تبریز؛ پایتخت نهج‌البلاغه، قرآن و صحیفه سجادیه در مسیر ترویج فرهنگ نماز
به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان آذربایجان شرقی، نشست بررسی ظرفیت‌های شهر تبریز برای بهره‌گیری از عنوان تبریز؛ پایتخت نهج‌البلاغه، قرآن و صحیفه سجادیه در مسیر ترویج فرهنگ نماز با حضور حجت‌الاسلام آقاجانی مدیر ستاد اقامه نماز استان؛ سعید مجیدی مدیرکل دفتر تبلیغ و ترویج مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی؛ محمدزاده معاون سیاسی و اجتماعی استاندار آذربایجان شرقی؛ پایان مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان؛ حجت‌الاسلام عنایتی مدیر ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد استان و جمعی از مسئولان فرهنگی و اجرایی، روز دوشنبه چهارم آبان‌ماه در اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی برگزار شد.
در این نشست، ظرفیت‌های فرهنگی، دینی و رسانه‌ای استان برای توسعه معارف قرآنی، ترویج فرهنگ اقامه نماز، گسترش آموزه‌های نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه و تبدیل این معارف به برنامه‌های کاربردی و اثرگذار اجتماعی مورد بررسی قرار گرفت.
مسئولان حاضر در این جلسه با تأکید بر ضرورت هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی و فرهنگی، بهره‌گیری از ظرفیت مساجد، مدارس، مراکز فرهنگی و رسانه‌ها را از راهکارهای مؤثر برای تعمیق باورهای دینی در جامعه و به‌ویژه در میان نسل کودک و نوجوان دانستند.
نماز، نقطه اتصال معارف قرآن و نهج‌البلاغه با زندگی مردم است
حجت‌الاسلام آقاجانی، در این نشست با تأکید بر جایگاه نماز در منظومه معارف اسلامی اظهار کرد: قرآن کریم، نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه سه گنجینه ارزشمند برای هدایت انسان و ساختن جامعه‌ای برخوردار از اخلاق، معنویت، عدالت و مسئولیت‌پذیری هستند و نماز یکی از مهم‌ترین جلوه‌های عملی این معارف در زندگی فردی و اجتماعی به شمار می‌رود.
وی افزود: اگر قرار است تبریز در حوزه معارف قرآنی و نهج‌البلاغه جایگاه ویژه‌ای داشته باشد، باید این ظرفیت فرهنگی به برنامه‌هایی ملموس و قابل مشاهده در زندگی مردم تبدیل شود. برگزاری نشست‌ها و همایش‌ها ارزشمند است، اما اثرگذاری واقعی زمانی شکل می‌گیرد که آموزه‌های دینی در خانواده، مدرسه، مسجد، دانشگاه و محیط کار حضور پررنگ داشته باشند.
مدیر ستاد اقامه نماز استان با اشاره به جایگاه نماز در تربیت نسل آینده تصریح کرد: دعوت کودکان و نوجوانان به نماز باید با شناخت روحیات آنان، استفاده از شیوه‌های جذاب آموزشی و ایجاد تجربه‌ای شیرین و دلنشین از حضور در مسجد همراه باشد. نمی‌توان تنها با توصیه و تذکر انتظار داشت که نسل جوان با نماز ارتباطی عمیق برقرار کند؛ بلکه باید زمینه شناخت، علاقه‌مندی و تجربه عملی این فریضه الهی را فراهم کرد.
حجت الاسلام آقاجانی ادامه داد: طرح «شهر من، شهر نماز» فرصت مناسبی برای شناسایی استعدادهای فرهنگی و تربیتی، توانمندسازی مربیان و توسعه روش‌های نوین آموزش نماز است. اجرای این طرح در شهرستان‌های مختلف استان، به‌ویژه مناطق کم‌برخوردار، می‌تواند زمینه بهره‌مندی عادلانه‌تر کودکان و نوجوانان از برنامه‌های تربیتی و دینی را فراهم سازد.
وی با تأکید بر ضرورت همکاری دستگاه‌های اجرایی و فرهنگی خاطرنشان کرد: ترویج فرهنگ نماز مسئولیت یک دستگاه خاص نیست؛ آموزش‌وپرورش، فرهنگ و ارشاد اسلامی، کانون‌های فرهنگی هنری مساجد، شهرداری‌ها، رسانه‌ها و سایر نهادهای فرهنگی باید در قالب برنامه‌ای هماهنگ و هدفمند فعالیت کنند.
