مسجد باید از محل اقامه نماز به پایگاه حل مسائل علمی و فرهنگی نسل جوان تبدیل شود
نایبرئیس شورای عالی حوزه علمیه استان یزد: یکی از کارکردهای مسجد میتواند تقویت بنیه علمی دانشآموزان باشد؛ بهعنوان نمونه، میتوان در شبهای مختلف، ساعتی را برای رفع مشکلات درسی دانشآموزان در درسهایی مانند فیزیک، ریاضی، ادبیات و زبان اختصاص داد و در کنار آن، برای پرسشهای فکری و اعتقادی نیز برنامه داشت.
به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان یزد، در آستانه برگزاری سیوسومین اجلاس سراسری نماز با عنوان «اقامه نماز در اندیشه و عمل امام شهید حضرت آیتاللهالعظمی امام خامنهای رضوانالله تعالی علیه» توجه به نقش دستگاههای اجرایی، مدیران و مسئولان در ترویج و نهادینهسازی فرهنگ نماز بیشازپیش اهمیت یافته است؛ ازاینرو در روز سهشنبه هفدهم شهریورماه، روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان در گفتوگویی اختصاصی با آیتالله سیدمحمدکاظم مدرسی نایبرئیس شورای عالی حوزه علمیه استان و امامجمعه بخش مرکزی یزد، دیدگاهها و دغدغههای وی را درباره جایگاه مسجد، نقش مدیران در فرهنگسازی نماز و راهکارهای تقویت ارتباط نسل نو با نماز را جویا شده است.
مشروح این گفتوگو در ادامه بخوانید.
رعایت آداب نماز و تمرین حضور قلب، زمینهساز خشوع در نماز
آیتالله سیدمحمدکاظم مدرسی، نایبرئیس شورای عالی حوزه علمیه و امامجمعه بخش مرکزی یزد، با اشاره به اهمیت حضور قلب در نماز گفت: برای تقویت حضور قلب باید به رسالههای عملیه و مسائل شرعی مراجعه و آداب نماز را رعایت کرد؛ چراکه بسیاری از مستحبات و مکروهات نماز، علاوه بر جنبه عبادی، در ایجاد تمرکز و حضور قلب مؤثر هستند.
وی افزود: برای نمونه، نمازخواندن در مکانهایی مانند محل رفتوآمد یا در برابر تصاویر، میتواند موجب حواسپرتی انسان شود و رعایت این مسائل در افزایش حضور قلب تأثیرگذار است.
آیتالله مدرسی با تأکید بر ضرورت تمرین و کنترل نفس ادامه داد: نفس انسان مانند گنجشکی است که دائماً میخواهد از شاخهای به شاخه دیگر بپرد و این حالت در نماز بیشتر برای انسان محسوس است؛ بنابراین توجه به معنای نماز و تمرین حضور قلب میتواند در این زمینه بسیار مؤثر باشد.
مسجد محلهمحور؛ از اقامه نماز تا حل مسائل علمی دانشآموزان
این استاد حوزه علمیه با تأکید بر ضرورت تبدیل مساجد به مراکز فعال و اثرگذار اجتماعی اظهار کرد: باید عناوینی مانند «مسجد برقرار» و «مسجد محلهمحور» را در عمل محقق کنیم و مسجد به محل رفتوآمد افراد دغدغهمند در حوزههای مختلف سیاسی، اجتماعی و عبادی تبدیل شود.
امامجمعه بخش مرکزی یزد یکی از راهکارهای مؤثر برای جذب نسل جوان به مسجد را استفاده از ظرفیت علمی این مکان دانست و گفت: یکی از کارکردهای مسجد میتواند تقویت بنیه علمی دانشآموزان باشد؛ بهعنوان نمونه، میتوان در شبهای مختلف، ساعتی را برای رفع مشکلات درسی دانشآموزان در درسهایی مانند فیزیک، ریاضی، ادبیات و زبان اختصاص داد و در کنار آن، برای پرسشهای فکری و اعتقادی نیز برنامه داشت.
وی افزود: استفاده از دانشجویان برتر و معلمان دغدغهمند برای کمک علمی به دانشآموزان و حتی دانشجویان در مساجدی که در اطراف مدارس و دانشگاهها قرار دارند، میتواند تجربهای موفق و انگیزهآفرین باشد.
آیتالله مدرسی خاطرنشان کرد: وقتی خانوادهها ببینند فرزندشان در مسجد، در محیطی سالم و عبادی، میتواند بهصورت رایگان مشکلات و ابهامات علمی خود را برطرف کند، نهتنها خودشان به حضور در مسجد علاقهمند میشوند، بلکه فرزندانشان را نیز به این حضور تشویق خواهند کرد.
مردمی شدن هجرت روحانیون؛ راهکاری برای تقویت مساجد روستایی
وی با اشاره به سابقه طرح هجرت هفتگی روحانیون به روستاها گفت: این طرح، موضوع جدیدی نیست و علمای گذشته نیز آن را اجرا میکردند. در دوران طلبگی نیز بهصورت هفتگی به شهرها و روستاهای اطراف میرفتیم و مرحوم والد ما آیتالله حاج سید محمد مدرسی نیز طلبهها را به روستاهای اطراف یزد، مهریز و حتی مناطق دورتر اعزام میکردند.
آیتالله مدرسی، بروکراسی و اداری شدن این فرآیند را از موانع مهم اجرای مطلوب طرح هجرت دانست و تصریح کرد: باید به شیوه سابق بازگردیم و این کار را دلی و مردمی انجام دهیم. روستاهایی که مطالبه گر حضور روحانی هستند، میتوانند در این زمینه نقش داشته باشند و از روحانی استقبال و در حد توان از حضور او حمایت کنند.
