ترویج فرهنگ نماز باید از باور قلبی مدیران آغاز شود و در برنامه‌های اجرایی نمود پیدا کند
به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان آذربایجان شرقی، عیسی مقنی عباسی، بخشدار شهرستان آذرشهر، در گفت‌وگو با روابط عمومی این ستاد، با اشاره به اهمیت نماز در سیره و عمل رهبر شهید انقلاب اسلامی، که نماز صرفاً یک فریضه فردی نیست، بلکه ظرفیتی بزرگ برای تقویت معنویت، مسئولیت‌پذیری، سلامت اخلاقی و تحکیم پیوندهای اجتماعی به شمار می‌رود.
ترویج فرهنگ نماز باید از باور قلبی مدیران آغاز شود و در برنامه‌های اجرایی نمود پیدا کند.
تحقق اهداف فرهنگی در این حوزه، نیازمند عزم جدی مدیران، هماهنگی دستگاه‌های اجرایی و فراهم‌سازی زمینه‌های مناسب برای حضور آگاهانه و مشتاقانه مردم در مساجد و نمازهای جماعت است.
عیسی مقنی عباسی، بخشدار و دبیر ستاد اقامه نماز شهرستان آذرشهر، با تأکید بر جایگاه نماز در سیره و عمل رهبر شهید انقلاب اسلامی، خواستار توجه جدی مدیران به توسعه زیرساخت‌های نماز، پیوست مسجد در طرح‌های عمرانی، تقویت نماز جماعت در ادارات و برنامه‌ریزی هدفمند برای جذب نسل نو به این فریضه الهی شد.
وی با بیان اینکه اقامه نماز باید در متن برنامه‌ریزی‌های مدیریتی و اجرایی قرار گیرد، افزود: مدیران دستگاه‌های اجرایی در کنار مسئولیت‌های اداری و عمرانی، وظیفه دارند برای تقویت فرهنگ نماز، رفع موانع موجود و فراهم‌کردن شرایط مناسب برای حضور کارکنان و شهروندان در نماز جماعت تلاش کنند.
پیوست مسجد؛ ضرورتی اساسی در طرح‌های عمرانی و توسعه شهری
مقنی عباسی در پاسخ به پرسشی درباره ضرورت پیش‌بینی پیوست مسجد در پروژه‌های عمرانی و طرح‌های شهری، گفت: یکی از موضوعات مهم در توسعه متوازن شهرها، توجه هم‌زمان به زیرساخت‌های عمرانی، خدمات عمومی و نیازهای فرهنگی و معنوی شهروندان است. همان‌گونه که در طراحی محله‌ها برای تأمین نیازهای آموزشی، درمانی، ورزشی و خدماتی برنامه‌ریزی می‌شود، پیش‌بینی فضای مناسب برای مسجد و اقامه نماز نیز باید جایگاه مشخصی در طرح‌های توسعه شهری داشته باشد.
وی افزود: مسجد تنها محل برگزاری نماز نیست، بلکه می‌تواند کانونی برای تربیت نسل جوان، گسترش فعالیت‌های فرهنگی، تقویت همبستگی اجتماعی و پاسخ‌گویی به نیازهای معنوی مردم باشد. ازاین‌رو، لازم است موضوع احداث و دسترسی مناسب به مساجد در مراحل مطالعاتی و طراحی پروژه‌های عمرانی مورد توجه قرار گیرد و این موضوع به تصمیم‌گیری‌های مقطعی و اقدامات پس از تکمیل پروژه‌ها محدود نشود.
بخشدار آذرشهر خاطرنشان کرد: هماهنگی میان مدیریت شهری، دستگاه‌های اجرایی، متولیان ساخت‌وساز و مجموعه‌های فرهنگی می‌تواند زمینه شناسایی نیازهای محله‌ها و پیش‌بینی فضاهای مناسب برای احداث مسجد را فراهم کند. البته اجرای این رویکرد باید با رعایت ضوابط قانونی، طرح‌های مصوب شهری و نیازسنجی دقیق جمعیتی همراه باشد تا زیرساخت‌های مذهبی متناسب با رشد و توسعه مناطق ایجاد شود.
