نماز جماعت؛ محور فعالیتهای فرهنگی و تربیتی دبیرستان دخترانه بابالحوائج شهرکرد
مدیر دبیرستان دخترانه بابالحوائج شهرکرد، در تشریح اقدامات و فعالیتهای این مدرسه در زمینه ترویج فرهنگ اقامه نماز، از اجرای برنامههای متنوع فرهنگی و تربیتی با هدف افزایش انگیزه دانشآموزان برای حضور در نماز جماعت خبر داد.

به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان چهارمحال و بختیاری، در راستای بررسی فعالیتهای نمازی مدارس و معرفی اقدامات انجامشده در زمینه ترویج فرهنگ اقامه نماز و در ادامه اجرای طرح آموزشی تبلیغی فلاح با هدف بازتاب تجربههای موفق مدارس در ترویج فرهنگ اقامه نماز، مدیر، معاون پرورشی و دانشآموزان مدرسه متوسطه اول دخترانه باب الحوائج شهرکرد، روز چهارشنبه، بیستم آبان ماه در گفتگو با روابط عمومی این ستاد، به تشریح دیدگاهها و اقدامات خود برای نهادینهسازی فرهنگ نماز در محیط مدرسه پرداختند.
افزایش مشارکت دانشآموزان در اقامه نماز جماعت دبیرستان دخترانه بابالحوائج شهرکرد
لیلا مردانی مدیر دبیرستان دخترانه بابالحوائج شهرکرد با اشاره به برنامههای سالهای گذشته در زمینه اقامه نماز جماعت اظهار کرد: در سالهای گذشته، امام جماعت در مدرسه حضور پیدا میکرد و علاوه بر اقامه نماز، با بیان نکات تربیتی و پاسخگویی به پرسشهای دانشآموزان، زمینه آشنایی بیشتر آنان با معارف نماز را فراهم میکرد.
وی افزود: با توجه به محدودیت حضور مستمر امام جماعت در مدرسه، از سال گذشته با همکاری مربی طرح امین، سرکار خانم حیدری، تلاش کردیم زمینه استمرار اقامه نماز جماعت را فراهم کنیم. در همین راستا، ایشان مسئولیت امامت یا مکبری نماز را بر عهده گرفتند و برای ایجاد تنوع و مشارکت بیشتر، از ظرفیت معاونان، دبیران و حتی دانشآموزان نیز برای امامت نماز استفاده شد.
مدیر دبیرستان دخترانه بابالحوائج شهرکرد با تأکید بر نقش خانواده و مجموعه مدرسه در نهادینهکردن فرهنگ نماز در میان نوجوانان گفت: خانواده نخستین محیطی است که میتواند انگیزه و علاقه به نماز را در فرزندان ایجاد کند و پس از آن، مدیران، معلمان و سایر عوامل مدرسه نقش مهمی در تقویت این انگیزه دارند. خوشبختانه امسال نسبت به سال گذشته، استقبال دانشآموزان از اقامه نماز جماعت افزایش یافته و تعداد بیشتری از دانشآموزان در این برنامه معنوی مشارکت میکنند.
وی تشویق و ایجاد انگیزه را از دیگر اقدامات مدرسه برشمرد و تصریح کرد: برای دانشآموزانی که در نماز جماعت حضور فعال دارند، برنامههای تشویقی در نظر گرفتهایم و اسامی و میزان مشارکت آنان ثبت میشود. همچنین مقرر شده است حضور و فعالیت دانشآموزان در نماز در ارزیابی انضباطی و نمره درس تفکر آنان مورد توجه قرار گیرد و در کنار آن، جوایزی نیز به دانشآموزان فعال اهدا شود.
مردانی در ادامه به تشکیل شورای اقامه نماز و استفاده از ظرفیت دانشآموزان اشاره کرد و گفت: همیاران نماز در مدرسه مشخص شدهاند و نخستین جلسه شورا با هدف معرفی اعضا برگزار شده است. همچنین در نظر داریم در جلسات آینده، برنامهها و مصوبات مشخصی برای پیگیری فعالیتهای نمازی مدرسه تدوین کنیم. انجمنهای مذهبی شورای دانشآموزی نیز در زمینه موضوعاتی همچون نماز، اعتکاف و روزهداری فعالیت و مشارکت دارند.
