به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان یزد، در آستانه برگزاری سیوسومین اجلاس سراسری نماز با عنوان «اقامه نماز در اندیشه و عمل امام شهید حضرت آیتاللهالعظمی امام خامنهای رضوانالله تعالی علیه» توجه به نقش دستگاههای اجرایی، مدیران و مسئولان در ترویج و نهادینهسازی فرهنگ نماز بیشازپیش اهمیت یافته است؛ ازاینرو در روز چهارشنبه هشتم مهرماه، روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان در گفتوگویی اختصاصی با ابوالقاسم محیالدینی شهردار یزد، دیدگاهها و دغدغههای وی را درباره جایگاه مسجد در طرحهای عمرانی، نقش مدیران در فرهنگسازی نماز، سلامت اداری و راهکارهای تقویت ارتباط نسل نو با نماز جویا شده است.
مسجد باید به قلب فرهنگی و اجتماعی محله تبدیل شود
ابوالقاسم محیالدینی، شهردار یزد، با تأکید بر ضرورت توجه به جایگاه مسجد در طراحی و اجرای پروژههای شهری اظهار کرد: شهرداری در طراحی و اجرای پروژههای عمرانی و توسعه شهری، ضوابط مشخصی برای پیشبینی فضای مسجد و نمازخانه دارد و این موضوع در پروژههای جدید یک الزام اجرایی محسوب میشود.
وی افزود: بر اساس قوانین بالادستی و مصوبات شورای عالی معماری و شهرسازی، در طرحهای جامع و تفصیلی شهری و شهرهای جدید باید اراضی مناسب برای احداث مسجد و خانه عالم پیشبینی شود و در پروژههای ساختمانی و مجتمعهای جدید نیز موضوع تأمین فضای مناسب برای نمازخانه مورد توجه قرار میگیرد.
شهردار یزد ادامه داد: مجتمعهای تجاری، اداری و خدماتی جدید باید فضای مناسبی برای نمازخانه داشته باشند و تأیید نقشه این مجموعهها نیز منوط به پیشبینی محل مناسب برای نمازخانه است. همچنین در بوستانهای شهری و پروژههای عمومی نیز باید فضای مناسب برای مسجد یا نمازخانه در نظر گرفته شود.
محیالدینی خاطرنشان کرد: در طراحی کاربریهای مذهبی نیز ضوابط مشخصی در زمینه مساحت زمین، سطح اشغال، تراکم ساختمانی، پارکینگ و ویژگیهای معماری وجود دارد که باید رعایت شود.
مسجد باید از یک نمازخانه صرف به قلب محله تبدیل شود
وی با اشاره به نقش مسجد در هویت محله و تقویت سرمایه اجتماعی گفت: برای اینکه مسجد از یک نمازخانه صرف به قلب محله تبدیل شود، باید به سمت مسجد مسئلهمحور حرکت کنیم؛ یعنی مسجد بتواند در کنار کارکرد عبادی، در حل مسائل واقعی مردم نیز نقش داشته باشد.
شهردار یزد افزود: برنامههای مسجد باید متناسب با نیاز و ذائقه نوجوانان و جوانان طراحی شود و فعالیتهایی مانند هنرهای نمایشی، سرود، رسانه و مهارتهای زندگی در کنار برنامههای دینی مورد توجه قرار گیرد تا نسل جدید احساس کند مسجد میتواند محل حضور، فعالیت و نقشآفرینی او باشد.
وی ادامه داد: مسجد میتواند حلقه اتصال میان مدرسه، خانواده و محله باشد و برنامههای فرهنگی، اجتماعی و مهارتآموزی را با محوریت محله دنبال کند. در این میان، نقش امام محله نیز باید از صرفاً اقامه نماز فراتر رود و امام جماعت بتواند در شناخت و حل مسائل اجتماعی محله نقشآفرینی کند.