مدیر ستاد اقامه نماز استان در پایان تأکید کرد: عنوان پایتخت نهج‌البلاغه، قرآن و صحیفه سجادیه زمانی به یک دستاورد ماندگار تبدیل می‌شود که آثار آن در افزایش آگاهی دینی، تقویت فرهنگ نماز، گسترش اخلاق اجتماعی و مسئولیت‌پذیری مدیران و شهروندان نمایان شود.
ترویج معارف قرآنی و علوی نیازمند برنامه‌ریزی منسجم و مخاطب‌محور است.
سعید مجیدی، در این نشست با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی شهر تبریز اظهار کرد: برخورداری تبریز از پیشینه غنی قرآنی، علوی و فرهنگی، فرصت ارزشمندی برای طراحی و اجرای برنامه‌هایی است که بتواند معارف قرآن، نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه را به شکلی کاربردی و متناسب با نیازهای جامعه ترویج کند.
وی افزود: همراهی مدیریت ارشد استان و هم‌افزایی میان دستگاه‌های اجرایی می‌تواند زمینه مناسبی برای اجرای برنامه‌های فرهنگی، توسعه معارف قرآنی و علوی و ترویج فرهنگ اقامه نماز فراهم کند. مجموعه فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز آمادگی دارد در چارچوب مأموریت‌های خود، از برنامه‌هایی که به تقویت هویت دینی، ارتقای آگاهی عمومی و گسترش فعالیت‌های فرهنگی کمک می‌کنند، حمایت کند.
آن مقام مسئول تصریح کرد: عنوان پایتخت نهج‌البلاغه، قرآن و صحیفه سجادیه باید به یک جریان فرهنگی مستمر تبدیل شود و از قالب برنامه‌های مناسبتی و مقطعی فراتر رود. برای تحقق این هدف، لازم است دستگاه‌های فرهنگی با برنامه‌ریزی منسجم، تقسیم کار مشخص و استفاده از ظرفیت نخبگان، پژوهشگران، هنرمندان و فعالان رسانه‌ای وارد میدان شوند.
مدیرکل دفتر تبلیغ و ترویج مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تصریح کرد: یکی از الزامات موفقیت در حوزه ترویج معارف دینی، توجه جدی به ویژگی‌های مخاطبان و استفاده از زبان و ابزارهای متناسب با نسل جدید است. امروز کودکان، نوجوانان و جوانان بیش از گذشته با رسانه‌های نوین و فضای مجازی ارتباط دارند و باید محتوای قرآنی و علوی را در قالب‌هایی جذاب، کوتاه، دقیق و قابل فهم در اختیار آنان قرار داد.
مجیدی ادامه داد: پیوند میان معارف قرآن و عترت با فرهنگ نماز باید در برنامه‌های فرهنگی و آموزشی مورد توجه قرار گیرد. نماز زمانی در زندگی نسل جدید جایگاه پایدار پیدا می‌کند که در کنار آموزش احکام، به ابعاد معرفتی، اخلاقی، اجتماعی و تربیتی آن نیز پرداخته شود و مخاطب بتواند ارتباط این فریضه را با آرامش فردی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و سبک زندگی مؤمنانه درک کند.
وی با اشاره به ضرورت حمایت از طرح‌های خلاقانه فرهنگی خاطرنشان کرد: رویدادهایی مانند «شهر من، شهر نماز» می‌توانند زمینه شناسایی استعدادها و شکل‌گیری ایده‌های نو در حوزه آموزش و ترویج نماز را فراهم کنند. حمایت از مربیان، گروه‌های مردمی، فعالان فرهنگی و تولیدکنندگان محتوای دینی، نقش مهمی در استمرار و اثرگذاری این برنامه‌ها دارد.
مدیرکل دفتر تبلیغ و ترویج مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تأکید کرد: تبریز می‌تواند با بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی، فرهنگی، هنری و رسانه‌ای خود، الگویی برای ترویج معارف قرآنی و علوی در سطح کشور ارائه دهد؛ مشروط بر آنکه برنامه‌ها با نگاه بلندمدت، ارزیابی مستمر و مشارکت واقعی دستگاه‌های مختلف دنبال شود.
پایتختی نهج‌البلاغه باید به تحول در نظام حکمرانی منجر شود.
