به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز خوزستان، جانمایی مناسب مساجد، فراهمکردن زیرساختهای اقامه نماز، حضور مدیران در صفوف نماز جماعت، تقویت سازوکارهای نظارتی و استفاده از ظرفیت رسانهها و دستگاههای فرهنگی، از جمله موضوعاتی است که میتواند به ترویج و نهادینهسازی فرهنگ نماز در جامعه کمک کند.
در همین راستا، روابط عمومی ستاد اقامه نماز خوزستان در گفتوگویی با حجت الاسلام والمسلمین سید محسن بهروزنژاد، مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه صنعت نفت، به بررسی ابعاد مختلف جایگاه نماز و مسجد در دانشگاهها، ادارات و جامعه پرداخت.
برای تحقق مطالبه امام شهید(ره) مبنی بر «پیوست مسجد در پروژههای عمرانی»، چه ضوابط و الزاماتی در طرحهای شهری و عمرانی استان باید مورد توجه قرار گیرد؟
حجت الاسلام والمسلمین بهروزنژاد گفت: مسئله استقرار مسجد، تدبیر در جانمایی و توجه به حضور و محوریت مسجد در مجموعههای عمرانی، از موضوعات مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرد. در مجموعه دانشگاههای استان خوزستان نیز به این مهم توجه شده و بحمدالله در بسیاری از دانشگاهها، مراکز و مؤسسات آموزش عالی، مساجد و نمازخانهها در بخشهای مناسب جانمایی و تعبیه شدهاند.
وی افزود: لازم است در راستای رونقبخشی به مساجد و فراهمکردن زمینه حضور بیشتر مردم و دانشگاهیان در این اماکن، برنامهریزی لازم صورت گیرد.
مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه صنعت نفت اظهار کرد: شهرهای استان خوزستان عمدتاً شهرهایی باسابقه، ریشهدار و بااصالت هستند و مساجد شاخص و مناسبی در بخشهای مختلف شهرها وجود دارد. بنابراین باید در توسعههای شهری و برنامهریزی برای گسترش فضاهای شهری، جایگاه مسجد همچنان مورد توجه جدی قرار گیرد.
وی با تأکید بر ضرورت جانمایی صحیح مساجد تصریح کرد: جانمایی مسجد باید بهگونهای باشد که دسترسی به آن و امکان بهرهمندی از ظرفیتهای مختلف آن تسهیل شود. پیشبینی محیط مناسب برای وسایل نقلیه نمازگزاران، توجه به مدیریت حملونقل و ترافیک در فضای پیرامونی مسجد و همچنین ایجاد فضای سبز و فضای باز مناسب برای فعالیتهای نمازگزاران در سنین مختلف، از جمله مواردی است که باید در طراحی و توسعه فضاهای شهری مورد توجه قرار گیرد.
حضور مدیران ارشد در صفوف نماز جماعت چه تأثیری بر ارتقای فرهنگ سازمانی و ایجاد انگیزه در کارکنان دارد؟
حجت الاسلام والمسلمین بهروزنژاد گفت: درباره حضور مدیران در صفوف نماز جماعت و تأثیر آن بر ارتقای فرهنگ سازمانی، باید به این نکته توجه کرد که همه مدیران و کارکنان مجموعههای دولتی و غیردولتی که توفیق خدمتگزاری به مردم را دارند، بهعنوان افراد مسلمان و پایبند به آموزههای دینی، نسبت به نماز مسئولیت دارند و نماز نیز از برجستهترین مناسک دینی ماست.
وی افزود: در آموزههای دینی و سخنان حضرات معصومین(ع) بر دعوت عملی به دین تأکید شده است؛ یعنی انسانها باید با رفتار و عمل خود دیگران را به دین دعوت کنند، نه صرفاً با زبان و بیان. یکی از مصادیق مهم این دعوت عملی، حضور در نماز جماعت و مشارکت در اجتماعات دینی و معنوی است.
مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه صنعت نفت اظهار کرد: در دانشگاههای استان و مراکز آموزش عالی، تلاش شده است تمهیدات لازم برای برگزاری نماز جماعت، هم در بخش سختافزاری و هم در زمینه فراهمکردن شرایط حضور افراد، فراهم شود.