مدیر این دبیرستان با اشاره به برنامههای فرهنگی و مذهبی مدرسه خاطرنشان کرد: در سالهای گذشته، در ایام ماه مبارک رمضان برنامه افطاری برای دانشآموزان برگزار شد که با مشارکت خیران، اولیای مدرسه و تعدادی از دبیران همراه بود و تلاش کردیم بدون دریافت هزینه از دانشآموزان، این برنامه معنوی را اجرا کنیم.
وی در پایان با تشریح برنامه روزانه اقامه نماز جماعت در مدرسه اظهار داشت: حدود ۲۵ دقیقه از زمان زنگ تفریح دوم به اقامه نماز اختصاص داده شده است تا دانشآموزان فرصت وضو گرفتن و حضور در نماز را داشته باشند. همچنین به دبیران درس قرآن و پیامهای آسمانی تأکید شده است بخشی از زمان کلاس را به آموزش عملی وضو، یادآوری ارکان نماز و رفع اشکالات دانشآموزان اختصاص دهند تا دانشآموزان علاوه بر حضور در نماز جماعت، با احکام و شیوه صحیح اقامه نماز نیز آشنا شوند.
الگوسازی مدیران و دبیران و همراهی خانوادهها، دو رکن اساسی ترویج فرهنگ نماز در مدارس است
لیلا درویشی معاون پرورشی دبیرستان باب الحوائج شهرکرد در تشریح برنامهها و فعالیتهای مدرسه در زمینه ترویج فرهنگ اقامه نماز، بر ضرورت برنامهریزی منسجم، مشارکت دانشآموزان، نقشآفرینی کادر آموزشی و همراهی خانوادهها تأکید کرد و اظهار داشت: یکی از مهمترین اولویتهای فعالیتهای پرورشی مدرسه، ایجاد علاقه و انگیزه در میان دانشآموزان برای حضور در نماز جماعت و تبدیل این فریضه الهی به یک رفتار مستمر در زندگی آنان است.
وی با اشاره به میزان استقبال دانشآموزان از برنامههای اقامه نماز گفت: استقبال دانشآموزان در مناسبتهای مذهبی و ایامی که برنامههای ویژه دینی و فرهنگی در مدرسه برگزار میشود، افزایش قابل توجهی دارد و در چنین برنامههایی حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد دانشآموزان مشارکت میکنند. البته در این مسیر با برخی چالشها نیز مواجه هستیم؛ بهویژه دانشآموزانی که در محیط خانواده کمتر با فضای مذهبی و فرهنگ نماز آشنا شدهاند، نیازمند توجه، ارتباط بیشتر و برنامههای تشویقی هستند تا بتوانیم بهتدریج زمینه حضور و مشارکت آنان را فراهم کنیم.
درویشی با تأکید بر اینکه ترویج نماز در مدارس باید با رعایت شرایط آموزشی و برنامه درسی دانشآموزان همراه باشد، افزود: یکی از دغدغههای مجموعه مدرسه این است که برنامههای فرهنگی و پرورشی بهگونهای اجرا شوند که خللی در روند آموزش ایجاد نکنند. به همین منظور، برنامهریزی نماز جماعت را در جدول هفتگی مدرسه قرار دادهایم و هر روز تعدادی از کلاسها در برنامه حضور پیدا میکنند تا ضمن برگزاری منظم نماز، زمان آموزشی دانشآموزان نیز حفظ شود.
معاون پرورشی آموزشگاه ادامه داد: علاوه بر کلاسهایی که طبق برنامه در نماز جماعت شرکت میکنند، این امکان را نیز برای سایر دانشآموزان فراهم کردهایم که در صورت تمایل، هر روز در نماز حضور داشته باشند. اسامی این دانشآموزان با هماهنگی دفتر مدرسه و دبیران ثبت شده است تا بتوانند با اجازه و هماهنگی کادر اجرایی در برنامه نماز شرکت کنند. هدف ما این است که هیچ دانشآموز علاقهمندی به دلیل محدودیت برنامه کلاسی از حضور در نماز جماعت محروم نشود و در عین حال نظم آموزشی مدرسه نیز حفظ شود.