حضور مدیران در نماز جماعت؛ الگویی عملی برای تقویت فرهنگ سازمانی
وی در ادامه، درباره تأثیر حضور مدیران ارشد و مسئولان دستگاه‌های اجرایی در نماز جماعت اظهار کرد: رفتار مدیران، بیش از بسیاری از بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌ها، بر فرهنگ سازمانی و نگرش کارکنان تأثیر می‌گذارد. هنگامی که مدیر یک مجموعه در عمل به نماز اهمیت می‌دهد و در کنار کارکنان در صفوف نماز جماعت حضور پیدا می‌کند، پیام روشنی درباره جایگاه معنویت، اخلاق و مسئولیت‌پذیری در محیط کار منتقل می‌شود.
مقنی عباسی تصریح کرد: البته حضور در نماز جماعت نباید به اقدامی تشریفاتی یا صرفاً اداری تبدیل شود. هدف اصلی، تقویت باورهای دینی، ایجاد فرصت برای ارتباط معنوی و فراهم‌کردن فضایی همراه با احترام و آرامش در محیط کار است. مدیران باید ضمن توجه به زمان اقامه نماز، از ایجاد موانع غیرضروری برای حضور کارکنان جلوگیری کنند و با رفتار مناسب، زمینه مشارکت داوطلبانه و مشتاقانه آنان را فراهم سازند.
وی ادامه داد: نماز جماعت می‌تواند فرصتی برای تقویت همدلی، کاهش فاصله‌های سازمانی و ایجاد ارتباط انسانی بهتر میان مدیران و کارکنان باشد. هر اندازه این فرهنگ با اخلاص، احترام به حقوق افراد و پرهیز از اجبار همراه شود، آثار مثبت آن در محیط اداری نیز ماندگارتر خواهد بود.
نظارت مستمر بر اجرای مصوبات شورای اقامه نماز
دبیر ستاد اقامه نماز شهرستان آذرشهر، درباره سازوکارهای نظارتی برای پیگیری مصوبات شوراهای اقامه نماز و دستورالعمل‌های مرتبط، بیان کرد: یکی از الزامات موفقیت برنامه‌های فرهنگی، تبدیل مصوبات به اقدامات عملی، قابل ارزیابی و زمان‌بندی‌شده است. اگر تصمیمات در سطح جلسات باقی بمانند و مسئولیت اجرای آن‌ها به‌روشنی مشخص نشود، نمی‌توان انتظار داشت که تغییر محسوسی در وضعیت اقامه نماز دستگاه‌ها ایجاد شود.
وی افزود: برای تحقق اهداف این حوزه، ضروری است هر دستگاه اجرایی برنامه مشخصی برای اقامه نماز داشته باشد، مسئول پیگیری امور نماز تعیین کند و گزارش اقدامات خود را در بازه‌های زمانی معین ارائه دهد. بررسی وضعیت نمازخانه‌ها، کیفیت برگزاری نماز جماعت، فعالیت ائمه جماعات، میزان مشارکت کارکنان و اجرای برنامه‌های فرهنگی مرتبط، از جمله محورهایی است که می‌تواند در ارزیابی عملکرد دستگاه‌ها مورد توجه قرار گیرد.
مقنی عباسی تأکید کرد: نظارت اثربخش باید در کنار شناسایی کاستی‌ها، به ارائه راهکار و رفع موانع نیز منجر شود. هدف از ارزیابی عملکرد دستگاه‌ها، صرفاً ثبت گزارش نیست؛ بلکه باید مشخص شود چه اقداماتی انجام شده، چه مشکلاتی باقی مانده و برای بهبود شرایط چه برنامه‌ای در نظر گرفته شده است.
رفع کمبود نمازخانه‌ها؛ ضرورتی برای ادارات و مراکز عمومی
وی با اشاره به اهمیت تأمین فضای مناسب برای اقامه نماز در ادارات، مراکز عمومی و راه‌های مواصلاتی استان گفت: دسترسی به نمازخانه مناسب، پاکیزه، ایمن و در دسترس، یکی از نیازهای اساسی شهروندان و مسافران است. در برخی مراکز، محدودیت فضا یا نامناسب‌بودن امکانات می‌تواند اقامه نماز را با دشواری مواجه کند؛ بنابراین شناسایی این کمبودها و برنامه‌ریزی برای رفع آن‌ها باید در اولویت دستگاه‌های مسئول قرار گیرد.
