نماز در ادبیات داستانی باید از شعارزدگی فاصله بگیرد
به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان آذربایجان شرقی، در آستانه برگزاری سیوسومین اجلاس سراسری نماز با عنوان «نماز در سیره و عمل رهبر شهید انقلاب اسلامی»، مهدی قلیزاده، معاون پرورشی آموزش و پرورش شهرستان خداآفرین، در گفتوگویی با تأکید بر نقش هنر و ادبیات در ترویج فرهنگ نماز، بر ضرورت خلق آثاری جذاب، عمیق و متناسب با زیست انسان امروز تأکید کرد.
معاون پرورشی آموزش و پرورش خداآفرین: نماز در ادبیات داستانی باید از شعارزدگی فاصله بگیرد.
قلیزاده با بیان اینکه برای پرجاذبه شدن آثار ادبی و هنری مرتبط با نماز باید از شعارزدگی فاصله گرفت، اظهار داشت: نماز باید در ساختار داستان، بخشی از زندگی و تحولات شخصیتها باشد و در گرهافکنی و پیشبرد روایت نقش داشته باشد؛ بهگونهای که مخاطب به جای شنیدن نصیحت مستقیم، آثار و حقیقت نماز را در رفتار و زندگی شخصیتها مشاهده کند.
وی افزود: یکی از راههای اثرگذاری بیشتر آثار نمازی، پرداختن به زیست انسان معاصر است. در دنیای امروز که انسان با اضطراب، تردید، تنهایی و هیاهوی فراوان روبهروست، میتوان نماز را به عنوان پناهگاه روحی و نقطه بازگشت انسان به آرامش به تصویر کشید.
معاون پرورشی آموزش و پرورش خداآفرین همچنین استفاده از نثر و زبان فاخر، ایجاز، استعارههای عمیق و بهرهگیری هوشمندانه از میراث ادبی و عرفانی را از دیگر ظرفیتهای خلق آثار ماندگار درباره نماز دانست و گفت: فضاسازی بصری و نمادپردازی نیز میتواند مفاهیمی همچون وضو، سکوت، نور و سجده را از یک عمل روزمره به عناصر مؤثر در روایت هنری تبدیل کند.
قلیزاده ادامه داد: نگاه پژوهشی و معرفتی به نماز نیز ضروری است و نماز میتواند در یک اثر هنری به عنوان «سفر و معراج درونی انسان» معرفی شود؛ سفری که انسان را از عادت و روزمرگی جدا کرده و به شناخت عمیقتر خود و ارتباط با خداوند میرساند.
«معراج مؤمن»؛ روایتی از شکست زمان و جاذبه
وی در پاسخ به این پرسش که اگر قرار باشد اثری درباره «معراج مؤمن» یا «نماز در سیره امام شهید» خلق کند، چه سوژهای را انتخاب خواهد کرد، گفت: در موضوع «معراج مؤمن» میتوان بر مفهوم شکست زمان و جاذبه تمرکز کرد.
قلیزاده توضیح داد: شخصیت داستان میتواند انسانی گرفتار اضطراب و هیاهوی زندگی مدرن باشد که در اوج فشارهای روحی به سجده پناه میبرد؛ عملی که در ظاهر تنها چند ثانیه به طول میانجامد، اما در باطن میتواند آغاز سفری عمیق و رهاییبخش در اعماق روح انسان باشد.
وی درباره موضوع «نماز در سیره امام شهید» نیز گفت: یکی از سوژههای اثرگذار میتواند بازآفرینی نماز ظهر عاشورا از زاویه دید یکی از یاران امام حسین(ع) باشد؛ بهگونهای که میان جهان بیرونی و درونی نماز تضاد ایجاد شود؛ در یک سو صدای تیرها، گردوغبار و هیاهوی دشمن و در سوی دیگر، آرامش، وقار و طمأنینه نماز.
معاون پرورشی آموزش و پرورش خداآفرین خاطرنشان کرد: چنین روایتی میتواند نشان دهد که نماز در سختترین شرایط نیز برای انسان مؤمن، مایه استواری، آرامش و مقاومت است.
نماز جماعت؛ نقطه پیوند جوانان با وجود تفاوتها
قلیزاده درباره چگونگی به تصویر کشیدن نماز جماعت پرشور جوانان نیز اظهار داشت: برای این منظور بهتر است از محیطهای پویا و غیررسمی مانند حیاط دانشگاه، اردوهای جهادی یا طبیعت استفاده شود تا فضای اثر از کلیشههای معمول فاصله بگیرد.
