نماز ستون تربیت توحیدی و یکی از مهمترین راههای پیوند دانشآموز با خداوند است
مدیرکل آموزشوپرورش استان یزد: نماز ستون تربیت توحیدی و یکی از مهمترین راههای پیوند دادن دانشآموز با خداوند متعال است و اگر میخواهیم نسلی مؤمن، امیدوار، مسئولیتپذیر و برخوردار از آرامش درونی تربیت کنیم، باید نماز در متن زندگی تربیتی مدرسه حضور داشته باشد.
به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان یزد، در آستانه برگزاری سیوسومین اجلاس سراسری نماز با عنوان «اقامه نماز در اندیشه و عمل امام شهید حضرت آیتاللهالعظمی امام خامنهای رضوانالله تعالی علیه» توجه به نقش دستگاههای اجرایی، مدیران و مسئولان در ترویج و نهادینهسازی فرهنگ نماز بیشازپیش اهمیت یافته است؛ ازاینرو در روز شنبه بیستوهشتم شهریورماه، روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان در گفتوگویی اختصاصی با علی دهقان بهاءآبادی مدیر کل آموزشوپرورش استان، دیدگاهها و دغدغههای وی را درباره جایگاه دانشگاه، نقش اساتید و کارکنان در فرهنگسازی نماز و راهکارهای تقویت ارتباط نسل نو با نماز را جویا شده است.
مشروح این گفتوگو در ادامه بخوانید.
نماز ستون تربیت توحیدی و یکی از مهمترین راههای پیوند دانشآموز با خداوند
علی دهقان بهاءآبادی، مدیرکل آموزشوپرورش استان یزد، با تأکید بر اینکه نماز در نگاه آموزشوپرورش صرفاً یک برنامه درسی یا فعالیت فوقبرنامه نیست، اظهار کرد: نماز ستون تربیت توحیدی و یکی از مهمترین راههای پیوند دادن دانشآموز با خداوند متعال است و اگر میخواهیم نسلی مؤمن، امیدوار، مسئولیتپذیر و برخوردار از آرامش درونی تربیت کنیم، باید نماز در متن زندگی تربیتی مدرسه حضور داشته باشد.
وی افزود: در آموزشوپرورش استان یزد تلاش ما این است که اقامه نماز جماعت، انس با قرآن، فعالیتهای فرهنگی و برنامههای تربیتی در کنار یکدیگر دیده شوند. مدرسه باید محیطی باشد که دانشآموز در آن، نماز را نه بهعنوان یک تکلیف اداری، بلکه بهعنوان فرصتی برای گفتوگو با خدا، آرامش گرفتن و پیدا کردن جهت درست در زندگی تجربه کند.
دهقان بهاءآبادی با اشاره به شرایط امروز جامعه و حوادثی که مردم پشت سر گذاشتهاند، گفت: بیش از گذشته به سرمایههای معنوی نیاز داریم و نماز میتواند یکی از مهمترین این سرمایهها باشد؛ همانگونه که قرآن کریم میفرماید: «أَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي»؛ نماز را برای یاد من برپا دار.
مدیرکل آموزشوپرورش استان یزد ادامه داد: بر همین اساس، رویکرد ما حمایت از نماز جماعت مدارس، تقویت حضور روحانیون و مربیان توانمند، مشارکت خانوادهها و استفاده از ظرفیت مدیران و معلمان بهعنوان الگوهای رفتاری برای دانشآموزان است.
«نمازِ زیسته» باید جایگزین «نمازِ گزارششده» در مدارس شود
وی با تأکید بر نقش الگویی مدیران و معلمان در تربیت دینی دانشآموزان اظهار کرد: در تربیت، آنچه دانشآموز میبیند گاهی بسیار اثرگذارتر از چیزی است که صرفاً به او گفته میشود. اگر مدیر مدرسه درباره نماز صحبت کند اما خودش در نماز جماعت مدرسه حضور نداشته باشد، طبیعی است که پیام تربیتی لازم منتقل نشود.
دهقان بهاءآبادی افزود: حضور مدیر، معاون، معلم و مربی در صفوف نماز جماعت، در حقیقت یک «درس عملی» برای دانشآموز است. دانشآموز باید ببیند معلمی که به او علم میآموزد، خودش نیز در برابر پروردگار متعال احساس نیاز و بندگی دارد.
وی با اشاره بهضرورت توجه به موضوع نماز در ارزیابی عملکرد مدارس گفت: اقامه نماز جماعت و توجه به برنامههای تربیتی باید در ارزیابی کیفیت عملکرد مدارس مورد توجه قرار گیرد؛ البته نه با نگاه صرفاً آماری و صوری. هدف این نیست که مدرسهای فقط برای تکمیل یک فرم، نماز جماعت برگزار کند؛ بلکه باید کیفیت، استمرار، مشارکت و اثرگذاری برنامه نماز مورد توجه قرار گیرد.
مدیرکل آموزشوپرورش استان یزد تصریح کرد: ما باید از «نمازِ گزارششده» به سمت «نمازِ زیسته» حرکت کنیم.
