اعتماد به نسل جوان و تبیین عقلانی دین، راهبرد اساسی ترویج فرهنگ نماز است
به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان آذربایجان شرقی، حجت‌الاسلام راثی امام جمعه شهرستان لیلان، در گفت‌وگو با روابط عمومی با اشاره به اهمیت نماز در سیره و عمل رهبر شهید انقلاب اسلامی که تقویت حضور قلب در نماز، پاسخ‌گویی عقلانی به پرسش‌های نسل جدید، اعتماد به جوانان و فراهم‌سازی زمینه مشارکت آنان در فعالیت‌های فرهنگی، از مهم‌ترین راهبردهای ترویج فرهنگ اقامه نماز و تقویت پیوند نسل جوان با مسجد است.
حجت‌الاسلام راثی با تأکید بر ضرورت تعمیق فرهنگ نماز در جامعه، گفت: نماز زمانی می‌تواند تأثیر عمیق و ماندگاری در زندگی انسان داشته باشد که با توجه قلبی، خشوع و آگاهی از حضور در محضر خداوند اقامه شود. ازاین‌رو، ترویج فرهنگ نماز نباید صرفاً به برگزاری نماز جماعت محدود شود، بلکه باید زمینه درک حقیقت نماز، تقویت ارتباط معنوی با خداوند و حضور آگاهانه در عبادت را در جامعه فراهم کرد.
حضور قلب در نماز، نیازمند تمرین و الگوگیری است
امام جمعه شهرستان لیلان با تأکید بر ضرورت تقویت حضور قلب و خشوع در نمازگزاران، خاطرنشان کرد: یکی از تأکیدات مهم رهبر شهید انقلاب اسلامی، توجه قلبی به نماز و تلاش برای افزایش کیفیت ارتباط انسان با خداوند بود. هر اندازه حضور قلب نمازگزار بیشتر باشد، آثار تربیتی و معنوی نماز نیز عمیق‌تر خواهد بود.
وی افزود: حضور قلب مسئله‌ای نیست که صرفاً با توصیه و بیان مطالب اخلاقی حاصل شود، بلکه نیازمند تمرین مستمر، مراقبت درونی و تکرار آگاهانه است. نمازگزار باید به‌تدریج خود را به این حقیقت نزدیک کند که در هنگام نماز، در محضر خداوند قرار دارد و با پروردگار خویش سخن می‌گوید.
حجت الاسلام راثی با اشاره به نقش الگوهای دینی در تقویت این روحیه، تصریح کرد: بهره‌گیری از تجربه علما، بزرگان و افرادی که در مسیر بندگی و توجه قلبی به نماز موفق بوده‌اند، می‌تواند در آموزش عملی این موضوع مؤثر باشد. لازم است شیوه‌های صحیح توجه به نماز و راه‌های تقویت خشوع، به‌صورت کاربردی و مستمر در اختیار نمازگزاران قرار گیرد تا نماز از یک عمل ظاهری به تجربه‌ای عمیق و اثرگذار در زندگی تبدیل شود.
مسجد باید خانه‌ای صمیمی برای نوجوانان و جوانان باشد
امام جمعه لیلان در ادامه، با تأکید بر ضرورت تبدیل مسجد به پایگاهی جذاب، پویا و اثرگذار برای نسل جدید، گفت: مسجد باید محیطی باشد که نوجوانان و جوانان در آن احساس صمیمیت، آرامش و تعلق کنند و بتوانند به‌راحتی ارتباط برقرار کرده و استعدادها و توانایی‌های خود را در مسیر فعالیت‌های دینی و اجتماعی به کار بگیرند.
وی با بیان اینکه جذب نسل جوان به مسجد تنها با دعوت به حضور در نماز جماعت محقق نمی‌شود، افزود: در کنار تبیین جایگاه و شأن والای مسجد، باید فضای ارتباطی مناسب و صمیمانه‌ای برای نوجوانان فراهم شود تا حضور در مسجد را با علاقه و انتخاب خود دنبال کنند.