محیالدینی با اشاره به اجرای طرح «طراوت» در یزد اظهار کرد: این طرح فرهنگی و تربیتی با محوریت مسجد و با هدف جذب نوجوانان و جوانان به مساجد و احیای کارکردهای فرهنگی و اجتماعی آنها اجرا شده و به دلیل تجربه موفق، در سطح کشور نیز مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: طرح طراوت با هدف تقویت هویت جمعی، ایجاد نشاط مؤمنانه و افزایش حس تعلق نوجوانان به مسجد طراحی شده و گروه سنی ۱۱ تا ۱۷ سال را مورد توجه قرار داده است.
شهردار یزد ادامه داد: در این طرح فعالیتهای فرهنگی، هنری، اجتماعی و ورزشی در رشتههای مختلف اجرا میشود و فاز نخست آن با حضور بیش از یک هزار و ۲۰۰ نفر برگزار شده و فاز دوم نیز در بیش از ۵۰ مسجد با پیشبینی حضور بیش از دو هزار نفر در حال اجراست.
محیالدینی تصریح کرد: رویکرد طرح طراوت صرفاً برگزاری مراسم در مسجد نیست، بلکه یک رویکرد محلهمحور دارد و تلاش میشود برنامهها متناسب با نیازها و اقتضائات هر محله طراحی شود تا مسجد واقعاً به پایگاه اجتماعی و تربیتی محله تبدیل شود.
عدالت فرهنگی در توزیع فضاهای مذهبی باید مورد توجه قرار گیرد
شهردار یزد با اشاره به ضرورت دسترسی عادلانه شهروندان به مسجد و نمازخانه اظهار کرد: در بسیاری از مناطق شهری، بهویژه محلههای جدید و کمبرخوردار، باید دسترسی مناسب به فضاهای مذهبی و فرهنگی مورد توجه قرار گیرد و شهرداری در این زمینه وظایف مشخصی بر عهده دارد.
وی افزود: در طراحی شهرکها و مناطق جدید باید از ابتدا زمین مناسب برای احداث مسجد پیشبینی شود و در بوستانهای شهری نیز فضای کافی برای مسجد یا نمازخانه اختصاص یابد.
محیالدینی ادامه داد: در مجتمعهای تجاری، اداری و خدماتی جدید نیز پیشبینی نمازخانه مورد توجه قرار گرفته است و در کنار این اقدامات، برای کاربریهای مذهبی ضوابط مشخصی در زمینه مساحت زمین و سطح اشغال وجود دارد.
شهردار یزد خاطرنشان کرد: هدف نهایی از این اقدامات، ایجاد عدالت فرهنگی و کاهش نابرابری در بهرهمندی شهروندان از فضاهای فرهنگی و مذهبی است و در برنامهریزی شهری باید عواملی مانند تراکم جمعیت و فاصله محلات از مراکز موجود نیز مورد توجه قرار گیرد.
نمازخانههای بوستانها، پایانهها و اماکن عمومی باید تقویت شوند
وی درباره تأمین نمازخانه در اماکن عمومی و پرتردد شهر گفت: شهرداری یزد در زمینه بازسازی، تجهیز و احداث یا تکمیل نمازخانه در برخی بوستانها اقداماتی را دنبال کرده و در کنار آن، موضوعاتی مانند نصب بلندگوی اذان و علائم فرهنگی نیز مورد توجه قرار گرفته است.
شهردار یزد افزود: در پایانه غدیر نیز موضوع بهبود نمازخانه مورد توجه بوده و نماز جماعت به صورت روزانه برگزار میشود و کلاسهای آموزشی نماز برای رانندگان نیز در نظر گرفته شده است.
محیالدینی درباره بازارها و سایر اماکن عمومی نیز اظهار کرد: در حوزه ساخت مسجد و حسینیه، مصوبه شورای شهر یزد در زمینه رایگان بودن عوارض صدور پروانه مورد توجه قرار گرفته است. همچنین مسجد شهرک مشاغل نیز حدود دو سال است که به بهرهبرداری رسیده و در اختیار فعالان فرهنگی شهرک قرار گرفته و نماز جماعت در آن برقرار است.
