مسجد باید در متن برنامهریزی شهری و تربیت نسل جدید قرار گیرد / نماز با رفتار و الگوی عملی ماندگار میشود
مدیرکل آموزش و پرورش استان کهگیلویه و بویراحمدگفت: توسعه فرهنگ نماز نیازمند برنامهریزی مستمر، استفاده از ظرفیت معلمان و مربیان، توجه به زبان نسل جدید و فراهم کردن زمینهای است که دانشآموزان نماز را آگاهانه و از روی شناخت در زندگی خود تجربه کنند.
به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان کهگیلویه وبویر احمد، در آستانه سی و سومین اجلاس سراسری نماز با محوریت «اقامه نماز در اندیشه و عمل امام شهید حضرت آیت الله سید علی خامنه ای رضوان الله» در گفتوگویی، دیدگاههای ایوب رضایی مدیرکل آموزش و پرورش استان کهگیلویه و بویراحمد درباره «پیوست مسجد» در پروژههای عمرانی، نقش مدیران و کارکنان در اقامه نماز، سازوکار پیگیری مصوبات شورای اقامه نماز، تأمین فضاهای نمازخانه، نقش نماز در اخلاق حرفهای و سلامت اداری، ضرورت توجه به زیرساختهای فرهنگی در مناطق مهاجرپذیر و نقش دستگاههای فرهنگی و رسانه در ترویج فرهنگ نماز تشریح شد که از نظر خوانندگان گرامی می گذرد.
برای تحقق مطالبه امام شهید(ره) مبنی بر «پیوست مسجد» در پروژههای عمرانی، چه ضوابط و الزاماتی در طرحهای شهری استان باید لحاظ شود؟
مسجد در نظام برنامهریزی شهری صرفاً یک فضای مذهبی نیست، بلکه میتواند یکی از محورهای شکلگیری حیات فرهنگی، اجتماعی و تربیتی محله باشد. به همین دلیل، موضوع مسجد باید از مرحله مطالعه و طراحی پروژههای عمرانی مورد توجه قرار گیرد، نه اینکه پس از اجرای پروژه و استقرار جمعیت، برای تأمین فضای آن تصمیمگیری شود.
در پروژههای توسعهای، شهرکهای جدید و مجتمعهای مسکونی لازم است متناسب با جمعیت موجود و پیشبینی جمعیت آینده، سرانههای فرهنگی و مذهبی از جمله مسجد پیشبینی شود. همچنین جانمایی مسجد باید به گونهای باشد که دسترسی مناسب و ایمن مردم، بهویژه کودکان، نوجوانان و جوانان، فراهم شود.
از نگاه آموزش و پرورش، مسجد و مدرسه دو کانون مکمل در تربیت نسل آینده هستند و ضروری است در طرحهای توسعه شهری، میان فضاهای آموزشی، فرهنگی و مذهبی یک پیوست تربیتی و اجتماعی شکل بگیرد و دستگاههای متولی نیز در این زمینه هماهنگ عمل کنند.
حضور مدیران ارشد در صفوف نماز چه تأثیری بر ارتقای فرهنگ سازمانی و ایجاد انگیزه در کارکنان دارد؟
نماز جماعت در محیط اداری زمانی اثرگذاری بیشتری خواهد داشت که مدیران خود پیشگام باشند. حضور مدیر در صف نماز، علاوه بر یک رفتار عبادی، یک پیام مدیریتی و فرهنگی برای کارکنان دارد و نشان میدهد که ارزشهای اخلاقی و معنوی، بخشی از فرهنگ سازمانی است.
این حضور میتواند فاصلههای اداری میان مدیر و کارکنان را کاهش دهد و زمینه ارتباط صمیمانهتر، گفتوگو و شناخت بهتر مسائل همکاران را فراهم کند. در آموزش و پرورش که مأموریت اصلی آن تعلیم و تربیت است، رفتار مدیران نیز بخشی از فرآیند تربیتی محسوب میشود.
البته نهادینهسازی نماز تنها با حضور مقطعی مدیران محقق نمیشود، بلکه باید مجموعهای از عوامل از جمله فراهم کردن فضای مناسب نماز، رعایت وقت نماز، حمایت از فعالیتهای فرهنگی، استفاده از ظرفیت ائمه جماعات و مشارکت خود کارکنان نیز مورد توجه قرار گیرد.
