نماز باید در تار و پود قصه تنیده شود، نه اینکه وصلهای بر پیکره اثر هنری باشد
به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان چهارمحال و بختیاری، حسین ابراهیمی کارگردان سینما و تلویزیون، روز شنبه، چهارم مهرماه در گفتگو با روابط عمومی ستاد استان با محوریت ظرفیتهای هنر و ادبیات برای ترویج فرهنگ اقامه نماز، بر ضرورت فاصله گرفتن از روایتهای مستقیم و شعاری و توجه به زبان، نیازها و دغدغههای نسل امروز تأکید کرد.
ابراهیمی با اشاره به ضرورت ارتقای کیفیت و جذابیت آثار هنری و ادبی با موضوع نماز، اظهار کرد: برای تولید آثار ماندگار، باید به سراغ روایتهایی رفت که به صورت غیرمستقیم و هنرمندانه به نماز میپردازند و به جای آنکه صرفاً درباره اصل نماز و ادای فریضه صحبت کنند، تأثیر نماز بر زندگی انسان را به تصویر بکشند.
وی افزود: مخاطب امروز بیش از آنکه با پیامهای مستقیم و شعاری ارتباط برقرار کند، با داستان، شخصیت و موقعیتهایی همراه میشود که بتواند خودش پیام اثر را کشف کند؛ بنابراین اگر قرار است نماز در یک فیلم یا اثر هنری به شکل مؤثر معرفی شود، باید آثار و برکات آن در زندگی شخصیتها و در روند داستان دیده شود.
این کارگردان سینما و تلویزیون در پاسخ به این پرسش که اگر بخواهد اثری فاخر با موضوع «معراج مؤمن» یا نماز در سیره امام شهید خلق کند، بر چه زاویهای تمرکز خواهد داشت، گفت: باید از موقعیتهای اجتماعی و بهروز استفاده کرد. انسان امروز تعریف متفاوتی از بسیاری از مفاهیم دارد و به همین دلیل، حتی مفهوم «معراج» نیز باید با زبان و نگاه نسل امروز بازتعریف شود.
ابراهیمی ادامه داد: اگر بخواهیم مفاهیمی همچون عروج، ارتباط انسان با خدا و آثار معنوی نماز را برای مخاطب امروز روایت کنیم، نمیتوانیم صرفاً با همان ادبیات گذشته سخن بگوییم؛ بلکه باید این مفاهیم را در بستر زندگی معاصر، مسائل اجتماعی و دغدغههای انسان امروز قرار دهیم تا مخاطب بتواند با آن ارتباط برقرار کند.
وی همچنین درباره چگونگی به تصویر کشیدن نماز جماعت پرشور جوانان در یک اثر هنری، با اشاره به تجربه سالهای گذشته در تولید آثار نمایشی، تصریح کرد: سالها تلاش شده است در برخی آثار تلویزیونی، نماز به شکل مستقیم وارد داستان شود، اما گاهی نتیجه عکس داده است؛ چراکه نماز زمانی در یک اثر هنری تأثیرگذار خواهد بود که در تار و پود قصه تنیده شده باشد، نه اینکه مانند وصلهای ناجور به آن اضافه شود.
این کارگردان خاطرنشان کرد: نماز جماعت باید به یکی از عناصر اصلی قصه تبدیل شود؛ به گونهای که اگر آن بخش از داستان حذف شود، به روند روایت و ساختار قصه لطمه وارد شود. در چنین شرایطی، مخاطب نماز را نه به عنوان یک پیام تحمیلی، بلکه به عنوان بخشی طبیعی از زندگی شخصیتها و فضای داستان میپذیرد.
ابراهیمی با بیان اینکه بُعد اجتماعی نماز ظرفیت ویژهای برای خلق آثار ماندگار هنری دارد، اظهار کرد: بسیاری از ابعاد نماز جنبه شخصی دارد، اما بُعد اجتماعی آن به تأثیر نماز بر جامعه مربوط میشود و میتوان از این ظرفیت برای روایت داستانهایی درباره ارتباط انسانها، همدلی، مسئولیتپذیری، انسجام اجتماعی و آثار جمعی نماز بهره گرفت.
وی افزود: هنر میتواند این مفاهیم را بدون بیان مستقیم و شعارگونه، در قالب شخصیت، موقعیت و داستان به مخاطب منتقل کند و همین شیوه میتواند زمینه ارتباط عمیقتر مخاطب با مفهوم نماز را فراهم کند.
این کارگردان در بخش دیگری از این گفتگو، درباره انتظارات خود از ستاد اقامه نماز برای همکاری با هنرمندان در تولید آثار فاخر، مهمترین موضوع را ایجاد باور و دغدغه واقعی نسبت به نماز در میان هنرمندان دانست و گفت: انتظار من این است که هنرمندان ابتدا خودشان به نماز باور پیدا کنند و سپس درباره نماز اثر تولید کنند؛ چراکه اگر هنرمند تنها به دلیل نیاز مادی وارد یک پروژه نمازی شود، نمیتوان انتظار داشت اثر تولیدشده از عمق و تأثیرگذاری لازم برخوردار باشد.
ابراهیمی تأکید کرد: حمایت از هنرمندان تنها نباید به تأمین منابع مالی پروژه محدود شود، بلکه باید زمینهای فراهم شود تا هنرمند بتواند با موضوع نماز ارتباط واقعی برقرار کند و آن را از زاویهای هنرمندانه، انسانی و متناسب با نیاز مخاطب امروز روایت کند.
وی با اشاره به تجربه خود در تولید آثار با موضوع نماز و ارزشهای دینی، ساخت فیلم سینمایی «سجاده عاشقی» با مشارکت ستاد اقامه نماز استان را از جمله تجربههای خود در این عرصه عنوان کرد و گفت: تولید چنین آثاری نشان میدهد که میان ظرفیتهای هنر و فرهنگ نماز میتوان ارتباط مؤثری ایجاد کرد؛ مشروط بر اینکه نگاه هنری، کیفیت اثر و شناخت درست مخاطب مورد توجه قرار گیرد.
این کارگردان سینما و تلویزیون همچنین به فعالیتهای خود در زمینه تولید آثار مرتبط با رهبر شهید انقلاب و شهدای گرانقدر اشاره کرد و افزود: پرداختن به موضوعاتی همچون شهید، ایثار، ایمان و معنویت نیز نیازمند روایت هنرمندانه و دوری از نگاه کلیشهای است و میتوان از این ظرفیت برای پیوند دادن مفاهیم ارزشی با زندگی و دغدغههای نسل جدید استفاده کرد.
ابراهیمی در پایان با اشاره به پیوند دیرینه دین با ادبیات و هنر، آمادگی خود را برای همکاری در تولید آثار هنری با رویکرد ترویج فرهنگ نماز اعلام کرد و گفت: هنر زمانی میتواند در ترویج نماز اثرگذار باشد که بتواند مفهوم نماز را در متن زندگی انسان و در دل یک روایت جذاب و باورپذیر قرار دهد؛ روایتی که مخاطب با آن زندگی کند، نه اینکه صرفاً پیامی را از زبان اثر دریافت کند.
وی خاطرنشان کرد: اگر بتوانیم نماز را با زبان هنر و با شناخت درست از مخاطب امروز روایت کنیم، میتوان آثار ارزشمندی خلق کرد که علاوه بر برخورداری از کیفیت هنری، در ترویج فرهنگ نماز و ایجاد ارتباط عمیقتر نسل جوان با این فریضه الهی نیز مؤثر باشد.