وی افزود: نمایش جوانانی با ظاهر، سلیقه و پیشینههای متفاوت که در صف نماز شانه به شانه یکدیگر قرار میگیرند، میتواند نماز را به عنوان نقطه پیوند و همدلی آنان معرفی کند.
وی ادامه داد: یکی از جذابترین لحظههای چنین روایتی میتواند تغییر فضای صمیمی و پرانرژی جوانان پیش از نماز به آرامش و خشوع هنگام اقامه نماز و سپس بازگشت آنان به فضای دوستی و رفاقت پس از سلام نماز باشد؛ روایتی که نشان میدهد نماز نهتنها از نشاط اجتماعی جوانان نمیکاهد، بلکه میتواند به آن عمق معنوی ببخشد.
بُعد عاطفی نماز؛ ظرفیت گسترده برای خلق آثار ماندگار
معاون پرورشی آموزش و پرورش خداآفرین، بُعد عاطفی و روانشناختی نماز را یکی از مهمترین ظرفیتها برای خلق آثار ماندگار هنری عنوان کرد و گفت: زبان اصلی هنر، زبان احساس و تجربه درونی است و مفاهیمی مانند نیاز به پناه، رنج تنهایی، توبه و آرامش پس از اضطراب میتوانند ارتباط عمیقی با مخاطب برقرار کنند.
قلیزاده با تأکید بر اینکه آثار نمازی نباید به بیان خشک و شعاری محدود شوند، افزود: پرداختن صرف به مباحث فلسفی ممکن است اثر را بیش از حد ذهنی و پیچیده کند و پرداختن صرف به جنبه اجتماعی نیز، بدون برخورداری از عمق معنوی، میتواند اثر را به یک بیان رسمی و شعاری تبدیل کند.
وی تصریح کرد: ماندگاری اثر زمانی بیشتر میشود که عاطفه با اسرار و باطن نماز پیوند بخورد؛ برای نمونه میتوان حقیقت شکستن غرور در سجده یا رهایی انسان از هیاهوی زمان در هنگام تکبیر را به زبان هنر روایت کرد.
حمایت از هنرمندان باید فراتر از حمایت مالی باشد
قلیزاده در ادامه درباره همکاری هنرمندان با ستاد اقامه نماز گفت: برای تولید آثار فاخر و اثرگذار، حمایتها باید همهجانبه باشد و تنها به مسائل مالی محدود نشود.
وی ارائه مشاورههای تخصصی، دسترسی به منابع معتبر، حمایت پژوهشی و محتوایی، تأمین امکانات و بودجه مناسب و کمک به انتشار و دیده شدن آثار در رسانهها را از جمله حمایتهای مورد انتظار دانست و اظهار داشت: در کنار این موارد، اعتماد به خلاقیت هنرمندان و کاهش بروکراسی اداری نیز اهمیت زیادی دارد.
وی تأکید کرد: در تولید آثار هنری باید ضمن توجه به محتوای صحیح و معتبر، فضای کافی برای خلاقیت هنرمند فراهم شود و جنبههای هنری اثر تا حد امکان به خود هنرمند سپرده شود.
تولید مجموعه داستان با محوریت تجربه زیسته انسان امروز
معاون پرورشی آموزش و پرورش خداآفرین در پایان از آمادگی خود برای همکاری در تولید آثار داستانی با محوریت نماز خبر داد و گفت: با توجه به پیوند عمیق ادبیات داستانی با مفاهیم معنوی، نگارش یک مجموعه داستان کوتاه یا طرح فیلمنامه داستانی با محوریت تجربه زیسته انسان معاصر میتواند زمینه مناسبی برای ترویج نماز باشد.
قلیزاده خاطرنشان کرد: در این آثار میتوان چالشها، اضطرابها و دغدغههای انسان امروز را با حقیقت نیایش پیوند زد و نماز را نه صرفاً به عنوان یک تکلیف، بلکه به عنوان پناهگاه روحی و نقطه رهایی انسان بازنمایی کرد.
وی بهرهگیری از میراث ادبی و عرفانی و بازآفرینی مفاهیم آن در قالبی مدرن، روان و جذاب را از ویژگیهای این مجموعه پیشنهادی عنوان کرد و گفت: انتخاب قالب داستانی این مزیت را دارد که اثر میتواند در ادامه به قالبهای دیگری همچون پادکست، فیلم کوتاه، نمایش رادیویی یا نمایش صحنهای تبدیل شود و مخاطبان بیشتری را با پیام و حقیقت نماز همراه کند.