چه سازوکار نظارتی برای پیگیری مصوبات شورای اقامه نماز استان و دستورالعملهای ابلاغی در حوزه نماز باید مورد توجه قرار گیرد؟
مصوبه بدون پیگیری و ارزیابی نمیتواند به نتیجه مطلوب برسد. یکی از آسیبهای مدیریت فرهنگی، متوقف شدن فرآیند در مرحله تصویب مصوبه است؛ در حالی که مصوبه زمانی ارزشمند است که به اقدام مشخص، خروجی و نتیجه قابل سنجش منجر شود.
برای هر مصوبه باید مسئول اجرا، زمانبندی، منابع مورد نیاز و شاخص ارزیابی مشخص باشد و گزارش عملکرد نیز به صورت مستمر دریافت و در جلسات مربوط بررسی شود.
در کنار گزارشهای اداری، بازدیدهای میدانی نیز اهمیت دارد؛ زیرا ممکن است یک برنامه در گزارشها اجراشده تلقی شود، اما در میدان از کیفیت یا استمرار لازم برخوردار نباشد. بنابراین ارزیابی باید ترکیبی از گزارش عملکرد، بازدید میدانی، میزان تحقق مصوبات و بررسی آثار واقعی برنامهها باشد.
برای رفع کمبود فضای نمازخانه در ادارات، مدارس و مراکز عمومی و راههای مواصلاتی استان، چه برنامهای باید دنبال شود؟
پیش از هرگونه تصمیمگیری اعتباری، باید یک اطلس و احصای دقیق از وضعیت موجود داشته باشیم؛ یعنی مشخص شود در کدام اداره، مدرسه، مرکز عمومی و مسیر مواصلاتی فضای مناسب نماز وجود دارد و چه نقاطی با کمبود مواجه هستند.
پس از این احصا، میتوان پروژهها را بر اساس جمعیت، میزان تردد و فاصله تا نزدیکترین مسجد یا نمازخانه اولویتبندی کرد و برای تأمین اعتبار آنها از ظرفیت اعتبارات دستگاههای متولی، منابع عمرانی، مشارکت خیرین، مسئولیت اجتماعی و سایر ظرفیتهای قانونی استفاده کرد.
در پروژههای جدید نیز نمازخانه نباید یک فضای الحاقی و فرعی تلقی شود؛ همانطور که برای سایر نیازهای یک مجموعه از ابتدا فضا پیشبینی میشود، فضای مناسب برای اقامه نماز نیز باید در مرحله طراحی پروژه دیده شود.
نقش نماز در ارتقای سلامت اداری، تقویت مسئولیتپذیری و افزایش رضایت اربابرجوع را چگونه ارزیابی میکنید؟
نماز میتواند یکی از مؤلفههای تقویت اخلاق حرفهای و مسئولیتپذیری باشد، اما جایگزین سازوکارهای قانونی مبارزه با فساد و تخلف نیست.
کارمند باید بداند همانگونه که در برابر خداوند مسئول است، در برابر مردم، بیتالمال و مسئولیتی که پذیرفته نیز پاسخگوست. چنین نگاهی میتواند در تقویت امانتداری، رعایت حقوق مردم، تکریم اربابرجوع، پرهیز از تبعیض و انجام صحیح وظایف نقش داشته باشد.
سلامت اداری نیازمند مجموعهای از عوامل از جمله قانونمداری، شفافیت، نظارت مؤثر، پاسخگویی و اصلاح فرآیندهاست و فرهنگ دینی و اخلاق حرفهای باید در کنار این سازوکارها قرار گیرد.
برای تأمین مسجد در مناطق مهاجرپذیر و در طرح آمایش سرزمین چه تدابیری باید اتخاذ شود؟
مناطق مهاجرپذیر به دلیل رشد جمعیت، نیازمند نگاه آیندهنگر هستند و اگر زیرساختهای فرهنگی و مذهبی متناسب با رشد جمعیت از ابتدا پیشبینی نشود، در سالهای آینده با کمبود مواجه خواهیم شد.
در مطالعات آمایش سرزمین و طرحهای توسعه شهری نباید فقط جمعیت فعلی ملاک قرار گیرد؛ بلکه روند رشد جمعیت، توسعه ساختوساز، شکلگیری محلات جدید و نیازهای آینده نیز باید مورد توجه باشد.