وی تصریح کرد: حضور مدیران در صفوف نماز جماعت، یک دعوت عملی و نمونهای از همراهی مدیران با امور دینی است و این حضور میتواند این پیام را به کارکنان و افراد زیرمجموعه منتقل کند که نماز جایگاه ویژهای در محیط سازمانی دارد. هنگامی که کارمند مشاهده میکند مدیر و مسئول مافوق او برای اقامه نماز حضور پیدا میکند، زمینه برای حضور و مشارکت بیشتر کارکنان نیز فراهم میشود.
وی با اشاره به اهمیت توجه همزمان به حقوق اربابرجوع افزود: حضور مدیران و کارکنان در نماز جماعت نباید موجب بیتوجهی به وظایف اداری و حقوق مراجعهکنندگان شود. اگر مدیر مجموعه برای حضور کارکنان در نماز برنامهریزی مناسبی داشته باشد، کارمند نیز با آرامش خاطر میتواند در نماز جماعت شرکت کند و بداند که مدیر مجموعه ضمن توجه به اقامه نماز، حقوق مردم و اربابرجوع را نیز مورد توجه قرار داده است.
چه سازوکار نظارتی برای پیگیری مصوبات شورای اقامه نماز استان و دستورالعملهای ابلاغی در حوزه نماز میتوان تعریف و اجرا کرد؟
حجت الاسلام والمسلمین بهروزنژاد گفت: اساساً کار اصولی، شبکهای، نظاممند و ساختارمند نیازمند برنامهریزی دقیق و سازوکار مشخص است. در مجموعه دانشگاهها و مراکز آموزش عالی نیز با توجه به فعالیت ستاد اقامه نماز دانشگاهیان در کنار ستاد اقامه نماز استان، میتوان سازوکارهای مشخصی را برای پیگیری امور نماز در نظر گرفت.
وی افزود: یکی از این سازوکارها، معرفی رابط نماز در هر دانشگاه است. این رابط میتواند مسائل مربوط به تعاملات، پیگیری دستورالعملها و اجرای امور ابلاغی در حوزه نماز را در مجموعه دانشگاهی یا آموزشی دنبال کند.
وی ادامه داد: سازوکار دیگر، استفاده از ابزارهای نوین و نرمافزارهای کاربردی برای تعامل بیشتر افراد دغدغهمند حوزه نماز با مجموعههای دروندانشگاهی و بروندانشگاهی، از جمله شورای اقامه نماز است. برای نمونه میتوان بستری فراهم کرد تا نمازگزاران و افراد دغدغهمند، ایدهها، پیشنهادها، نارساییها و کمبودهای موجود را از طریق یک برنامه کاربردی با رابط نماز دانشگاه، روابط عمومی یا دبیرخانه شورای اقامه نماز استان در میان بگذارند.
مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه صنعت نفت اظهار کرد: این موضوع میتواند به شکلگیری نوعی نظارت مردمی و نظارت مؤمنانه با استفاده از ابزارهای روز و فناوریهای جدید منجر شود.
وی همچنین بر ضرورت تقویت احساس مسئولیت عمومی تأکید کرد و گفت: میتوان این رویکرد را با این نگاه دنبال کرد که «هر نمازگزار، یک ناظر» و «هر متدین، یک ناظر» در حوزه پیگیری مصوبات و اجرای برنامههای اقامه نماز باشد.
وی افزود: برای تحقق این امر، لازم است دستورالعملها و مصوبات شورای اقامه نماز، چه در سطح استان و چه در سطح دانشگاهها، در نمازخانهها و مساجد در معرض دید قرار گیرد و حتی از طریق مکاتبات اداری در اختیار کارکنان مجموعه قرار داده شود تا افراد نسبت به وظایف و الزامات موجود آگاهی داشته باشند و بتوانند پیگیری لازم را انجام دهند.
برای رفع کمبود فضای نمازخانه در ادارات، مراکز عمومی و راههای مواصلاتی استان، چه برنامهای برای توسعه این فضاها وجود دارد؟
حجت الاسلام والمسلمین بهروزنژاد افزود: در مجموعه دانشگاههای استان و مراکز آموزش عالی، به پیشبینی محیط مناسب برای اقامه نماز، اعم از مسجد و نمازخانه، توجه شده است و این موضوع در محیطهای خوابگاهی نیز مورد توجه قرار گرفته است. همچنین باید نمازخانههای موجود در مراکز درمانی و بیمارستانها را نیز در این مجموعه مورد توجه قرار داد.