محمدزاده، در این نشست با اشاره به پیشینه درخشان تاریخی و فرهنگی تبریز اظهار کرد: تبریز همواره به‌عنوان شهر علما، اندیشمندان و شخصیت‌های برجسته فرهنگی شناخته شده است؛ اما برخورداری از این پیشینه ارزشمند، زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بتوانیم آن را به برنامه‌های عملی و متناسب با نیازهای امروز جامعه تبدیل کنیم.
وی افزود: انتخاب تبریز به‌عنوان پایتخت نهج‌البلاغه ایران نباید صرفاً در سطح عنوان، مراسم و برنامه‌های تشریفاتی باقی بماند، بلکه باید زمینه‌ساز تحول در نگرش مدیریتی، ارتقای اخلاق اداری و تقویت مسئولیت‌پذیری در بخش‌های مختلف جامعه باشد.
معاون سیاسی و اجتماعی استاندار با اشاره به ظرفیت‌های حکمرانی در نهج‌البلاغه تصریح کرد: نهج‌البلاغه مجموعه‌ای ارزشمند از آموزه‌های اخلاقی، مدیریتی و اجتماعی است که می‌تواند در موضوعاتی مانند عدالت، امانت‌داری، پاسخ‌گویی، رعایت حقوق مردم و مسئولیت مدیران مورد توجه قرار گیرد. ضرورت دارد این آموزه‌ها از سطح مطالعات نظری فراتر رفته و در تصمیم‌گیری‌ها و عملکرد دستگاه‌های اجرایی بازتاب پیدا کنند.
محمدزاده با تأکید بر پیوند میان قرآن، نهج‌البلاغه و نماز گفت: نماز تنها یک عمل عبادی فردی نیست، بلکه می‌تواند زمینه تقویت نظم، خودکنترلی، تعهد اخلاقی و توجه به مسئولیت‌های انسانی را فراهم کند. هنگامی که فرهنگ نماز با شناخت معارف قرآنی و آموزه‌های نهج‌البلاغه همراه شود، زمینه مناسبی برای رشد اخلاق فردی و اجتماعی شکل می‌گیرد.
وی خاطرنشان کرد: برای تحقق اهداف این طرح، لازم است دستگاه‌های اجرایی و فرهنگی با پرهیز از فعالیت‌های جزیره‌ای، برنامه‌های مشترک و قابل ارزیابی طراحی کنند. همچنین باید از ظرفیت دانشگاه‌ها، مراکز علمی، مساجد، مدارس و رسانه‌ها برای تبیین کاربردی آموزه‌های دینی بهره گرفت.
معاون سیاسی و اجتماعی استاندار در پایان اظهار امیدواری کرد که با هماهنگی مجموعه‌های مسئول، جایگاه فرهنگی تبریز به فرصتی برای تقویت معنویت، ارتقای اخلاق اجتماعی و گسترش فرهنگ اقامه نماز در سراسر استان تبدیل شود.
هم‌افزایی دستگاه‌ها، پشتوانه توسعه فرهنگ نماز و معارف علوی است.
پایان، با تأکید بر اهمیت همکاری دستگاه‌های اجرایی و فرهنگی در تحقق اهداف این برنامه‌ها اظهار کرد: برخورداری از ظرفیت‌های فرهنگی و دینی گسترده، زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که برنامه‌ریزی‌ها با مشارکت نهادهای مختلف و بر اساس نیازهای واقعی جامعه انجام شود.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان با اشاره به ضرورت توجه به نسل کودک و نوجوان بیان کرد: آموزش مفاهیم دینی در سنین پایه، اگر با روش‌های متناسب با نیازها و علایق کودکان همراه باشد، می‌تواند تأثیر عمیق‌تری بر شکل‌گیری باورها و رفتارهای آنان داشته باشد. در این مسیر، استفاده از ظرفیت مربیان، هنرمندان، فعالان فرهنگی و مراکز آموزشی و تربیتی اهمیت ویژه‌ای دارد.
پایان همچنین از برنامه‌ریزی برای اجرای دوره آموزشی «شهر من، شهر نماز» در پنج شهرستان کم‌برخوردار استان خبر داد و گفت: این طرح با هدف استعدادیابی، ترویج فرهنگ اقامه نماز در سنین پایه و توجه متوازن به مناطق مختلف استان طراحی شده است.