وی ادامه داد: در مجتمعهای تجاری و اداری جدیدالاحداث نیز طبق ضوابط، پیشبینی نمازخانه الزامی است، هرچند اجرای این بخش در بسیاری از موارد بر عهده بخش خصوصی قرار دارد.
فرهنگسراها باید در خدمت پیوند نسل جدید با مسجد و نماز باشند
شهردار یزد با تأکید بر استفاده از ظرفیت فضاهای شهری، فرهنگسراها و بوستانها برای تقویت ارتباط کودکان و نوجوانان با مسجد و نماز گفت: فرهنگسراها میتوانند نقش مهمی در ایجاد یک ارتباط عاطفی و معنادار میان نسل جدید و مسجد داشته باشند و باید تلاش کنیم مسجد به کانون تربیت و نقشآفرینی کودکان و نوجوانان تبدیل شود.
وی افزود: فرهنگسراها میتوانند به عنوان حلقه اتصال میان مسجد، خانه و مدرسه عمل کنند و از برنامههای فرهنگی مساجد و مدارس حمایت کنند تا فعالیتهای دینی از حالت شعاری خارج شده و وارد زندگی روزمره کودکان و نوجوانان شود.
محیالدینی ادامه داد: برنامههای فرهنگسراها باید در کنار مسجد و با محوریت محله اجرا شود، نه اینکه در مقابل یا به صورت موازی با مسجد قرار گیرد. مسجد باید یک نهاد زنده اجتماعی باشد که اقشار مختلف مردم در طول روز در آن حضور و نقش داشته باشند.
وی با تأکید بر ضرورت مشارکت دادن کودکان و نوجوانان در فعالیتهای مسجد اظهار کرد: نسل جدید باید مسجد را متعلق به خود بداند و میتوان با واگذاری مسئولیتهای کوچک مانند انتظامات، پخش اذان یا برگزاری مسابقات، زمینه مشارکت آنان را فراهم کرد تا احساس دیدهشدن و تعلق بیشتری نسبت به مسجد پیدا کنند.
شهردار یزد خاطرنشان کرد: در حوزه تربیت دینی کودکان نیز باید از زبان متناسب با سن آنان استفاده شود و تشویق کلامی و هدیههایی مانند سجاده و کتاب میتواند در نهادینهسازی رفتارهای دینی مؤثر باشد.
محیالدینی افزود: همچنین میتوان با معرفی نعمتهای الهی و تبیین نماز به عنوان شکرگزاری، مفاهیم نماز را برای کودکان ملموستر کرد و به جای اجبار و سختگیری، از روشهای غیرمستقیم، تشویق و الگوگیری استفاده کرد.
توسعه شهری بدون توسعه فرهنگی کامل نیست
وی با اشاره به ضرورت توجه شهرداری به فرهنگسازی در کنار اجرای پروژههای عمرانی اظهار کرد: شهرداری میتواند در کنار نقش سنتی خود به عنوان مجری پروژههای عمرانی، نقش پیشران فرهنگ را نیز ایفا کند؛ چراکه توسعه پایدار بدون توسعه فرهنگی امکانپذیر نیست.
شهردار یزد افزود: در پروژههای عمرانی باید موضوع پیوست فرهنگی مورد توجه قرار گیرد تا هر پروژه شهری از ابتدا دارای هویت و شاخصهای فرهنگی باشد و صرفاً به عنوان یک اقدام کالبدی دیده نشود.
وی ادامه داد: ترویج فرهنگ نماز نیز نباید تنها به ساخت نمازخانه محدود شود، بلکه در طراحی فضاهای عمومی و برنامههای فرهنگی شهر نیز باید به آن توجه کرد.
