نماز باید از یک برنامه عبادی به محور تربیت نسل نو تبدیل شود

به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان چهارمحال و بختیاری، حجت‌الاسلام والمسلمین اسحاق سعیدی مدیر حوزه‌های علمیه برادران استان، روز سه‌شنبه، بیست و هفتم مردادماه در گفتگو با روابط عمومی ستاد استان، با اشاره به برگزاری سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز با عنوان «اقامه نماز در اندیشه و عمل امام شهید حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای رضوان‌الله تعالی علیه»، نماز را یکی از مهم‌ترین پایه‌های تربیتی، اخلاقی و اجتماعی جامعه دانست و بر ضرورت توجه جدی به اقامه نماز، تقویت نقش مساجد و بهره‌گیری از ظرفیت حوزه‌های علمیه برای ارتباط مؤثر با نسل نو تأکید کرد.

وی با بیان اینکه نماز زمانی از یک عمل ظاهری به یک حقیقت تربیتی و انسان‌ساز تبدیل می‌شود که نمازگزار بداند در برابر چه کسی ایستاده و با چه حقیقتی سخن می‌گوید، اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین راهکارهای ایجاد حضور قلب و خشوع در نماز، تقویت معرفت و توجه به فلسفه نماز است و نمی‌توان از نوجوان، جوان یا حتی بزرگسال انتظار داشت که بدون شناخت جایگاه نماز، صرفاً با توصیه و تذکر به خشوع واقعی برسد.

مدیر حوزه‌های علمیه برادران استان ادامه داد: در سیره عملی امام شهید(ره)، نماز یک امر حاشیه‌ای و صرفاً فردی نبود، بلکه محور ارتباط انسان با خدا و سرچشمه حرکت، مسئولیت‌پذیری و مقاومت بود، بنابراین باید تلاش کنیم نماز را از یک «عادت روزانه» به یک «قرار آگاهانه با خداوند» تبدیل کنیم.

حجت‌الاسلام سعیدی افزود: حوزه‌های علمیه در این زمینه وظیفه دارند در کنار آموزش احکام، بر معارف نماز، اخلاق، مراقبه، آداب نماز و شیوه‌های ایجاد انس با خداوند تأکید کنند و همچنین روحانیون و ائمه جماعات باید خودشان الگوی عملی نماز با آرامش، توجه و خشوع باشند، چراکه رفتار امام جماعت بیش از سخنان او بر مخاطب اثر می‌گذارد.

وی در ادامه با تأکید بر ضرورت تبدیل مسجد به یک پایگاه جذاب برای کودکان، نوجوانان و جوانان، گفت: مسجد برای نسل جدید نباید فقط محل برگزاری نماز باشد، بلکه باید خانه دوم تربیتی، معرفتی، اجتماعی و فرهنگی آنان باشد، اگر نوجوان تنها برای نماز وارد مسجد شود و بلافاصله پس از نماز مسجد را ترک کند، بخش مهمی از ظرفیت عظیم مسجد مورد استفاده قرار نگرفته است.

مدیر حوزه‌های علمیه برادران استان چهارمحال و بختیاری تصریح کرد: مسجد موفق باید برنامه‌ای متنوع و متناسب با نیاز نسل جدید داشته باشد، از حلقه‌های معرفتی و تربیتی و جلسات پرسش و پاسخ گرفته تا برنامه‌های قرآنی، مسابقات فرهنگی، فعالیت‌های هنری، اردوهای تربیتی، ورزش، برنامه‌های مناسبتی و فعالیت‌های خدمت‌رسانی اجتماعی.

وی با اشاره به ضرورت توجه به تفاوت‌های سنی مخاطبان اظهار کرد: برای کودکان، نوجوانان و جوانان باید برنامه‌های متناسب با سن آنها طراحی شود و نمی‌توان با یک نسخه واحد، کودک دبستانی و جوان دانشگاهی را جذب مسجد کرد.

حجت‌الاسلام والمسلمین سعیدی یکی از عوامل مهم در پویایی مساجد را حضور چهره‌های جوان و خوش‌فکر در فعالیت‌های فرهنگی دانست و گفت: روحانی مسجد باید با نوجوانان ارتباط واقعی برقرار کند، زبان نسل جدید را بشناسد، شنونده خوبی باشد و مسجد را به محیطی امن، صمیمی و امیدآفرین تبدیل کند.