وی در ادامه، نقش مدیر، معاونان و دبیران را در ایجاد انگیزه و الگوسازی برای دانشآموزان بسیار مهم ارزیابی کرد و گفت: دانشآموزان بیش از آنکه صرفاً به توصیهها و صحبتهای ما توجه کنند، رفتار و عملکرد مسئولان و معلمان خود را میبینند. زمانی که دانشآموز مشاهده میکند مدیر مدرسه یا دبیر درس ریاضی، زبان و سایر دروس نیز در نماز جماعت حضور پیدا میکنند، این رفتار برای او تأثیرگذارتر است؛ چراکه متوجه میشود نماز تنها مختص مربی پرورشی یا دبیران معارف و قرآن نیست، بلکه در زندگی همه افراد و در هر جایگاه و مسئولیتی اهمیت دارد.
درویشی با اشاره به ضرورت استفاده از روشهای متنوع برای جذب دانشآموزان به نماز تصریح کرد: تلاش داریم در کنار برنامههای معمول نماز جماعت، فعالیتهای فرهنگی و انگیزشی دیگری نیز اجرا کنیم. برگزاری مسابقات کتابخوانی با محوریت نماز، افزایش آگاهی دانشآموزان درباره اهمیت و جایگاه این فریضه و استفاده از ظرفیت تشویق و اهدای جوایز از جمله برنامههایی است که برای تقویت مشارکت دانشآموزان در نظر گرفتهایم. همچنین در این زمینه میتوان از ظرفیت انجمن اولیا و مربیان و همکاری خیرین برای تأمین جوایز و حمایت از برنامههای فرهنگی مدرسه استفاده کرد.
وی با اشاره به برگزاری نشستهای آموزشی و فرهنگی با موضوع نماز در مدرسه اظهار داشت: در ابتدای سال تحصیلی نیز با حضور حجتالاسلام نظری، برنامهای با محوریت نماز و اهمیت حضور در نماز جماعت برگزار شد که مورد توجه قرار گرفت. معتقدیم چنین نشستهایی باید استمرار داشته باشد و دانشآموزان در کنار برنامههای عملی، فرصت آشنایی بیشتر با فلسفه نماز، آثار فردی و اجتماعی آن و نقش این فریضه در زندگی روزمره را پیدا کنند.
معاون پرورشی آموزشگاه همچنین بر ضرورت بهرهگیری از ظرفیت ستاد اقامه نماز استان و اساتید تخصصی تأکید کرد و افزود: برگزاری نشستهای تخصصی نماز و مهدویت با حضور کارشناسان و اساتید این حوزه میتواند به ارتقای سطح آگاهی و معرفت دینی دانشآموزان کمک کند. این برنامهها میتواند متناسب با نیاز مدرسه، برای همه دانشآموزان، گروهی از کلاسها یا حتی بهصورت ویژه برای مربیان و عوامل پرورشی برگزار شود تا زمینه آشنایی عمیقتر آنان با شیوههای صحیح ترویج فرهنگ نماز فراهم شود.
معاون پرورشی آموزشگاه در پایان، با استقبال از برگزاری نشستهای مشترک ویژه والدین اظهار داشت: پیشنهاد میکنیم در کنار برنامههای ویژه دانشآموزان، نشستهایی با موضوع نماز، تربیت دینی و اخلاق در خانواده، بهویژه برای مادران و بانوان، برگزار شود. معتقدیم همراهی والدین و هماهنگی میان خانه و مدرسه میتواند بسیاری از موانع موجود در مسیر ترویج نماز را برطرف کند و زمینه تربیت نسلی علاقهمند به نماز و ارزشهای دینی را فراهم آورد.
نماز فرصتی برای آرامش روح و قدردانی از نعمتهای خداوند است
در ادامه گفتگو سیده مطهره میراحمدی دانشآموز پایه هشتم این مدرسه با اشاره به اهمیت نماز در زندگی فردی و اجتماعی اظهار کرد: یکی از مهمترین فلسفههای اقامه نماز، شکرگزاری از نعمتهای بیشمار خداوند است. ما در زندگی روزمره از امکانات و نعمتهای فراوانی برخوردار هستیم که گاهی به دلیل عادت کردن به آنها، کمتر به ارزش و اهمیتشان توجه میکنیم؛ در حالی که نماز فرصتی برای یادآوری این نعمتها و تشکر از پروردگار است.