وی اظهار کرد: در حال حاضر برنامه خاصی برای افزایش فضای نمازخانهها در مجموعههای مورد اشاره در نظر گرفته نشده است؛ با این حال، در صورت وجود نیاز، مجموعههای مرتبط در دانشگاهها، مراکز آموزش عالی و مراکز بهداشتی و درمانی میتوانند موضوع را پیگیری کنند.
وی افزود: دفاتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها و همچنین ستاد اقامه نماز استان میتوانند در صورت نیاز و ضرورت، در پیگیری و پاسخگویی به این نیازها نقشآفرینی کنند.
نقش نماز در ارتقای سلامت اداری، کاهش فساد و تنشهای سازمانی و تأمین رضایت اربابرجوع را چگونه ارزیابی میکنید؟
حجت الاسلام والمسلمین بهروزنژاد گفت: نقش و جایگاه نماز در ارتقای سلامت اداری، کاهش فساد، بهبود تعاملات انسانی در سازمانها و تأمین رضایت اربابرجوع، از کارکردهای مهم نماز در محیطهای اداری است.
وی افزود: اگر انسان نماز را با توجه به روح آن، یعنی روح بندگی و فرمانبرداری از خداوند متعال، اقامه کند، به این باور خواهد رسید که اربابرجوع نیز از بندگان خداوند هستند و باید حقوق آنان و رضایت الهی را در تعاملات اداری مورد توجه قرار دهد.
مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه صنعت نفت تصریح کرد: انسانی که در نماز در پیشگاه خداوند سر به سجده میگذارد، باید در مواجهه با بندگان خدا نیز رعایت حقوق آنان را مورد توجه قرار دهد. چهبسا رضایت الهی از مسیر رعایت حقوق مردم و خدمت صحیح به آنان حاصل شود.
وی اظهار کرد: فردی که روزانه چندین مرتبه در چشمه نماز خود را از آلودگیها و ناپاکیها تطهیر میکند، نباید در فعالیتهای اداری و مسیر تأمین معاش خانواده به فساد، کسب مال نامشروع یا زیر پا گذاشتن قوانین روی بیاورد.
وی افزود: چنین فردی در تعامل با همکاران و مدیران نیز تلاش میکند حدود و حقوق دیگران را رعایت کند و اگر با سختی و دشواری مواجه شود، آن را تحمل میکند اما در تعامل با دیگران به حقوق آنان تعدی نخواهد کرد. بنابراین، نماز میتواند یکی از مسیرهای مهم ارتقای سلامت اداری و تقویت اخلاق حرفهای در محیطهای سازمانی باشد.
با توجه به تأکیدات مکرر امام شهید(ره) در اجلاسهای سراسری نماز بر اقامه نماز نسل نو و نقش دستگاههای فرهنگی، این دستگاهها در شرایط کنونی چه نقشی میتوانند ایفا کنند؟
حجت الاسلام والمسلمین بهروزنژاد گفت: درباره نقشآفرینی در حوزه اقامه نماز نسل نو، باید به این نکته توجه داشت که جوانان و نوجوانان زمانی ارتباط عمیقتر و ماندگارتری با مسجد برقرار میکنند که احساس کنند حضور در مسجد میتواند به نیازهای واقعی آنان پاسخ دهد و در حل مسائلشان مؤثر باشد.
وی افزود: دستگاههای فرهنگی میتوانند در این زمینه نقشآفرینی شایستهای داشته باشند؛ به این صورت که مسائل و نیازهای جوانان و نوجوانان را شناسایی و در حد توان برای پاسخگویی به این نیازها از ظرفیت مسجد استفاده کنند.
بهروزنژاد با اشاره به ظرفیت مسجد در حوزه مسائل اجتماعی و اقتصادی اظهار کرد: برای مثال، مسجد میتواند با محوریت نماز و شبکهسازی میان افراد متدین، زمینه ارتباط میان کارگران و کارفرمایان را فراهم کند. همچنین در زمینه حل مشکلات اقتصادی، احیای سنت حسنه قرضالحسنه میتواند نقش مؤثری داشته باشد.
وی ادامه داد: مسجد در حوزه آموزش و تربیت نسل نو نیز ظرفیتهای فراوانی دارد؛ چه در آموزشهای رسمی و تحصیلی و چه در تربیت دینی و آموزشهای غیررسمی. موضوع ازدواج، همسریابی و واسطهگری در امر ازدواج نیز از دیگر زمینههایی است که مسجد و دستگاههای فرهنگی میتوانند در آن نقشآفرین باشند.
مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه صنعت نفت خاطرنشان کرد: در شرایط کنونی که کشور در مواجهه با استکبار جهانی، دوران جنگ ترکیبی را سپری میکند، مسجد میتواند به کانون جهاد و مقابله با تهدیدات تبدیل شود و از مسیرهای مختلف، از حل مسائل اقتصادی و اجتماعی گرفته تا تقویت آمادگیها و انسجام اجتماعی، در تقویت وحدت جامعه حول محور مسجد، دین و نماز نقشآفرینی کند.
مرکز صدا و سیمای استان برای نشر و ترویج معارف نماز از طریق برنامهسازی چه رسالتی بر عهده دارد؟
حجت الاسلام والمسلمین بهروزنژاد گفت: رسانهها، بهویژه رسانه ملی و رسانههای استانی، نقش بسیار مهمی در نشر و ترویج معارف نماز دارند و میتوانند برنامههای متنوع و اثرگذاری در این زمینه تولید و پخش کنند.
وی افزود: یکی از این اقدامات، تبیین و ترویج معارف نماز و معرفی نمازگزاران موفق و شخصیتهای برجسته علمی، هنری، ورزشی و سیاسی است که در کنار موفقیتهای خود، به آموزههای دینی و بهویژه اقامه نماز پایبند هستند.
بهروزنژاد معرفی مساجد موفق را از دیگر ظرفیتهای رسانهای دانست و اظهار کرد: معرفی مساجدی که توانستهاند نقش جامع و مؤثری در جامعه ایفا کنند و همچنین بازنمایی خدمات خادمان مساجد، میتواند در تقویت فرهنگ مسجد و نماز مؤثر باشد.
وی ادامه داد: معرفی ائمه جماعت موفق و تبیین کارکردهای نماز و مسجد، بهویژه در شرایط دشوار اجتماعی، نیز از دیگر وظایف رسانههاست. قرآن کریم میفرماید: «وَاسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ»؛ از صبر و نماز یاری بجویید.
مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه صنعت نفت تصریح کرد: تعامل دوسویه میان نمازگزاران و رسانه ملی و استانی نیز باید تقویت شود تا مردم بتوانند دیدگاهها و کاستیهای احتمالی را منعکس کنند. همچنین لازم است برنامههای باکیفیت و اثرگذاری برای اوقات اذان تولید شود و درباره این برنامهها نظرسنجی صورت گیرد تا بر اساس نظر مخاطبان، کیفیت فعالیتهای رسانهای در حوزه نماز ارتقا پیدا کند.
وی افزود: تولید سرودها و آثار فرهنگی با موضوع معارف نماز، برگزاری مسابقات معارف نماز و تقویت نقش تعاملی مردم در تبیین و ترویج فرهنگ نماز از طریق رسانه نیز میتواند در این مسیر راهگشا باشد.
در پایان حجت الاسلام والمسلمین بهروزنژاد ضمن تشکر از مجموعه ستاد اقامه نماز استان و همه عزیزانی که در مسیر ترویج و توسعه فرهنگ نماز تلاش میکنند، در پایان چند کتاب را برای مطالعه و بهرهمندی علاقهمندان معرفی میکنم.
وی افزود: نخستین کتاب، «نماز، معنویت و مسجد»، جلد بیستوهشتم از مجموعه چهلجلدی «رهنامه» است که به مسئله نماز و ابعاد مختلف اندیشه رهبر شهید انقلاب اسلامی پیرامون نماز، معنویت و مسجد میپردازد و در ده فصل تنظیم شده است.
بهروزنژاد ادامه داد: کتاب دوم، «نماز؛ کلید بهشت»، جلد چهلوسوم از مجموعه «پرسشها و پاسخهای دانشجویی» است که به چیستی و چرایی نماز پرداخته و مباحث مختلف را در قالب پرسش و پاسخ ارائه کرده است.
مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه صنعت نفت اظهار کرد: کتاب سوم نیز «حضور قلب در نماز»، جلد چهلوچهارم از مجموعه «پرسشها و پاسخهای دانشجویی» است که در آن ۲۵ پرسش مطرح شده و میتواند برای عموم مردم، بهویژه دانشجویان، دانشگاهیان و دانشآموزان، مفید و قابل استفاده باشد.