نظارت بر نماز مدارس باید به ابزار «بهبود مستمر تربیت دینی» تبدیل شود
علی دهقان بهاءآبادی با اشاره به سازوکار نظارت بر اجرای برنامههای نماز در مدارس گفت: نظارت بر اقامه نماز زمانی مؤثر خواهد بود که از حالت بخشنامهای خارج شود و به یک فرایند مستمر تبدیل شود.
وی افزود: در استان، شورای اقامه نماز و مجموعه معاونت پرورشی و فرهنگی، مناطق آموزشوپرورش و مدیران مدارس باید در یک زنجیره منسجم، اجرای برنامهها را دنبال کنند.
مدیرکل آموزشوپرورش استان یزد ادامه داد: ارزیابی باید بر اساس شاخصهایی مانند برگزاری منظم نماز جماعت، وضعیت نمازخانه، حضور و مشارکت دانشآموزان، نقش مدیران و معلمان، برنامههای فرهنگی و میزان ارتباط مدرسه با خانوادهها انجام شود.
وی تأکید کرد: نظارت نباید صرفاً برای پیدا کردن نقاط ضعف باشد. نظارت باید به ما کمک کند مدارس موفق را شناسایی کنیم، تجربههای خوب آنها را به سایر مدارس منتقل کنیم و برای مدارسی که با مشکل مواجه هستند، راهکار ارائه دهیم.
دهقان بهاءآبادی خاطرنشان کرد: درواقع، ارزیابی نماز باید به ابزاری برای «بهبود مستمر تربیت دینی» تبدیل شود، نه صرفاً تهیه یک گزارش اداری.
نمازخانه مدرسه باید به یکی از کانونهای زنده فعالیتهای فرهنگی تبدیل شود
وی درباره ضرورت تجهیز و بهسازی نمازخانههای مدارس اظهار کرد: نمازخانه مدرسه فقط یک اتاق با چند فرش نیست؛ نمازخانه باید فضایی آرام، پاکیزه، مناسب و جذاب برای حضور دانشآموز باشد.
علی دهقان بهاءآبادی افزود: در آموزشوپرورش استان، موضوع بهسازی و تجهیز فضاهای نماز را در کنار ظرفیتهای موجود عمرانی، خیرین مدرسهساز و خیرین فرهنگی دنبال میکنیم. در این زمینه، استفاده از ظرفیت خیرین بسیار مهم است؛ چراکه مردم یزد همواره در امور مدرسهسازی و فعالیتهای فرهنگی پیشگام بودهاند.
وی با اشاره به تفاوت نیاز مدارس به امکانات نمازخانه گفت: میزان اعتبار موردنیاز، با توجه به وضعیت هر مدرسه متفاوت است و نمیتوان بدون جمعبندی نهایی، عددی را اعلام کرد؛ اما رویکرد ما این است که نمازخانههای مدارس بهتدریج از نظر فضای مناسب، نظافت، تجهیزات، امکانات وضو و فضای فرهنگی ارتقا پیدا کنند.
مدیرکل آموزشوپرورش استان یزد تأکید کرد: نمازخانه نباید در مدرسه فضایی دور از دسترس و کماستفاده باشد؛ بلکه باید یکی از کانونهای زنده فعالیتهای فرهنگی و تربیتی مدرسه باشد.
نماز میتواند به دانشآموز در مدیریت هیجانات، تقویت امید و یافتن آرامش کمک کند
دهقان بهاءآبادی با اشاره به نقش نماز در سلامت روانی و اخلاقی دانشآموزان گفت: نماز یک تمرین مستمر برای ارتباط انسان با خداوند، مراقبت از رفتار و بازگشت به مسیر درست است. وقتی نوجوان از کودکی میآموزد که در طول روز لحظاتی را برای خلوت با خدا اختصاص دهد، این ارتباط میتواند به او در مدیریت هیجانات، تقویت امید و پیدا کردن آرامش کمک کند.
وی افزود: البته نباید انتظار داشته باشیم نماز بهتنهایی همه آسیبهای اجتماعی را حل کند. تربیت یک مسئله چندبعدی است و خانواده، مدرسه، رسانه، جامعه و خود دانشآموز در آن نقش دارند؛ اما نماز میتواند یکی از پایههای مهم این منظومه تربیتی باشد.
مدیرکل آموزشوپرورش استان یزد ادامه داد: نماز به دانشآموز نظم میآموزد؛ چراکه اوقات مشخص دارد. مسئولیتپذیری میآموزد؛ چراکه انسان را نسبت به رابطه خود با پروردگار متعهد میکند و از نظر اخلاقی نیز میتواند زمینهساز مراقبت بیشتر از رفتار و گفتار باشد.
وی تصریح کرد: در برنامههای تربیتی آموزشوپرورش باید میان نماز، قرآن، اخلاق، مهارتهای زندگی، مشاوره و پیشگیری از آسیبهای اجتماعی ارتباط برقرار کنیم.