وی در بخش دیگری از این گفتگو با اشاره به ضرورت ارتقای فعالیت‌های تبلیغی در روستاها، محدودیت تعداد روحانیون مستقر، مشکلات رفت‌وآمد و پراکندگی روستاها را از جمله چالش‌های موجود عنوان کرد و افزود: گاهی فعالیت تبلیغی در روستاها به یک حضور مناسبتی محدود می‌شود، در حالی که آنچه امروز به آن نیاز داریم، حرکت از تبلیغ مناسبتی به سمت تبلیغ مستمر و مسئله‌محور است.

مدیر حوزه‌های علمیه برادران استان تأکید کرد: اگر یک روحانی بتواند به صورت منظم و برنامه‌ریزی‌شده هر هفته در چند روستا حضور پیدا کند، ارتباط او با مردم شکل می‌گیرد و مسجد نیز از حالت صرفاً مراسمی خارج خواهد شد.

سعیدی ادامه داد: در این زمینه می‌توان از ظرفیت طلاب جوان، روحانیون مستقر، ائمه جماعات، مبلغان بومی و شبکه‌های مردمی استفاده کرد و لازم است میان حوزه علمیه، ستاد اقامه نماز، سازمان تبلیغات اسلامی، اوقاف، بسیج و مدیریت‌های شهرستانی هماهنگی بیشتری ایجاد شود تا یک نقشه تبلیغی مشترک برای روستاها تدوین شود.

وی خاطرنشان کرد: مسجد روستا نباید در برنامه فرهنگی استان فراموش شود، چراکه مسجد روستایی می‌تواند مرکز انسجام اجتماعی، تربیت نسل جوان و حل بسیاری از مسائل فرهنگی و اجتماعی باشد.

مدیر حوزه‌های علمیه برادران چهارمحال و بختیاری در ادامه با اشاره به ضرورت استفاده از زبان و ابزارهای نوین برای آموزش فلسفه و اسرار نماز به نسل نوجوان، گفت: منبر و سخنرانی همچنان جایگاه مهم خود را دارد، اما برای نسل نوجوان کافی نیست، نوجوان امروز با تصویر، ویدئو، پادکست، فضای مجازی، بازی و محتوای کوتاه ارتباط زیادی دارد و باید محتوای نماز را به زبان نسل جدید ترجمه کنیم، بدون آنکه از عمق معارف آن کاسته شود.

حجت‌الاسلام سعیدی افزود: تولید مجموعه‌های کوتاه و جذاب درباره فلسفه نماز، آثار تربیتی نماز، پاسخ به شبهات و داستان‌های واقعی درباره نماز و همچنین استفاده از موشن‌گرافیک، اینفوگرافیک، پادکست، کلیپ‌های کوتاه و گفت‌وگوهای نوجوان‌محور می‌تواند در این زمینه مؤثر باشد.

وی تأکید کرد: نباید فقط برای نوجوان درباره نماز صحبت کنیم، بلکه باید به او فرصت بدهیم درباره نماز سؤال کند، نقد کند و پاسخ بگیرد. جلسات پرسش و پاسخ آزاد در مدارس، مساجد و دانشگاه‌ها می‌تواند مکمل بسیار خوبی برای منبر و سخنرانی باشد.

حجت الاسلام سعیدی همچنین بر ضرورت شکل‌گیری ارتباط مستمر میان مسجد، مدرسه و دانشگاه تأکید کرد و گفت: این ارتباط باید از حالت برنامه‌های مقطعی خارج شود و به یک شبکه تربیتی محله‌محور تبدیل شود. در هر منطقه باید مسجد، مدرسه و دانشگاه یکدیگر را بشناسند و برای فعالیت‌های فرهنگی مشترک برنامه داشته باشند.