بخشدار آذرشهر افزود: گام نخست در این زمینه، تهیه فهرستی دقیق از وضعیت موجود، شناسایی مراکز فاقد نمازخانه، بررسی ظرفیت فضاهای قابل استفاده و تعیین اولویت‌های اجرایی است. پس از آن، دستگاه‌های مسئول می‌توانند با مشخص‌کردن برآورد هزینه‌ها، منابع اعتباری و زمان‌بندی اجرا، برای تأمین یا بهسازی نمازخانه‌ها اقدام کنند.
وی خاطرنشان کرد: در مسیرهای پرتردد و مراکز خدماتی نیز باید شرایط به‌گونه‌ای فراهم شود که نمازخانه‌ها از نظر نظافت، روشنایی، تهویه، دسترسی و امکانات اولیه در وضعیت مطلوب قرار داشته باشند. همچنین همکاری میان دستگاه‌های اجرایی، مدیریت شهری و مجموعه‌های خدمات‌رسان می‌تواند به استفاده بهتر از ظرفیت‌های موجود و کاهش هزینه‌های ایجاد فضاهای جدید کمک کند.
نماز و سلامت اداری؛ پیوند معنویت با مسئولیت‌پذیری و خدمت صادقانه
مقنی عباسی در پاسخ به پرسشی درباره نقش نماز در سلامت اداری، کاهش فساد و تنش‌های سازمانی و افزایش رضایت ارباب‌رجوع اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین کارکردهای تربیتی نماز، تقویت یاد خدا، خودکنترلی، مسئولیت‌پذیری و توجه انسان به پیامدهای رفتار و تصمیم‌های خود است. هنگامی که این آموزه‌ها در رفتار روزمره افراد نهادینه شود، می‌تواند به تقویت وجدان کاری، رعایت حقوق مردم و پرهیز از بی‌عدالتی کمک کند.
وی افزود: البته تحقق سلامت اداری تنها با برگزاری نماز جماعت امکان‌پذیر نیست، بلکه به مجموعه‌ای از عوامل، از جمله اجرای قانون، شفافیت، نظارت مؤثر، پاسخ‌گویی مدیران و رعایت حقوق شهروندان وابسته است. نماز زمانی می‌تواند آثار اجتماعی و سازمانی عمیق‌تری داشته باشد که آموزه‌های آن در رفتار عملی مدیران و کارکنان نیز نمایان شود.
دبیر ستاد اقامه نماز شهرستان آذرشهر تصریح کرد: کارمندی که خود را در برابر خداوند و مردم مسئول می‌داند، باید در برخورد با مراجعه‌کنندگان، پاسخ‌گویی به درخواست‌ها، رعایت عدالت و انجام وظایف اداری نیز این باور را نشان دهد. تکریم ارباب‌رجوع، پرهیز از تبعیض، رسیدگی به‌موقع به امور مردم و حفظ کرامت انسانی، از جلوه‌های عملی اخلاق دینی در محیط اداری است.
وی ادامه داد: بنابراین، پیوند میان نماز و سلامت اداری زمانی تقویت می‌شود که فعالیت‌های عبادی با آموزش اخلاق حرفه‌ای، اصلاح فرایندهای اداری و ارتقای فرهنگ خدمت‌رسانی همراه باشد.
مسجد در مناطق مهاجرپذیر؛ ضرورتی متناسب با رشد جمعیت
مقنی عباسی درباره ضرورت تأمین مسجد در مناطق مهاجرپذیر و توجه به این موضوع در طرح‌های آمایش سرزمین گفت: رشد جمعیت، گسترش شهرنشینی و شکل‌گیری سکونتگاه‌های جدید، نیازهای فرهنگی و مذهبی تازه‌ای ایجاد می‌کند. اگر در طراحی و توسعه این مناطق، فضای کافی برای مسجد و فعالیت‌های فرهنگی پیش‌بینی نشود، ممکن است ساکنان برای دسترسی به نزدیک‌ترین مسجد با دشواری مواجه شوند.