با بخشنامه نمیتوان نوجوان را نمازخوان کرد؛ باید «تجربه خوب از نماز» ایجاد شود
دهقان بهاءآبادی با تأکید بر جایگاه آموزشوپرورش در اقامه نماز نسل نو اظهار کرد: آموزشوپرورش شاید یکی از مهمترین دستگاههای کشور درزمینه اقامه نماز نسل نو باشد؛ زیرا با میلیونها دانشآموز و خانواده و با جامعه بزرگی از معلمان ارتباط دارد.
وی افزود: اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد و آن اینکه با بخشنامه نمیتوان نوجوان را نمازخوان کرد.
مدیرکل آموزشوپرورش استان یزد ادامه داد: اگر میخواهیم نماز در وجود دانشآموز ماندگار شود، باید «تجربه خوب از نماز» برای او ایجاد کنیم. نماز باید با محبت، احترام، نشاط، گفتوگو و معنویت همراه باشد. نوجوان باید بداند که مسجد و نمازخانه مدرسه محل سرزنش و اجبار نیست؛ بلکه محل آرامش، دوستی، رشد و ارتباط باخداست.
وی نقش خانواده را نیز بسیار مهم دانست و گفت: مدرسه هرچقدر هم فعالیت کند، اگر فضای خانه با پیامهای تربیتی مدرسه هماهنگ نباشد، اثرگذاری کاهش پیدا میکند.
دهقان بهاءآبادی با اشاره به نقش معلمان در این زمینه خاطرنشان کرد: خود معلم مهمترین عنصر این فرایند است. معلمی که نماز را با عشق اقامه میکند، بدون سخنرانی طولانی، پیام بزرگی به دانشآموز منتقل میکند.
وی افزود: در شرایطی که جامعه با حوادث تلخ و سنگین مواجه شده و مردم داغهای بزرگی را تجربه کردهاند، نسل نوجوان بیش از هر زمان دیگری نیازمند امید، معنویت و تکیهگاه درونی است. نماز میتواند این پناه معنوی را برای نوجوان فراهم کند و به او بیاموزد که در سختترین لحظات نیز ارتباط انسان با خداوند قطعشدنی نیست.
رسانه باید نماز را بهعنوان مفهومی زنده و مرتبط با زندگی نسل جدید روایت کند
مدیرکل آموزشوپرورش استان یزد با اشاره به نقش رسانهها در ترویج فرهنگ نماز اظهار کرد: رسانه امروز بخشی از مدرسه غیررسمی نسل جدید است. نوجوان بخش قابلتوجهی از وقت و دریافتهای خود را از رسانه و فضای مجازی به دست میآورد؛ بنابراین اگر بخواهیم درباره نماز با نسل جدید صحبت کنیم، باید زبان ارتباطی این نسل را بشناسیم.
وی افزود: صداوسیمای استان، رسانههای محلی و ظرفیت فضای مجازی میتوانند در کنار آموزشوپرورش نقش بسیار مهمی داشته باشند؛ البته محتوای نماز نباید صرفاً به پخش سخنرانی یا برنامههای رسمی محدود شود.
دهقان بهاءآبادی ادامه داد: ما نیازمند روایتهای کوتاه، داستانهای واقعی، تولیدات دانشآموزمحور، گفتوگو با نوجوانان، معرفی معلمان و مدارس موفق، پویشهای خلاقانه و محتوایی هستیم که با زبان نسل جدید سخن بگوید.
وی تصریح کرد: دانشآموز امروز باید احساس کند نماز یک مفهوم زنده و مربوط به زندگی خودش است، نه موضوعی متعلق به گذشته.
مدیرکل آموزشوپرورش استان یزد خاطرنشان کرد: در این مسیر، همکاری آموزشوپرورش با صداوسیمای استان، ستاد اقامه نماز، حوزههای علمیه، کانونهای فرهنگی و ظرفیت خود دانشآموزان میتواند به تولید محتوای اثرگذار کمک کند.
نماز را نباید فقط به دانشآموز آموزش داد؛ باید شیرینی و آرامش آن را تجربه کند
علی دهقان بهاءآبادی در جمعبندی این مباحث گفت: اگر بخواهم همه این مباحث را در یک جمله خلاصه کنم، باید بگویم: نماز را نباید فقط به دانشآموز آموزش داد؛ باید کاری کنیم که دانشآموز شیرینی و آرامش نماز را تجربه کند.
وی افزود: امروز در شرایطی که جامعه ما روزهای سختی را پشت سر گذاشته است، بیش از هر زمان دیگری به نسلی امیدوار، مؤمن، آگاه و مقاوم نیاز داریم؛ نسلی که هم اهل علم و تلاش باشد و هم ارتباط خود را با خداوند متعال حفظ کند.
مدیرکل آموزشوپرورش استان یزد تأکید کرد: رسالت آموزشوپرورش این است که در کنار تربیت علمی، زمینه رشد چنین نسلی را فراهم کند و نماز یکی از روشنترین مسیرهای این تربیت است.