محیالدینی تصریح کرد: برگزاری جشنوارهها، مسابقات و دورههای آموزشی و استفاده از ظرفیت فرهنگسراها، مدارس و مساجد میتواند به ترویج فرهنگ نماز کمک کند و شهرداری نیز میتواند در این زمینه بسترهای لازم برای مشارکت شهروندان را فراهم کند.
شهردار یزد خاطرنشان کرد: پیوند خانه، مدرسه و مسجد، استفاده از نماز به عنوان محور برنامههای محلهای و فعالسازی نمازخانههای پارکها و پایانهها از جمله اقداماتی است که میتواند به عجین شدن فرهنگ نماز با فضای شهری کمک کند.
عملکرد شهرداری در حوزه نماز باید با شاخصهای ملموس ارزیابی شود
وی درباره شاخصهای ارزیابی عملکرد شهرداری در حوزه توسعه زیرساختهای مرتبط با نماز و مسجد گفت: ارزیابی عملکرد در این حوزه باید ترکیبی از شاخصهای کالبدی، فرهنگی و کیفی باشد و شهروندان باید در پایان دوره مدیریت شهری، خروجیهای ملموس و قابل سنجشی را مشاهده کنند.
محیالدینی افزود: در بخش کالبدی باید شاخصهایی مانند دسترسی عادلانه محلات به نمازخانه، وضعیت نمازخانههای بوستانها، پایانهها و بازارها و کیفیت و دسترسی این فضاها مورد توجه قرار گیرد.
شهردار یزد ادامه داد: در بخش کیفی و فرهنگی نیز میزان رضایت و استفاده شهروندان از نمازخانهها، وضعیت بهداشت، سرمایش و گرمایش، امنیت و میزان مشارکت کودکان و نوجوانان در برنامههای مسجدمحور باید مورد ارزیابی قرار گیرد.
وی اظهار کرد: هماهنگی میان دستگاههای مختلف و پرهیز از موازیکاری نیز از شاخصهای مهم است و باید اجرای تکالیف قانونی و برنامههای فرهنگی مرتبط با نماز به شکل دقیق دنبال شود.
شهروندان باید دسترسی آسان به نمازخانه و مسجد داشته باشند
شهردار یزد با تشریح خروجیهایی که شهروندان باید در حوزه زیرساختهای مرتبط با نماز مشاهده کنند، گفت: در پایان دوره مدیریت شهری باید در هر محله، بهویژه محلات کمبرخوردار، فضای نمازخانهای تمیز، ایمن و متناسب با شأن نماز وجود داشته باشد.
وی افزود: در بوستانها، پایانهها و بازارها نیز یافتن نمازخانه نباید برای شهروندان دشوار باشد و مردم باید بتوانند به آسانی به این فضاها دسترسی پیدا کنند.
محیالدینی ادامه داد: فضای شهری باید در کنار کارکردهای روزمره، آرامشبخش و دارای هویت فرهنگی باشد و صدای اذان در چارچوب ضوابط در فضاهای عمومی شنیده شود و المانها و پیامهای فرهنگی مرتبط با نماز نیز در سطح شهر مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به ضرورت تبدیل مسجد به کانون فعالیتهای محلهای اظهار کرد: مساجد نباید تنها مکان عبادی باشند، بلکه باید به پایگاهی فعال برای نوجوانان و جوانان تبدیل شوند و تجربه طرحهایی مانند طراوت نشان میدهد که مسجد میتواند به مرکز نشاط و فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی محله تبدیل شود.
شهردار یزد تأکید کرد: در حوزه نماز و تربیت دینی کودکان و نوجوانان باید به جای توصیه و تذکر صرف، به سمت آموزش، تشویق، مشارکت و الگوگیری حرکت کنیم تا شهر نیز در کنار توسعه کالبدی، بستری برای رشد اخلاقی و معنوی شهروندان باشد.
