به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان همدان در آستانه برگزاری سی و سومین اجلاس سراسری نماز با عنوان «نماز در سیره و عمل رهبر شهید انقلاب اسلامی» مقصود قاسمی نویسنده وفعال فرهنگی درخصوص موضوع اجلاس با روابط عمومی ستاد استان به گفتگو نشست.
نماز بهعنوان یکی از مهمترین جلوههای بندگی و ارتباط انسان با خداوند، ظرفیت گستردهای برای بازتاب در عرصههای مختلف هنری و ادبی دارد. هنر میتواند مفاهیم عمیق نماز را با زبان تصویر، شعر، داستان و ادبیات به نسل امروز منتقل کند و زمینه انس بیشتر جامعه با این فریضه الهی را فراهم سازد.
در همین راستا، دیدگاههای هنرمندان، نویسندگان و محققان استان درباره نقش هنر و ادبیات در ترویج فرهنگ اقامه نماز را جویا شدهایم.
۱. به نظر شما برای برجسته کردن و افزودن بر غنای ادبیات داستانی و ادبی درباره نماز، چه باید کرد؟
برای ارتقای ادبیات داستانی و ادبی مرتبط با نماز، نخست باید نگاه ما از پرداخت صرفاً مستقیم و شعاری به نماز، به سمت روایتهای انسانی، جذاب و اثرگذار حرکت کند. نماز باید در متن زندگی انسان و در قالب تجربههای واقعی، دغدغهها، انتخابها و تحول شخصیتها روایت شود.
نویسندگان میتوانند از ظرفیت داستان کوتاه، رمان، خاطرهنگاری، ادبیات کودک و نوجوان و حتی ادبیات نمایشی برای بیان آثار فردی و اجتماعی نماز استفاده کنند. همچنین حمایت از نویسندگان جوان، برگزاری جشنوارهها و مسابقات ادبی، انتشار آثار فاخر و ایجاد ارتباط میان نویسندگان و کارشناسان حوزه نماز میتواند به شکلگیری جریان ادبی قوی در این زمینه کمک کند.
۲. اگر قرار باشد یک اثر فاخر درباره «معراج مؤمن» یا «نماز در سیره امام شهید» خلق کنید، روی چه سوژه و زاویهای متمرکز میشوید؟
در موضوع «معراج مؤمن»، بیشتر بر تأثیر نماز بر تحول درونی انسان تمرکز میکنم؛ اینکه نماز چگونه انسان را از روزمرگی و تعلقات مادی جدا کرده و به آرامش، خودشناسی و ارتباط عمیقتر با خداوند میرساند.
در خصوص «نماز در سیره امام شهید» نیز میتوان به جای پرداخت کلی، یک مقطع واقعی و تأثیرگذار از زندگی یک شهید را انتخاب کرد؛ لحظهای که در شرایط سخت، نماز برای او به پناهگاه روحی و عامل استقامت تبدیل شده است. چنین روایتهایی اگر با زبان هنری و داستانی مناسب ارائه شوند، میتوانند برای مخاطب امروز بسیار ملموس و اثرگذار باشند.
۳. برای به تصویر کشیدن «نماز جماعت پرشور جوانان»، چه موقعیت و فضایی را انتخاب میکنید؟
تصویری را انتخاب میکنم که نماز جماعت را در یک فضای پویا، صمیمی و واقعی به نمایش بگذارد؛ جمعی از جوانان که با ظاهر و سبک زندگی متفاوت، در یک مسجد یا فضای فرهنگی گرد هم آمدهاند و هنگام اقامه نماز، همه در برابر خداوند یکسان و همدل هستند.
به نظرم استفاده از نور طبیعی، قابهای نزدیک از چهرههای آرام و امیدوار، حضور نسلهای مختلف در کنار یکدیگر و نمایش فضای صمیمی قبل و بعد از نماز میتواند پیام مهمی را منتقل کند، نماز فقط یک عمل فردی نیست؛ میتواند محور همدلی، هویت و ارتباط اجتماعی جوانان باشد.
۴. کدام بُعد از نماز؛ اجتماعی، عاطفی، فلسفی، اسرار و آثار، ظرفیت بیشتری برای خلق یک اثر ماندگار هنری دارد؟
به اعتقاد من همه این ابعاد ظرفیت هنری دارند، اما برای خلق یک اثر ماندگار، پیوند میان ابعاد عاطفی و اجتماعی نماز میتواند بسیار اثرگذار باشد. مخاطب امروز بیش از آنکه با توضیح مستقیم ارتباط برقرار کند، با یک تجربه انسانی و عاطفی همراه میشود.
برای مثال، میتوان داستان فردی را روایت کرد که در یک بحران، از طریق نماز به آرامش میرسد یا خانوادهای که نماز موجب تقویت پیوند میان اعضای آن میشود. در کنار این موضوع، پرداختن هنرمندانه به آثار و اسرار نماز نیز میتواند لایههای عمیقتری به اثر ببخشد. هنر موفق، مفاهیم عمیق را بدون شعارزدگی و از مسیر قصه، تصویر، شخصیت و احساس به مخاطب منتقل میکند.
۵. برای همکاری با ستاد اقامه نماز در تولید آثار فاخر، چه حمایتهایی از هنرمندان انتظار دارید؟
مهمترین انتظار، ایجاد یک ارتباط مستمر و دوسویه میان ستاد اقامه نماز و جامعه هنری است. هنرمند زمانی میتواند اثر فاخر خلق کند که ضمن داشتن آزادی و خلاقیت هنری، با موضوع و دغدغههای واقعی حوزه نماز نیز آشنا باشد.
حمایت از طرحهای هنری و ادبی، سفارش تولید آثار فاخر، برگزاری نشستهای تخصصی با حضور هنرمندان و کارشناسان، ایجاد بانک سوژه و ایده، حمایت از انتشار و معرفی آثار و فراهم کردن زمینه حضور آثار در جشنوارهها و رسانهها میتواند بسیار مؤثر باشد.
از سوی دیگر، پیشنهاد میکنم ستاد اقامه نماز به جای تمرکز صرف بر تولید اثر، چرخه کامل ایده تا تولید و عرضه اثر را مورد حمایت قرار دهد؛ چراکه یک اثر هنری زمانی میتواند در ترویج فرهنگ نماز نقشآفرین باشد که به مخاطب خود دسترسی پیدا کند.
نماز گنجینهای سرشار از مفاهیم انسانی، اخلاقی، معنوی و اجتماعی است و هنر میتواند این مفاهیم را با زبان روز و متناسب با نیاز نسل جدید روایت کند. اگر میان معارف نماز، تجربه زیسته مردم و خلاقیت هنرمندان پیوندی جدی برقرار شود، میتوان شاهد تولید آثاری بود که نهتنها درباره نماز سخن میگویند، بلکه مخاطب را به تجربه و درک عمیقتر این فریضه الهی دعوت میکنند.