وی افزود: امام جماعت مسجد می‌تواند با مدیر مدرسه و مربی پرورشی ارتباط مستمر داشته باشد، نشست‌های پرسش و پاسخ دانش‌آموزان در مسجد برگزار شود، دانش‌آموزان در برنامه‌های فرهنگی مسجد مشارکت کنند و از ظرفیت معلمان، روحانیون، دانشگاهیان و فعالان فرهنگی برای برنامه‌های تربیتی استفاده شود.

مدیر حوزه‌های علمیه برادران استان تصریح کرد: در دانشگاه نیز مسجد دانشگاه باید با مساجد محلات ارتباط داشته باشد و زمینه حضور روحانیون توانمند برای گفت‌وگو با دانشجویان فراهم شود. اگر مسجد، مدرسه و دانشگاه در کنار خانواده قرار بگیرند، می‌توانند یک زنجیره تربیتی منسجم از کودکی تا جوانی ایجاد کنند.

وی در ادامه، نقش امام جماعت را در جذب نسل جدید بسیار مهم دانست و اظهار کرد: امام جماعت جوان‌گرا الزاماً کسی نیست که خودش جوان باشد، بلکه کسی است که جوان را بفهمد، با او ارتباط برقرار کند و دغدغه‌ها و پرسش‌های او را جدی بگیرد.

حجت الاسلام سعیدی گفت: امام جماعت مبتکر باید دارای روحیه ارتباطی، صبر، اخلاق نیکو، توان گفت‌وگو، آشنایی با مسائل روز، شناخت فضای مجازی، قدرت کار تشکیلاتی و توانایی مدیریت فعالیت‌های فرهنگی باشد. او باید از سخنرانی صرف عبور کند و به یک مربی و راهبر تربیتی تبدیل شود.

مدیر حوزه‌های علمیه برادران استان با اشاره به رسالت حوزه‌های علمیه در تربیت چنین روحانیونی، خاطرنشان کرد: حوزه‌های علمیه باید در کنار آموزش علوم حوزوی، مهارت‌هایی مانند ارتباط با نسل جدید، روش‌های تبلیغ نوین، سواد رسانه‌ای، مدیریت مسجد، مشاوره تربیتی، کار تشکیلاتی و پاسخگویی به شبهات روز را تقویت کنند.

وی افزود: ما نیازمند روحانیونی هستیم که هم در معارف دینی عمیق باشند و هم بتوانند با زبان روز با دانش‌آموز، دانشجو، کودک و خانواده ارتباط برقرار کنند.

حجت‌الاسلام سعیدی در بخش دیگری از سخنان خود، ترویج نماز را مأموریتی فرابخشی دانست و گفت: هیچ دستگاهی به تنهایی نمی‌تواند مأموریت ترویج نماز را به نتیجه برساند و هر یک از دستگاه‌های فرهنگی و اجتماعی ظرفیت خاص خود را دارند که اگر این ظرفیت‌ها در یک مسیر مشترک قرار گیرد، اثرگذاری بسیار بیشتری خواهیم داشت.

وی با اشاره به ظرفیت بسیج اظهار کرد: بسیج می‌تواند از ظرفیت پایگاه‌های مقاومت، گروه‌های جهادی، نوجوانان و جوانان و شبکه مساجد برای برگزاری برنامه‌های تربیتی و فرهنگی نماز استفاده کند. سازمان تبلیغات اسلامی نیز ظرفیت مهمی در حوزه اعزام مبلغ، حمایت از مساجد، هیئت‌ها، تشکل‌های دینی و برنامه‌های تبلیغی دارد و می‌تواند موضوع نماز را در برنامه‌های خود پررنگ‌تر کند.

مدیر حوزه‌های علمیه برادران استان ادامه داد: اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز می‌تواند از تولید آثار هنری و رسانه‌ای با موضوع نماز، به‌ویژه در حوزه فیلم کوتاه، تئاتر، شعر، داستان، هنرهای تجسمی و تولید محتوای دیجیتال حمایت کند.

وی افزود: اوقاف و امور خیریه می‌تواند از ظرفیت موقوفات و بقاع متبرکه برای توسعه فعالیت‌های فرهنگی و قرآنی و تقویت برنامه‌های مرتبط با نماز بهره بگیرد. شهرداری‌ها نیز ظرفیت گسترده‌ای در اختیار دارند و بوستان‌ها، فرهنگسراها، سراهای محله و فضاهای عمومی می‌توانند به مراکز ترویج نماز و فعالیت‌های فرهنگی تبدیل شوند.