صرفاً اختصاص زمین برای مسجد کافی نیست و جانمایی، دسترسی، تناسب با بافت محله و امکان ارتباط آن با سایر مراکز فرهنگی و آموزشی نیز اهمیت دارد.
مسجد در محله جدید میتواند علاوه بر اقامه نماز، ظرفیت فعالیتهای فرهنگی، تربیتی و اجتماعی داشته باشد و به یکی از مراکز هویتبخش محله و محل ارتباط با خانوادهها، نوجوانان و جوانان تبدیل شود.
با توجه به تأکید امام شهید(ره) بر نقش دستگاههای فرهنگی در اجلاسهای سراسری نماز، شما این نقشآفرینی را چگونه میبینید و در این برهه چه باید کرد؟
ترویج نماز نباید به برنامههای مناسبتی محدود شود. اگر قرار است نماز در زندگی نسل جدید جایگاه واقعی خود را پیدا کند، باید با یک فرآیند مستمر تربیتی مواجه باشیم.
آموزش و پرورش به دلیل ارتباط مستقیم و مستمر با دانشآموزان، جایگاه ویژهای در این عرصه دارد؛ اما مدرسه به تنهایی نمیتواند این مأموریت را انجام دهد و خانواده، مسجد، رسانه و دستگاههای فرهنگی باید در یک زنجیره هماهنگ و مکمل فعالیت کنند.
امروز بیش از گذشته باید به زبان نسل جدید توجه کنیم. نوجوان و جوان پرسشها، دغدغهها و نیازهای متفاوتی دارد و باید فرصت گفتوگو، پرسشگری و دریافت پاسخهای منطقی و اقناعی برای او فراهم شود.
استفاده از ظرفیت روحانیون توانمند، مربیان پرورشی، معلمان اثرگذار، دانشآموزان فعال، روایت تجربههای موفق، تولید محتوای رسانهای جذاب و تقویت ارتباط میان مدرسه و مسجد، از جمله اقداماتی است که میتواند این مسیر را تقویت کند.
هدف ما فقط دعوت دانشآموز به حضور در نماز نیست؛ بلکه باید شرایطی فراهم کنیم که دانشآموز چرایی نماز را بفهمد، با آن ارتباط برقرار کند و نماز را به عنوان بخشی از زندگی آگاهانه خود تجربه کند.
مرکز صدا و سیمای استان برای نشر معارف نماز از طریق برنامهسازی چه رسالتی دارد؟
رسانه میتواند نقش مهمی در تبدیل نماز از یک موضوع صرفاً مناسبتی به یک گفتمان عمومی و اجتماعی ایفا کند و صدا و سیمای استان نیز با برخورداری از ظرفیتهای مختلف برنامهسازی میتواند روایتهای واقعی و موفق از خانوادهها، مدارس، مساجد، معلمان، دانشآموزان و ائمه جماعات ارائه کند.
بهویژه برای نسل نوجوان و جوان، قالب و شیوه ارائه پیام اهمیت زیادی دارد و برنامههای گفتوگومحور، مستندهای کوتاه، روایتهای واقعی، برنامههای کودک و نوجوان و تولیدات فضای مجازی میتواند ارتباط مخاطب با این موضوع را تقویت کند.
پیام حضرتعالی به مدیران، معلمان، دانشآموزان و خانوادهها در راستای ترویج نماز چیست؟
نماز زمانی در زندگی دانشآموز نهادینه میشود که میان آنچه از بزرگترها میشنود و آنچه در رفتار آنان مشاهده میکند، هماهنگی وجود داشته باشد.
معلم فقط انتقالدهنده دانش نیست؛ رفتار، اخلاق و شیوه تعامل او نیز برای دانشآموز پیام تربیتی دارد. بنابراین باید با استفاده از روشهای نوین علمی و عملی، زبان متناسب با سن دانشآموز و ظرفیت هنر و رسانه، زمینه شناخت و ارتباط آگاهانه نسل جدید با نماز را فراهم کنیم.
خانوادهها نیز با ایجاد محیطی آرام، صمیمی و گفتوگومحور میتوانند در شکلگیری نگرش مثبت فرزندان نسبت به نماز نقشآفرین باشند و مجموعه مدرسه و خانواده باید در کنار مسجد، برای تربیت نسلی اخلاقمدار، مسئولیتپذیر و آگاه تلاش کنند.