وی افزود: در برنامه‌ریزی برای مناطق مهاجرپذیر، لازم است علاوه بر آمار جمعیت فعلی، روند رشد جمعیت، ترکیب سنی خانوارها، پراکندگی سکونتگاه‌ها و فاصله دسترسی مردم به مساجد موجود نیز بررسی شود. بر اساس این اطلاعات می‌توان نیازهای هر منطقه را مشخص و برای تأمین زیرساخت‌های موردنیاز، برنامه‌ریزی کرد.
بخشدار آذرشهر تأکید کرد: توسعه مسجد باید با مشارکت مردم، بهره‌گیری از ظرفیت خیران، همکاری دستگاه‌های مسئول و رعایت ضوابط قانونی انجام شود. همچنین توجه به دسترسی آسان سالمندان، خانواده‌ها و افراد دارای معلولیت، نگهداری مناسب از فضاهای مذهبی و پیش‌بینی امکانات لازم برای فعالیت‌های فرهنگی نسل جوان، از نکات مهم در احداث و تجهیز مساجد است.
وی خاطرنشان کرد: مسجدی که بتواند علاوه بر اقامه نماز، فضایی پویا برای ارتباط اجتماعی، آموزش معارف دینی و فعالیت‌های فرهنگی فراهم کند، نقش مؤثرتری در تقویت هویت محله و افزایش مشارکت اجتماعی خواهد داشت.
اقامه نماز نسل نو؛ مسئولیتی مشترک میان خانواده، مدرسه و دستگاه‌های فرهنگی
دبیر ستاد اقامه نماز شهرستان آذرشهر، با اشاره به تأکیدهای مطرح‌شده در پیام‌های رهبر شهید انقلاب اسلامی به اجلاس‌های سراسری نماز درباره اقامه نماز نسل نو، اظهار کرد: توجه به نماز در میان کودکان، نوجوانان و جوانان، یکی از مهم‌ترین مسئولیت‌های فرهنگی جامعه است. نسل جدید بیش از آنکه صرفاً به توصیه‌های کلامی نیاز داشته باشد، به الگوی رفتاری مناسب، ارتباط صمیمانه، پاسخ‌های اقناع‌کننده و محیطی سرشار از احترام و محبت نیاز دارد.
وی افزود: خانواده نخستین بستر آشنایی فرزندان با نماز است و مدرسه، مسجد و مجموعه‌های فرهنگی نیز می‌توانند این مسیر تربیتی را تکمیل کنند. اگر این نهادها با یکدیگر هماهنگ باشند و پیام مشترکی درباره اهمیت نماز ارائه دهند، زمینه برای شکل‌گیری نگرش مثبت و پایدار در نوجوانان و جوانان بیشتر فراهم می‌شود.
مقنی عباسی ادامه داد: در این مسیر باید از روش‌های جذاب و متناسب با نیازهای نسل امروز بهره گرفت. برگزاری برنامه‌های فرهنگی و هنری، مسابقات دانش‌آموزی، نشست‌های گفت‌وگومحور، فعالیت‌های گروهی در مساجد و استفاده صحیح از ظرفیت فضای مجازی می‌تواند به معرفی زیبایی‌ها و آثار تربیتی نماز کمک کند.
وی با تأکید بر ضرورت پرهیز از برخوردهای سلیقه‌ای و تحکمی گفت: دعوت به نماز باید با زبان محبت، منطق، احترام و شناخت شرایط نسل جوان همراه باشد. نوجوان زمانی ارتباط عمیق‌تری با نماز برقرار می‌کند که آثار معنوی آن را در رفتار خانواده، معلمان، مدیران و مسئولان مشاهده کند.
وی تصریح کرد: دستگاه‌های فرهنگی نیز باید به‌جای فعالیت‌های پراکنده و مقطعی، برنامه‌هایی مستمر، هدفمند و قابل ارزیابی طراحی کنند. شناسایی نیازهای واقعی نوجوانان، تقویت ارتباط مدارس با مساجد، حمایت از امامان جماعت توانمند و فراهم‌کردن فرصت مشارکت جوانان در فعالیت‌های فرهنگی، از اقداماتی است که می‌تواند به گسترش فرهنگ نماز در نسل نو کمک کند.
