فضیلت و آثار خواندن سوره ماعون
سوره ماعون صد و هفتمین سوره قرآن است که در مکه نازل شده و ۷ آیه دارد. محتوای این سوره در مورد صفات و اعمال منکرانِ روز قیامت است. از جمله فضیلتهای خواندن این سوره که در روایات آمده است قبولی نماز و روزه، حسابرسی نکردن در روز قیامت، آمرزیدن گناهان، در امان بودن، اعطای پاداش بسیار و قبولی دعا است. در مورد آثار و برکات سوره ماعون نیز ذکر شده است که قرائت این سوره برای حاجتروایی و پیروزی و رهایی از فقر و نداری مفید خواهد بود.
دلیل نامگذاری سوره ماعون و ویژگیهای آن
سوره ماعون را به این دلیل «ماعون» نامیدهاند که این کلمه در انتهای سوره ذکر شده است. به سوره ماعون سوره «ارایت الذی» نیز میگویند و دلیل این نامگذاری نیز، ذکر این کلمات در آغاز این سوره است» (۱). در مورد معنای کلمه «ماعون» بیان شده است که «در زمان جاهلیت به هر منفعتی (یا هر وسیله مفیدی) ماعون میگفتند و پس از اسلام به زکات، ماعون گفته میشد» (۲). نامهای دیگر سوره ماعون «دین» و «تکذیب» است زیرا این دو موضوع از مضامین سوره ماعون هستند» (۳). سوره ماعون از سورههای مکی قرآن است و در ترتیب نزول سوره هفدهمی است که بر پیامبر (ص) نازل شده است. سوره ماعون در چینش کنونی مصحف، سوره صد و هفتم قرآن است» (۴). این سوره در جزء سی جای دارد و«دارای ۷ آیه، ۲۵ کلمه و ۱۱۴ حرف است و از نظر حجمی جزو سورههای مُفصلات (یعنی سورههای دارای آیات کوتاه) است» (۵). محتوای این سوره به صفات منکران روز قیامت اشاره دارد که انفاق نمیکنند و نماز را سبک میشمارند و ریا کارند.
فضیلت و پاداش خواندن سوره ماعون
فضیلتهای متعددی در مورد قرائت سوره ماعون در روایات ذکر شده است که در ادامه به آنها می پردازیم.
قبولی نماز و روزه و حسابرسی نکردن روز قیامت
در مورد فضیلت و ثواب قرائت سوره ماعون از «مرحوم صدوق در کتاب ثوابالاعمال از امام باقر (ع) نقل شده است که ایشان فرمودند کسی که سوره ماعون را در نمازهای واجب و مستحب بخواند از کسانی خواهد بود که خداوند نماز و روزه او را قبول میگرداند و حسابی در روز قیامت برای او قرار نخواهد داد» (۶).
آمرزیدن گناهان و در امان بودن
در مورد فضیلت خواندن سوره ماعون از رسول خدا (ص) روایت شده است که ایشان فرمودند «کسی که سوره ماعون را بعد از نماز عشا بخواند پروردگار او را میآمرزد و تا نماز صبح او را حفظ میکند» (۷). همچنین از امام صادق (ع) نقل شده است که ایشان فرمودند «کسی که سوره ماعون را بعد از نماز عصر بخواند در امان و حفظ خداوند خواهد بود و تا این ساعت از روز دوم نیز محفوظ خواهد ماند» (۸). در مورد سوره خواندن سوره ماعون در کتب اسلامی ذکر شده است که « اگر کسی پس از نماز صبح این سوره را صد مرتبه بخواند در امان خواهد بود» (۹).
در روایتی دیگر از رسول خدا (ص) آمده است که «هر کس این سوره را تلاوت کند و زکات خود را پرداخت کند پروردگار گناهان او را میآمرزد» (۱۰).
سیر کردن یتیمان
در روایتی دیگر ذکر شده است که کسی که سوره ماعون را بخواند «ثواب کسی را به او خواهند داد که همه یتیمان را سیر کرده است» (۱۱).
قبولی دعا
یکی از فضایل قرائت سوره ماعون قبولی دعا از جانب پروردگار است. در روایات آمده است که « کسی که بر خواندن سوره ماعون مداومت کند سخن او در نزد مردم مورد قبول واقع شده و پروردگار دعای او را قبول میکند» (۱۲).
آثار و برکات سوره ماعون
خواندن سوره ماعون آثار و برکات فراوانی دارد که در ادامه به آنها اشاره میکنیم.
پیروزی و فتوحات عظیمه
آمده است که «به نیت پیروزی و فتوحات عظیمه از شب دوشنبه تا ۱۵ شب، هر شب ۱۵ مرتبه سوره ماعون خوانده شود و در پایان هر یکی بگوید: یا ایها الذین آمنوا ارکعوا و اسجدوا و اعبدوا ربکم و افعلوا الخیر لعلکم تفلحون، و ۱۵ بار صلوات فرستاده شود و در پایان همه به سجده رفته و حاجت خود را از پروردگار بخواهد» (۱۳).
رهایی از فقر و نداری
یکی از خواص خواندن سوره ماعون که در روایات به آن اشاره شده است رهایی از فقر و نداری است. نقل شده است که «اگر کسی بخواهد از فقر و نداری رهایی یابد سوره ماعون را چهل و یک مرتبه قرائت کند و پس از آن تا روز دیگر نه او و نه فرزندان او محتاج و نیازمند نخواهند گشت و در امان پروردگار خواهند بود» (۱۴).
سخن پایانی
ماعون سوره صد و هفتم قرآن است که از سورههای مکی و ۷ آیه دارد. این سوره در جزء سی قرآن جای گرفته است. محتوای سوره در مورد صفات منکرانِ روز قیامت است. از جمله فضیلتهایی که برای خواندن این سوره ذکر شده است حسابرسی نکردن در روز قیامت، قبولی نماز و روزه، استجابت دعا، در امان بودن و اعطای پاداش بسیار است. از آثار و برکات خواندن سوره ماعون که در روایات به آن اشاره شده است رهایی از فقر و نداری و حاجتروایی و رسیدن به فتوحات عظیمه است. با توجه به مطالب بیان شده از رسول خدا (ص) و امامان (ع) ایشان خواندن این سوره را بر همگان توصیه نمودهاند تا همه بتوانند از فضایل و آثار و برکات آن بهرهمند شوند.
کاری از تحریریه ستاد اقامه نماز
پینوشت
- خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، ۱۳۷۷ ش، ج۲، ص ۱۲۶۹.
- طریحی، مجمعالبحرین، ۱۳۷۵ ش، ج۶، ص ۳۱۶.
- خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، ۱۳۷۷ ش، ج۲، ص ۱۲۶۹.
- معرفت، آموزش علوم قرآن، ۱۳۷۱ ش، ج۲، ص ۱۶۸.
- خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، ۱۳۷۷ ش، ج۲، ص ۱۲۶۹.
- ثوابالاعمال، ص ۱۲۶.
- تفسیر برهان، ج۵، ص ۷۶۷، ح ۳.
- همان، ح۴.
- مصباح، ص ۴۶۱، منهاج، ص ۴۴۲.
- مجمعالبیان، تفسیر برهان.
- خواصالایات، ص ۱۶۵.
- همان.
- درمان با قرآن، ص ۱۶۶.
- منتخبالختوم، ص ۵۳۱.
