشت که عدم ایجاد جریان و ثابت ماندن در روند رشد دینی دانش آموزان یک هدف نباشد. زیرا این ناتوانی حرکت فرهنگی جامعه را به عقب میراند و باعث آسیب دیدن فرهنگ جامعه میگردد.

۳ – قدرت سوم: دانشگاه و صدا و سیما

شاید بتوان به دانشگاه و صدا و سیما جایگاهی تقریبا برابر اختصاص داد.  آنچه که در یک فرد در طول ۱۸ سال و در خانه و مدرسه شکل گرفته باعث ثبات شالوده فرهنگی وی میشود. در سمت دیگر فضای مجازی نیز به عنوان مدرسه و در جایگاهی قبل از صداوسیما به تربیت فرزند میپردازد. بازپس گیری قدرت در این دو حوزه نیاز به توجه ویژه و حرفه ای داشته و باید نحوه تبلیغ و ترویج نماز از روال همه ساله قبلی به شیوه های نوین و جذاب تبدیل گردد.

کلام آخر

نماز، معبر اصلی هدایت انسان و گلوگاه تعالی فرهنگی و از مهم ترین راه های فرهنگ سازی دینی در هر فردی میباشد. نماز، ستون اصلی خیمه دین بوده و اقامه آن، اقامه صحیح و پایدار آن، اقامه همه خوبی‌ها و حسناتی است که خداوند راه سعادت نهایی را در آن ها قرار داده است. توجه به تمام حوزه های موثر در فرهنگ سازی دینی و ترویج فرهنگ نماز و فعالیت مناسب و متناسب با هر حوزه ، جامعه را به سمت جامعه ای متعالی، متدین و عدالتمند سوق میدهد. باید مسولین درگیر در هر حوزه ای شرایط روز جامعه را سنجیده و با همان شرایط تلاش خود برای اقامه نماز را بیش از پیش انجام دهند.

لینک فضای مجازی

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.