راثی اعتماد به جوانان و واگذاری مسئولیت به آنان را از راهکارهای مهم پویایی مساجد دانست و اظهار کرد: باید بخشی از فعالیت‌ها و برنامه‌های مسجد را به خود جوانان بسپاریم و به توانایی‌های آنان اعتماد کنیم. وقتی نوجوان احساس کند در مسجد جایگاه دارد، نظرش شنیده می‌شود و می‌تواند در تصمیم‌گیری‌ها و اجرای برنامه‌ها نقش داشته باشد، انگیزه بیشتری برای حضور و مشارکت پیدا می‌کند.
وی تأکید کرد: مساجد برای ایفای نقش تربیتی خود در جامعه امروز، باید علاوه بر حفظ جایگاه معنوی و عبادی، در عرصه‌های فرهنگی، اجتماعی و تربیتی نیز فعال باشند و زمینه رشد فکری و معنوی نسل جدید را فراهم کنند.
حمایت از روحانیون روستایی، زمینه‌ساز ارتقای کیفیت مساجد
حجت‌الاسلام راثی با اشاره به اهمیت حضور مستمر روحانیون در روستاها و ضرورت ارتقای فعالیت‌های فرهنگی و تبلیغی در مساجد روستایی، اظهار کرد: روحانیونی که در مناطق روستایی فعالیت می‌کنند، مسئولیت مهمی بر عهده دارند و برای استمرار این فعالیت‌ها، باید از حمایت کافی و شرایط شغلی باثبات‌تری برخوردار باشند.
وی یکی از مسائل مهم در این حوزه را تأمین امنیت شغلی و حمایت عملی از روحانیون دانست و افزود: این عزیزان با تلاش فراوان در مسیر تبلیغ دین، تقویت باورهای دینی و ارتباط با مردم گام برمی‌دارند و شایسته است دستگاه‌های مسئول، حمایت بیشتری از آنان به عمل آورند.
امام جمعه لیلان ادامه داد: برای ارتقای کیفیت مساجد روستایی و تحقق برنامه‌های تبلیغی مستمر، باید به روحانیون فرصت داده شود تا ایده‌ها و برنامه‌های خود را متناسب با نیازهای فرهنگی و اجتماعی هر منطقه اجرا کنند. تحقق این هدف نیز بدون همراهی و همکاری دستگاه‌های اجرایی و فرهنگی امکان‌پذیر نخواهد بود.
وی خاطرنشان کرد: حضور مؤثر روحانیون در روستاها، زمانی به نتایج مطلوب می‌رسد که در کنار تلاش‌های فردی آنان، پشتیبانی نهادی، برنامه‌ریزی منسجم و همکاری مجموعه‌های مسئول نیز وجود داشته باشد.
پاسخ به پرسش‌های نسل جدید، نیازمند تبیین عقلانی دین است
راثی با اشاره به تغییرات فرهنگی و گسترش فضای مجازی، یکی از مهم‌ترین وظایف امروز روحانیت را پاسخ‌گویی منطقی و مستدل به پرسش‌های نسل جوان عنوان کرد و گفت: نسل جدید در فضای رسانه‌ای و پلتفرم‌های مجازی با حجم گسترده‌ای از اطلاعات و دیدگاه‌های مختلف روبه‌روست. این وضعیت، اگرچه گاهی موجب سردرگمی می‌شود، درعین‌حال فرصتی برای طرح پرسش‌های جدی و بازاندیشی درباره مسائل دینی فراهم می‌کند.
وی افزود: جوان امروز درباره چرایی بسیاری از موضوعات سؤال دارد و می‌خواهد منطق و دلیل باورها و آموزه‌های دینی را بداند. بنابراین، در مواجهه با این نسل نباید صرفاً به بیان توصیه‌ها و پاسخ‌های درون‌دینی اکتفا کرد، بلکه لازم است در گام نخست، چرایی و مبانی عقلانی دین به‌روشنی تبیین شود.
امام جمعه لیلان با تأکید بر نقش حوزه‌های علمیه و روحانیت در این زمینه تصریح کرد: یکی از مسئولیت‌های مهم امروز روحانیت، مواجهه عالمانه با پرسش‌های نسل جدید و ارائه پاسخ‌های مستدل با بهره‌گیری از ظرفیت فلسفه اسلامی و استدلال عقلانی است. هنگامی که مبانی و چرایی یک موضوع برای جوان روشن شود، زمینه پذیرش آگاهانه و ارتباط عمیق‌تر او با آموزه‌های دینی نیز فراهم خواهد شد.