حجت الاسلام سعیدی با تأکید بر ضرورت توجه به نمازخانه‌های بوستان‌ها و فضاهای عمومی، گفت: نمازخانه‌های بوستان‌ها نباید فقط یک فضای فیزیکی باشند، بلکه باید با برنامه فرهنگی، روحانی فعال و فعالیت‌های متناسب با خانواده و جوانان همراه شوند تا مردم بتوانند در کنار اقامه نماز از ظرفیت فرهنگی این فضاها نیز بهره‌مند شوند.

وی همچنین نقش آموزش و پرورش در این زمینه را مهم ارزیابی کرد و افزود: در مدارس باید نماز از یک برنامه صرفاً اجرایی به یک تجربه شیرین تربیتی تبدیل شود، حضور مدیران و معلمان در نماز جماعت، توجه به جذابیت محیط نمازخانه، حضور روحانیون توانمند و مشارکت دادن خود دانش‌آموزان در برنامه‌های نماز اهمیت فراوانی دارد.

مدیر حوزه‌های علمیه برادران استان خاطرنشان کرد: در دانشگاه‌ها نیز باید از ظرفیت استادان، تشکل‌های دانشجویی، کانون‌های فرهنگی و ائمه جماعات استفاده شود و زمینه ارتباط مؤثر دانشجویان با معارف نماز فراهم شود.

وی مهم‌ترین نکته در این میان را پرهیز از فعالیت‌های جزیره‌ای دانست و اظهار کرد: فعالیت دستگاه‌ها در حوزه نماز نباید جدا از یکدیگر و جزیره‌ای باشد. پیشنهاد ما تشکیل قرارگاه هماهنگی نماز نسل نو در شهرستان‌ها و مناطق با حضور حوزه علمیه، آموزش و پرورش، دانشگاه، ستاد اقامه نماز، سازمان تبلیغات، اوقاف، بسیج، شهرداری و سایر دستگاه‌های مرتبط است.

حجت الاسلام سعیدی تصریح کرد: اگر هر دستگاه وظیفه مشخص، شاخص ارزیابی و برنامه زمان‌بندی داشته باشد، می‌توان از موازی‌کاری جلوگیری کرد و ظرفیت‌های موجود را در یک مسیر واحد قرار داد. این هماهنگی می‌تواند زمینه‌ساز برنامه‌ریزی منسجم‌تر و اثرگذاری بیشتر در حوزه نماز نسل نو باشد.

مدیر حوزه‌های علمیه برادران چهارمحال و بختیاری در پایان، نماز را روح تربیت و زیربنای جامعه مؤمن و مسئولیت‌پذیر عنوان کرد و گفت: پیام ما به مدیران، روحانیون، ائمه جماعات، معلمان، خانواده‌ها و جوانان این است که نماز را نباید فقط یک «برنامه» ببینیم؛ نماز روح تربیت و زیربنای جامعه مؤمن و مسئولیت‌پذیر است.

وی افزود: اگر می‌خواهیم نسل جدید با ایمان، امید، اخلاق و مسئولیت اجتماعی رشد کند، باید ارتباط او را با مسجد و نماز عمیق کنیم و برای این کار بیش از آنکه نیازمند شعار باشیم، به الگوی عملی، برنامه مستمر، مسجد فعال، امام جماعت توانمند، مدرسه همراه، خانواده مؤثر و همکاری واقعی دستگاه‌ها نیاز داریم.

حجت‌الاسلام سعیدی خاطرنشان کرد: سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز می‌تواند فرصتی باشد تا از مرحله سخن گفتن درباره نماز به مرحله طراحی اقدام‌های عملی و قابل ارزیابی برای اقامه نماز در جامعه برسیم و حوزه‌های علمیه نیز خود را در این مسیر مسئول می‌داند و آمادگی دارد در تربیت روحانیون توانمند، پشتیبانی علمی از ائمه جماعات و طراحی الگوهای نوین تبلیغ نماز، نقش خود را با جدیت ایفا کند.