وی با بیان اینکه برای درک بهتر اهمیت شکرگزاری میتوان از مثالهای ساده روزمره استفاده کرد، افزود: وقتی به مغازهای مراجعه میکنیم و صاحب آن برای انجام کاری به ما کمک میکند، طبیعی است که در پایان از او تشکر کنیم. خداوند نیز نعمتهای فراوانی در اختیار ما قرار داده و نماز یکی از بهترین راههای تشکر و قدردانی از اوست.
این دانشآموز با اشاره به برخی نعمتهای الهی در زندگی خود تصریح کرد: همین فرصتی که برای تحصیل در اختیار ما قرار گرفته، حضور معلمان در مدرسه و فراهم بودن امکانات آموزشی، همه از نعمتهایی هستند که باید قدر آنها را بدانیم. برای مثال، من سال گذشته در مدرسه دیگری تحصیل میکردم و در برخی درسها با کمبود معلم مواجه بودیم، اما امسال شرایط آموزشی مدرسه بهتر است و معلمان در کلاسهای درس حضور دارند. این موضوع نیز نعمتی است که باید بابت آن شکرگزار باشیم.
میراحمدی در ادامه، خانواده و امکانات زندگی را از دیگر نعمتهای ارزشمند خداوند دانست و گفت: برخورداری از خانواده، تلاش پدر و مادر برای تأمین نیازهای زندگی و فراهم کردن شرایط تحصیل، همگی نعمتهایی هستند که نباید فراموش کنیم. وقتی به این موضوعات فکر میکنیم، متوجه میشویم که دلایل زیادی برای شکرگزاری از خداوند داریم و نماز یکی از راههای ابراز این قدردانی است.
وی در بخش دیگری از صحبتهای خود، آرامش روحی را یکی از مهمترین آثار نماز در زندگی شخصی خود عنوان کرد و اظهار داشت: من واقعاً هنگام ناراحتی یا عصبانیت، وقتی نماز میخوانم، احساس آرامش بیشتری پیدا میکنم. گاهی مشکلات و ناراحتیهایی دارم که با خواندن نماز و صحبت کردن با خداوند، احساس میکنم بخشی از سنگینی آنها از دلم برداشته میشود و با آرامش بیشتری میتوانم به مسائل زندگی فکر کنم.
این دانشآموز با تأکید بر اینکه نماز تنها یک تکلیف عبادی نیست، خاطرنشان کرد: نماز برای من فرصتی است تا از شلوغیها و دغدغههای روزمره فاصله بگیرم و با خداوند صحبت کنم. انسان در زندگی ممکن است با مشکلات مختلفی روبهرو شود، اما وقتی به نماز میایستد، میتواند با قلبی آرامتر مسائل خود را با خداوند در میان بگذارد و از او کمک بخواهد.
میراحمدی در پایان با بیان اینکه باید قدر فرصت ارتباط با خداوند را دانست، گفت: به نظر من هر دانشآموزی باید تلاش کند نماز را در برنامه روزانه خود قرار دهد؛ زیرا نماز علاوه بر انجام یک وظیفه دینی، میتواند به انسان آرامش، امید و انگیزه بدهد و یادآوری کند که در تمام شرایط زندگی میتواند به خداوند تکیه کند.
حمایت معلمان از دانشآموزان نمازگزار، انگیزه حضور در نماز جماعت را افزایش میدهد
در ادامه ناهید زمانی دانشآموز پایه هشتم دبیرستان باب الحوائج شهرکرد با اشاره به اهمیت ترویج فرهنگ نماز در مدارس اظهار کرد: خوشبختانه هر سال که وارد محیط مدرسه میشویم، شاهد افزایش امکانات، برنامهها و تشویقهای معلمان برای آشنایی بیشتر دانشآموزان با نماز و احکام آن هستیم و این موضوع نقش مؤثری در ایجاد انگیزه و علاقه میان دانشآموزان دارد.
وی با اشاره به حضور دانشآموزان در برنامههای عبادی مدرسه افزود: بسیاری از دانشآموزان از ابتدای صبح با وضو وارد مدرسه میشوند و تعدادی نیز در زمان تفریح دوم به نمازخانه مراجعه میکنند و در نماز جماعت حضور مییابند. این استقبال نشان میدهد که دانشآموزان علاقهمند به نماز هستند و در صورت فراهم بودن شرایط مناسب، مشارکت بیشتری در برنامههای اقامه نماز خواهند داشت.