وی ادامه داد: توجه به شهرستان‌های کم‌برخوردار باید یکی از اولویت‌های برنامه‌ریزی فرهنگی باشد تا کودکان و نوجوانان این مناطق نیز فرصت مناسبی برای حضور در فعالیت‌های آموزشی و تربیتی و بهره‌مندی از برنامه‌های خلاقانه دینی داشته باشند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی تأکید کرد: تحقق اهداف این برنامه‌ها نیازمند حمایت مدیریت ارشد استان، هماهنگی میان‌بخشی، استمرار فعالیت‌ها و ارزیابی نتایج است. امیدواریم با مشارکت دستگاه‌های مرتبط، گام‌های مؤثری در راستای تقویت بنیان‌های فکری و دینی نسل آینده برداشته شود.
ظرفیت رسانه‌ای کانون‌های مساجد در خدمت ترویج نهج‌البلاغه قرار گیرد.
حجت‌الاسلام عنایتی، با اشاره به ظرفیت گسترده مساجد در فعالیت‌های فرهنگی و تربیتی اظهار کرد: مسجد در کنار کارکرد عبادی خود، یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های ارتباطی و فرهنگی جامعه است و کانون‌های فرهنگی هنری مساجد می‌توانند نقش مؤثری در معرفی معارف قرآن، نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه به گروه‌های مختلف مردم ایفا کنند.
وی افزود: برای گسترش فرهنگ نماز و آشنایی بیشتر جامعه با آموزه‌های علوی، لازم است از شیوه‌های متنوع و متناسب با نیاز مخاطبان استفاده کنیم. بهره‌گیری از ظرفیت جوانان، فعالان رسانه‌ای، گروه‌های تولید محتوا و اعضای کانون‌های فرهنگی هنری مساجد می‌تواند به ارائه جذاب‌تر مفاهیم دینی کمک کند.
مدیر ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد استان با پیشنهاد تبدیل دستاوردهای پژوهشی نهج‌البلاغه به محتوای دیجیتال تصریح کرد: نتایج پژوهش‌ها و مطالعات تخصصی نباید تنها در محیط‌های علمی باقی بماند؛ بلکه می‌توان با زبان ساده، قالب‌های کوتاه و جذاب و بهره‌گیری از ابزارهای نوین رسانه‌ای، این معارف را در دسترس خانواده‌ها، جوانان و نوجوانان قرار داد.
حجت الاسلام عنایتی ادامه داد: تولید کلیپ‌های کوتاه، محتوای تصویری، پادکست‌های آموزشی، مطالب مناسب شبکه‌های اجتماعی و بسته‌های فرهنگی با محوریت نماز، قرآن و نهج‌البلاغه می‌تواند به افزایش آگاهی عمومی و ایجاد ارتباط مؤثرتر میان مخاطبان و معارف دینی کمک کند.
وی با تأکید بر نقش مساجد در جذب نسل جوان خاطرنشان کرد: هنگامی که مسجد به محیطی پویا، صمیمی، پاسخ‌گو و برخوردار از برنامه‌های متنوع فرهنگی تبدیل شود، زمینه حضور بیشتر نوجوانان و جوانان فراهم خواهد شد. آموزش نماز نیز باید در چنین فضایی و با مشارکت مربیان آگاه و فعالان فرهنگی دنبال شود.
مدیر ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد استان در پایان تأکید کرد: همکاری میان کانون‌های مساجد، ستاد اقامه نماز، مجموعه فرهنگ و ارشاد اسلامی و سایر نهادهای مرتبط می‌تواند زمینه شکل‌گیری جریان فرهنگی گسترده‌ای را برای معرفی معارف قرآنی و علوی و تقویت فرهنگ نماز در استان فراهم سازد.
نماز؛ محور پیوند قرآن، نهج‌البلاغه و تربیت نسل آینده
در مجموع، نشست بررسی ظرفیت‌های تبریز برای ایفای نقش در حوزه معارف قرآن، نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه بر ضرورت تبدیل ظرفیت‌های فرهنگی و دینی استان به برنامه‌های عملی و اثرگذار تأکید داشت.
توسعه فرهنگ اقامه نماز، بهره‌گیری از ظرفیت مساجد و رسانه‌ها، توجه به آموزش دینی کودکان و نوجوانان، ترویج اخلاق علوی در نظام مدیریتی و حمایت از فعالیت‌های فرهنگی در مناطق کم‌برخوردار، از جمله محورهایی بود که در این نشست مورد توجه قرار گرفت.