وی ادامه داد: اگر طلبهای به روستا برود و مردم احساس کنند او برای همراهی با آنان آمده و صرفاً مأمور اداری نیست، ارتباط بسیار مؤثرتری شکل خواهد گرفت. روحانی باید در کنار مردم باشد، مشکلات آنان را بشناسد و در اختلافات میان مردم و دستگاههای دولتی تا زمانی که حق پایمال نشود، از حق مردم دفاع کند.
شناخت مخاطب و هدفگذاری؛ شرط موفقیت فعالیتهای فرهنگی در فضای مجازی
نایبرئیس شورای عالی حوزه علمیه با اشاره به گستردگی و تنوع محتوای موجود در فضای مجازی گفت: امروز فضای مجازی از مطالب متنوع و گاه نادرست اشباعشده و محتوای جریانهای باطل نیز با جذابیت زیادی در اختیار جوانان قرار میگیرد؛ بنابراین نمیتوان انتظار داشت که همه جوانان را به یکشکل تحت تأثیر قرارداد.
وی افزود: باید مخاطب خود را بشناسیم، محدوده فعالیت را مشخص و برای آن هدفگذاری کنیم. اگر روحانی در یک شهر یا محله بتواند جمع مشخصی از جوانان مؤمن و پایکار را تربیت کند، اثرگذاری او بسیار بیشتر خواهد بود.
آیتالله مدرسی با اشاره بهضرورت توجه به تربیت نیروهای مؤمن و انقلابی ادامه داد: یکی از راهکارهای مهم در این زمینه، فعال کردن مجموعههای تربیتی و حلقههای صالحین و تمرکز بر تربیت هدفمند جوانان است.
پیوند مسجد، مدرسه و خانواده؛ الگویی برای ارتباط مستمر با نسل جدید
این استاد حوزه علمیه با تأکید بر اینکه ارتباط مسجد و مدرسه باید به خانواده و دانشگاه نیز گسترش پیدا کند، اظهار کرد: همان طرحی که برای استفاده از ظرفیت مسجد در حل مسائل علمی و فرهنگی دانشآموزان مطرح شد، میتواند مسجد، مدرسه، منزل و دانشگاه را در کنار یکدیگر قرار دهد.
آیتالله مدرسی افزود: اجرای چنین طرحی نیازمند هنر، برنامهریزی و استمرار است و اگر این ارتباط به یک برنامه روتین تبدیل شود، میتوان حتی در فرآیند تربیت و انتخاب طلبه نیز به آن توجه کرد؛ بهگونهای که طلبه از ابتدا ارتباط مستمر و واقعی با مسجد و مردم داشته باشد.
امام جماعت موفق؛ آگاه به دغدغههای نسل جوان و مسلط بر جامعهشناسی
امامجمعه بخش مرکزی یزد با بیان اینکه امام جماعت باید با الگویی پیامبرگونه و طبیبوار در میان مردم حضورداشته باشد، گفت: امام جماعت موفق باید هم دغدغههای نسل جوان و هم دغدغههای نسل میانسال را بشناسد، آگاهی کافی داشته باشد و درعینحال، شیوه و سلیقه بیان این آگاهیها را نیز بداند.
وی افزود: شناخت جامعه و جامعهشناسی امروز بسیار مهم است و امام جماعت نمیتواند صرفاً به بیان مطالب دینی اکتفا کند، بلکه باید بداند چگونه این معارف را متناسب با شرایط مخاطب ارائه کند.
آیتالله مدرسی با اشاره به نقش مهم مسجد در تربیت انسانها تصریح کرد: مسجد میتواند شهید حججی تربیت کند و درعینحال، اگر در کارکرد تربیتی آن خللی ایجاد شود، ممکن است فردی در نقطه مقابل این مسیر تربیت شود؛ بنابراین باید امام جماعت را بهگونهای تربیت کنیم که خروجی مسجد، انسانهایی مؤمن، آگاه و فداکار باشند.
مطالبهگری برای تقویت نماز نسل نو باید از خود روحانیت آغاز شود
این استاد حوزه علمیه با تأکید بر اینکه مطالبه برای تقویت نماز نسل نو باید ابتدا از خود روحانیت آغاز شود، اظهار کرد: برای موفقیت نمیتوان همیشه انگشت اشاره را به سمت دیگران گرفت. دولت، مجلس، هیئتامنا و سایر دستگاهها هرکدام در این زمینه نقش دارند، اما روحانیت نیز باید سهم و مسئولیت خود را بپذیرد و کمکاریهای احتمالی خود را موردتوجه قرار دهد.
آیتالله مدرسی افزود: روحانیون ظرفیتهای بزرگی مانند منبر، رسانه، ارتباط مستقیم با مردم و حضور در مدیریت مساجد در اختیاردارند و میتوانند از این ظرفیتها برای تقویت نماز استفاده کنند.
وی با انتقاد از وضعیت مدیریتی برخی مساجد ادامه داد: متأسفانه امروز برخی مساجد به مراکزی تبدیلشدهاند که نهادهای مختلفی در آنها فعالیت میکنند، اما متولی مستقیم و پاسخگوی مشخصی ندارند.
نایبرئیس شورای عالی حوزه علمیه خاطرنشان کرد: با توجه به طرح اخیر درباره مسئولیت ائمه جمعه مراکز استانها نسبت به مساجد استان و تقسیم این مسئولیت میان ائمه جمعه شهرستانها، امیدواریم مساجد از حالت مراکز بدون متولی خارجشده و به اماکنی با مدیریت مشخص و فعال تبدیل شوند.