زمانی با تأکید بر نقش معلمان در حمایت از دانشآموزان نمازگزار تصریح کرد: یکی از انتظارات ما از معلمان این است که در کنار توجه به مسائل آموزشی و درسی، به علاقه و اشتیاق دانشآموزان برای شرکت در نماز نیز توجه داشته باشند. گاهی برخی درسها سنگین است و دانشآموزان برای حضور در نماز با محدودیت زمانی مواجه میشوند؛ در چنین شرایطی انتظار داریم معلمان بهجای برخورد محدودکننده، دانشآموزان علاقهمند را تشویق کنند و شرایط حضور آنان در نماز جماعت را فراهم آورند.
وی ادامه داد: وقتی دانشآموزی خودش علاقه دارد در نماز جماعت شرکت کند، برخورد مثبت معلم میتواند انگیزه او را چند برابر کند؛ اما اگر با بیتوجهی یا مخالفت مواجه شود، ممکن است بهمرور اشتیاقش کاهش پیدا کند. به همین دلیل، حمایت معلمان و مربیان پرورشی از دانشآموزان نمازگزار اهمیت زیادی دارد و میتواند در نهادینه شدن فرهنگ نماز در مدرسه مؤثر باشد.
این دانشآموز همچنین با اشاره به ضرورت برگزاری برنامههای آموزشی و فرهنگی با محوریت نماز گفت: انتظار داریم مربیان پرورشی و مسئولان مدرسه برنامههای متنوعتری برای آشنایی دانشآموزان با نماز، احکام و فلسفه آن برگزار کنند. برگزاری نشستهای آموزشی، جلسات پرسش و پاسخ و برنامههای ویژه دانشآموزان میتواند به افزایش شناخت و آگاهی ما کمک کند تا با علاقه و معرفت بیشتری این فریضه الهی را بهجا آوریم.
زمانی با بیان اینکه اختصاص زمان مشخص به فعالیتهای فرهنگی و دینی میتواند زمینه مشارکت بیشتر دانشآموزان را فراهم کند، خاطرنشان کرد: بهتر است در روزهایی که حجم درسها کمتر است یا برنامه آموزشی سبکتری داریم، بخشی از زمان مدرسه به موضوع نماز و فعالیتهای مرتبط با آن اختصاص پیدا کند. بهجای اینکه این زمان صرف گفتوگوهای پراکنده شود، میتوان با برگزاری نشستهای مفید درباره نماز، احکام و آثار آن، فرصت مناسبی برای یادگیری و گفتوگوی دانشآموزان فراهم کرد.
وی در پایان تأکید کرد: ترویج نماز فقط به برگزاری نماز جماعت محدود نمیشود، بلکه باید با تشویق، آموزش و ایجاد فضای صمیمی و علاقهمندکننده همراه باشد. اگر معلمان، مربیان پرورشی و مسئولان مدرسه در کنار دانشآموزان باشند و به علاقه و خواستههای آنان توجه کنند، بدون تردید حضور دانشآموزان در نماز جماعت افزایش پیدا میکند و فرهنگ اقامه نماز در محیط مدرسه گسترش خواهد یافت.
با معرفی زیباییها و آثار نماز، میتوان همکلاسیها را به اقامه این فریضه الهی ترغیب کرد
در پایان یسنامحمودی دانشآموز پایه نهم این مدرسه، با اشاره به اهمیت ترویج فرهنگ نماز در میان نوجوانان اظهار کرد: هر انسانی بهنوعی در قلب خود عشق و علاقهای به خداوند دارد و وظیفه ما این است که با رفتار مناسب و بیان زیباییهای ارتباط با خدا، این علاقه را تقویت کنیم. ممکن است برخی دانشآموزان به دلیل فضای خانوادگی یا نداشتن آموزش و تشویق کافی، کمتر با نماز مأنوس باشند، اما این موضوع نباید موجب شود از جذب و تشویق آنها ناامید شویم.
وی با تأکید بر نقش دانشآموزان در تشویق دوستان و همکلاسیهای خود به نماز افزود: اگر در کلاس تعدادی از دانشآموزان به نماز علاقه نداشته باشند، نباید آنها را سرزنش کنیم یا با اجبار به حضور در نماز جماعت وادار سازیم؛ بلکه میتوانیم با صحبت دوستانه، بیان تجربههای شخصی و توضیح آثار معنوی نماز، آنها را به این فریضه الهی علاقهمند کنیم.
