نشست بررسی مقاله الگوی نوین ترویج فرهنگ نماز در عصر فناوریهای دیجیتال برگزار شد
مقاله «بررسی الگوهای نوین تبلیغ، آموزش و ترویج معارف نماز در بستر فناوریهای دیجیتال و رسانههای نوین بر اساس رهنمودهای امام شهید خامنهای» در اجلاسیه سراسری نماز موفق به کسب مقام سوم شد.
به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز، نشست ارائه و نقد مقاله «بررسی الگوهای نوین تبلیغ، آموزش و ترویج معارف نماز در بستر فناوریهای دیجیتال و رسانههای نوین بر اساس رهنمودهای امام شهید خامنهای» با ارائه عباس قنبری، از استان کهگیلویه و بویراحمد و با حضور اساتید، پژوهشگران و صاحبنظران حوزه تعلیم و تربیت و معارف اسلامی در روز چهارشنبه هشتم مهر ماه در دانشگاه فرهنگیان خراسان رضوی برگزار شد.
در این نشست، عباس قنبری با تبیین مسئله پژوهش اظهار داشت که تحولات شتابان فناوریهای دیجیتال، رسانههای نوین و هوش مصنوعی، شیوههای یادگیری، ارتباطات و انتقال ارزشها را دگرگون کرده است و این تحول، ضرورت بازاندیشی در روشهای آموزش و ترویج معارف دینی، بهویژه فرهنگ نماز را بیش از پیش آشکار میسازد.
وی با اشاره به خلأ موجود در ادبیات پژوهش بیان کرد که بخش قابل توجهی از مطالعات پیشین یا به توصیف نقش رسانه در آموزش دینی پرداختهاند و یا به صورت کلی درباره ارتباط دین و فناوری سخن گفتهاند، اما کمتر پژوهشی تلاش کرده است با تکیه بر رهنمودهای یک مرجع فکری و دینی، الگویی بومی و قابل استفاده برای سیاستگذاری، برنامهریزی و تولید محتوای دینی در عصر فناوری ارائه کند.
در ادامه، یافتهها و دستاوردهای پژوهش مورد بحث قرار گرفت.
به گفته ارائهدهنده، یکی از مهمترین یافتههای تحقیق مربوط به نگاه راهبردی امام خامنهای به رسانه و فناوری است. بررسی پیامهای اجلاسهای سراسری نماز نشان داد که این نگاه محدود به عصر شبکههای اجتماعی و هوش مصنوعی نیست، بلکه سابقهای چند دههای دارد. ایشان از اوایل دهه هفتاد، بهویژه از سال ۱۳۷۲، بر استفاده از ظرفیت هنر، بهخصوص سینما، و همچنین صداوسیما برای معرفی حقیقت و زیبایی نماز تأکید کردهاند و معتقد بودهاند که رسانهها باید بتوانند گوهر نماز و چهره زیبای انسان نمازگزار را به شکلی جذاب و اثرگذار به جامعه معرفی کنند.
در این نشست تأکید شد که این دیدگاه، بیانگر نگاهی فعال، آیندهنگر و راهبردی به رسانه است؛ نگاهی که رسانه را صرفاً ابزار اطلاعرسانی نمیداند، بلکه آن را ظرفیتی مهم برای فرهنگسازی، انتقال ارزشها و تعمیق باورهای دینی تلقی میکند. از این منظر، همان منطقی که در دهه هفتاد درباره سینما و صداوسیما مطرح بوده، امروز میتواند درباره شبکههای اجتماعی، اپلیکیشنهای آموزشی، واقعیت مجازی و فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی نیز به کار گرفته شود.
اساتید و ناقدان حاضر در جلسه، ضمن اشاره به نوآوری پژوهش در پیوند میان علوم تربیتی، مطالعات دینی و فناوریهای نوین، این مقاله را تلاشی ارزشمند در جهت پر کردن خلأ مطالعات میانرشتهای در حوزه آموزش دینی دانستند. به اعتقاد آنان، پژوهش حاضر توانسته است میان مبانی نظری، نیازهای تربیتی نسل جدید و ظرفیتهای فناوریهای نوظهور ارتباطی معنادار برقرار کند.
در بخش نقد و بررسی نیز بر این نکته تأکید شد که نماز در اندیشه اسلامی صرفاً یک عبادت فردی نیست، بلکه دارای ابعاد اجتماعی، فرهنگی و تمدنی گستردهای است. ناقدان با اشاره به آیات قرآن کریم خاطرنشان کردند که در بسیاری از موارد، نماز در کنار مفاهیمی چون اقامه، جماعت، انفاق، مسئولیت اجتماعی و همبستگی مؤمنان مطرح شده است. از این رو، هرگونه برنامهریزی برای ترویج نماز باید علاوه بر توجه به ابعاد فردی، کارکردهای اجتماعی و تمدنی این فریضه الهی را نیز مدنظر قرار دهد.
در ادامه نشست، الگوی چهارسطحی پیشنهادی پژوهش شامل زیرساختهای فنی، نظارت دینی و علمی، تولید محتوای تعاملی و شبکهسازی اجتماعی مورد بررسی قرار گرفت. شرکتکنندگان بر این باور بودند که چنین رویکردی میتواند زمینه بهرهگیری هوشمندانه از فناوریهای نوین را در راستای تعمیق فرهنگ نماز و ارتقای اثربخشی فعالیتهای فرهنگی و تربیتی فراهم سازد.
همچنین آیندهپژوهی در حوزه نماز و فناوری، ضرورت تولید محتوای دینی متناسب با نسل جدید، بهرهگیری از ظرفیتهای هوش مصنوعی در آموزشهای دینی و طراحی الگوهای بومی برای زیستبوم رسانهای کشور از دیگر محورهای مورد بحث در این نشست بود.
شایان ذکر است این مقاله در میان آثار ارائهشده به اجلاسیه سراسری نماز، موفق به کسب مقام سوم شد که نشاندهنده اهمیت موضوع، نوآوری پژوهش و توجه آن به مسائل نوپدید حوزه آموزش دینی در عصر فناوریهای نوین است.
این نشست با تأکید بر ضرورت بهرهگیری از ظرفیتهای رسانهای و فناوریهای نوین در کنار حفظ اصالت معارف اسلامی و توجه به ابعاد فردی و اجتماعی نماز به کار خود پایان داد.