رسانه ملی؛ فرصتی مهم برای ترویج معارف نماز
مقنی عباسی در بخش پایانی این گفت‌وگو، با اشاره به مسئولیت مرکز صداوسیمای استان در ترویج فرهنگ نماز اظهار کرد: رسانه ملی از ظرفیت گسترده‌ای برای آگاهی‌بخشی، فرهنگ‌سازی و انتقال مفاهیم دینی برخوردار است و می‌تواند با تولید برنامه‌های خلاقانه و اثرگذار، نقش مهمی در معرفی جایگاه نماز در زندگی فردی و اجتماعی ایفا کند.
وی افزود: پرداختن به نماز نباید صرفاً به پخش گزارش مراسم‌ها و پوشش جلسات رسمی محدود شود. تولید مستندهای کوتاه و اثرگذار، گفت‌وگو با خانواده‌های موفق در تربیت دینی فرزندان، معرفی مساجد فعال و الگوهای موفق نماز جماعت، ساخت برنامه‌های ویژه کودکان و نوجوانان و استفاده از قالب‌های جذاب هنری، می‌تواند مخاطبان بیشتری را با معارف نماز آشنا کند.
بخشدار آذرشهر خاطرنشان کرد: رسانه استانی با شناخت ظرفیت‌های فرهنگی، اجتماعی و مذهبی مناطق مختلف استان می‌تواند مسائل و نیازهای واقعی مردم را بازتاب دهد و در کنار معرفی اقدامات موفق، به تبیین راهکارهای رفع موانع اقامه نماز نیز بپردازد.
وی ادامه داد: بهره‌گیری از حضور کارشناسان آشنا با نیازهای نسل جوان، تولید محتوای کوتاه و قابل انتشار در فضای مجازی و پرهیز از پیام‌های تکراری، از جمله اقداماتی است که می‌تواند اثربخشی برنامه‌های رسانه‌ای در حوزه نماز را افزایش دهد. همچنین همکاری میان صداوسیما، ستاد اقامه نماز، آموزش‌وپرورش، دانشگاه‌ها و دیگر دستگاه‌های فرهنگی، زمینه هم‌افزایی بیشتر در این عرصه را فراهم می‌کند.
نماز؛ از توصیه فرهنگی تا مسئولیت عملی مدیران
بخشدار و دبیر ستاد اقامه نماز شهرستان آذرشهر در جمع‌بندی این گفت‌وگو تأکید کرد: گسترش فرهنگ نماز نیازمند همکاری همه بخش‌های جامعه است و مدیران دستگاه‌های اجرایی در این مسیر مسئولیتی ویژه دارند. توجه به زیرساخت‌های مسجد و نمازخانه، حمایت از نماز جماعت در ادارات، پیگیری مستمر مصوبات، تقویت فعالیت‌های فرهنگی در مدارس و مساجد و استفاده از ظرفیت رسانه‌ها، باید در قالب برنامه‌ای منسجم و مستمر دنبال شود.
وی افزود: معیار موفقیت در این حوزه، تنها تعداد جلسات برگزارشده یا گزارش‌های ارائه‌شده نیست، بلکه باید آثار اقدامات را در بهبود دسترسی مردم به مسجد و نمازخانه، افزایش کیفیت برنامه‌های فرهنگی، تقویت ارتباط نسل جوان با نماز و گسترش اخلاق و مسئولیت‌پذیری در محیط‌های اداری مشاهده کرد.
مقنی عباسی در پایان خاطرنشان کرد: هر اقدامی که با نیت خدمت به مردم، برنامه‌ریزی دقیق و مشارکت صادقانه دستگاه‌های مسئول انجام شود، می‌تواند گامی مؤثر در جهت تقویت فرهنگ نماز باشد. امیدواریم با همدلی مدیران، همراهی خانواده‌ها، تلاش فعالان فرهنگی و مشارکت مردم، زمینه برای حضور پررنگ‌تر نماز در زندگی فردی و اجتماعی و تربیت نسلی مؤمن، آگاه و مسئولیت‌پذیر فراهم شود.