محمودی ادامه داد: به نظر من باید به دوستانمان پیشنهاد بدهیم که حتی برای یکبار هم که شده، در زمان ناراحتی، گرفتاری یا حتی هنگام موفقیت و شادی، نماز بخوانند و با خداوند صحبت کنند. البته نماز فقط برای زمان مشکلات نیست؛ انسان در هر شرایطی، چه زمانی که ناراحت است و چه زمانی که به موفقیتی دست پیدا میکند، باید ارتباط خود را با خداوند حفظ کند و بابت نعمتهایی که در اختیار دارد شکرگزار باشد.
این دانشآموز با اشاره به آثار معنوی نماز خاطرنشان کرد: نماز فرصتی ارزشمند برای گفتوگو با خداوند است. ما در طول روز زمان زیادی را صرف درس، تفریح و فعالیتهای مختلف میکنیم، اما به نظر من اختصاص دادن حتی ده دقیقه از وقت خود برای صحبت با خداوند، کار بسیار ارزشمندی است. وقتی انسان نماز میخواند، احساس میکند به خدا نزدیکتر شده و از محبت و رحمت او بهرهمند میشود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به نقش مدیر و معلمان در گسترش فرهنگ نماز در مدرسه اشاره کرد و گفت: من سه سال است که در این مدرسه تحصیل میکنم و در این مدت شاهد تلاش مدیر و معاونان برای برگزاری برنامههای مذهبی و اقامه نماز بودهام. خوشبختانه مسئولان مدرسه برای اجرای این برنامهها تلاش زیادی میکنند و زمینه حضور دانشآموزان در نماز جماعت را فراهم میآورند.
محمودی با بیان اینکه برخورد برخی معلمان میتواند در افزایش یا کاهش انگیزه دانشآموزان برای حضور در نماز تأثیرگذار باشد، افزود: گاهی برخی دبیران به دلیل سنگین بودن درس یا محدودیت زمان، با حضور دانشآموزان در نماز موافقت نمیکنند. حتی ممکن است بعضی برخوردها یا صحبتها باعث ناراحتی دانشآموزی شود که با علاقه قصد شرکت در نماز جماعت را دارد. برای مثال، وقتی به دانشآموز گفته میشود که آیا واقعاً نماز میخوانی یا فقط برای خارج شدن از کلاس میخواهی به نمازخانه بروی، طبیعتاً این برخورد میتواند او را دلسرد کند.
وی ادامه داد: در مقابل، بعضی از معلمان با روی خوش و لبخند از دانشآموزان میخواهند که برای اقامه نماز به نمازخانه بروند و حتی میگویند ما را هم دعا کنید. همین رفتار ساده تأثیر بسیار خوبی دارد و باعث میشود دانشآموز احساس کند علاقه و اعتقاد او مورد احترام است و با انگیزه بیشتری در نماز جماعت شرکت کند.
این دانشآموز با تأکید بر ضرورت همراهی همه عوامل مدرسه در ترویج نماز اظهار داشت: انتظار ما این است که مدیران، معاونان، مربیان پرورشی و دبیران در کنار برنامههای آموزشی، به فعالیتهای دینی و عبادی نیز توجه داشته باشند و با برخورد مناسب، دانشآموزان را به حضور در نماز جماعت تشویق کنند، همچنین خود دانشآموزان باید برای دعوت دوستانشان به نماز پیشقدم شوند و با رفتار خوب و صمیمانه، زمینه علاقهمندی آنها را فراهم کنند.
محمودی در پایان گفت: اگر زیباییهای نماز را بهدرستی برای نوجوانان بیان کنیم و بهجای اجبار، از محبت، گفتوگو و تشویق استفاده کنیم، بسیاری از دانشآموزانی که امروز کمتر در نماز جماعت شرکت میکنند، میتوانند در آینده به نماز علاقهمند شوند. مهم این است که به آنها نشان دهیم نماز فقط یک تکلیف نیست، بلکه فرصتی برای آرامش، امید و ارتباط صمیمانه با خداوند است.