وی ادامه داد: در حوزه ترویج نماز نیز باید فلسفه، جایگاه و آثار فردی و اجتماعی این فریضه الهی برای نوجوانان و جوانان تبیین شود تا آنان نماز را نه صرفاً یک تکلیف، بلکه راهی برای ارتباط با خداوند، تقویت آرامش درونی و رشد اخلاقی و معنوی خود بشناسند.
پیوند مسجد، مدرسه و دانشگاه با برنامه‌های مشترک تقویت شود
امام جمعه شهرستان لیلان در بخش دیگری از سخنان خود، با تأکید بر ضرورت همکاری مستمر میان مسجد، مدرسه و دانشگاه، اظهار کرد: تربیت دینی نسل جدید نیازمند هماهنگی میان نهادهای اثرگذار در زندگی جوانان است و هیچ‌یک از این مجموعه‌ها به‌تنهایی نمی‌توانند همه نیازهای تربیتی و فرهنگی نسل جدید را پاسخ دهند.
وی برگزاری برنامه‌های فرهنگی مشترک میان مدارس، دبیرستان‌ها و دانشگاه‌ها و تشکیل تشکل‌های فرهنگی و مذهبی در محیط‌های آموزشی را از راهکارهای مؤثر در این زمینه دانست و افزود: این برنامه‌ها باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که زمینه ارتباط نزدیک‌تر دانش‌آموزان و دانشجویان با مسجد و فعالیت‌های دینی را فراهم کنند.
حجت الاسلام راثی همچنین با اشاره به اهمیت برنامه‌های «راهیان پیشرفت» خاطرنشان کرد: آشنایی نسل جوان با ظرفیت‌های صنعتی، علمی و اقتصادی کشور و مشاهده دستاوردهای متخصصان و فعالان این عرصه‌ها، می‌تواند به امیدآفرینی، افزایش انگیزه و تقویت روحیه مشارکت در میان آنان کمک کند.
وی افزود: در این مسیر، همکاری واحدهای صنعتی، مراکز علمی، مدارس، دانشگاه‌ها و مجموعه‌های فرهنگی ضروری است. چنین برنامه‌هایی علاوه بر افزایش آگاهی و تقویت اعتمادبه‌نفس جوانان، فرصت مناسبی برای ایجاد پیوندهای پایدار میان محیط‌های آموزشی، مسجد و فعالیت‌های فرهنگی فراهم می‌کند.
اعتماد به جوانان، مهم‌ترین ویژگی امام جماعت موفق
حجت‌الاسلام راثی با تأکید بر ضرورت پرورش امامان جماعت خلاق، جوان‌گرا و آشنا با نیازهای روز جامعه، گفت: یکی از مهم‌ترین راهکارها برای موفقیت برنامه‌های فرهنگی و دینی، اعتماد به جوانان و واگذاری مسئولیت به آنان است.
وی افزود: جوانان با فضای فکری، زبان ارتباطی و ابزارهای مورد استفاده هم‌نسلان خود آشنایی بیشتری دارند و می‌توانند با بهره‌گیری از این شناخت، روش‌های تازه و مؤثری برای جذب نوجوانان و جوانان به مسجد طراحی کنند.
امام جمعه لیلان با بیان اینکه حوزه‌های علمیه باید زمینه رشد چنین ظرفیت‌هایی را فراهم کنند، تصریح کرد: در کنار آموزش‌های علمی و دینی، لازم است به خلاقیت، توانایی ارتباطی و قدرت برنامه‌ریزی طلاب نیز توجه شود تا امامان جماعت بتوانند متناسب با نیازهای فرهنگی و اجتماعی هر منطقه فعالیت کنند.
وی خاطرنشان کرد: در انتخاب شیوه‌های اجرایی برنامه‌های فرهنگی، باید نظر جوانان نیز جدی گرفته شود. اعتماد به آنان و فراهم کردن فرصت تجربه‌اندوزی، می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری فعالیت‌هایی موفق‌تر، پویاتر و متناسب با شرایط امروز جامعه باشد.
ترویج فرهنگ نماز با اقدامات شتاب‌زده محقق نمی‌شود
راثی در ادامه، با اشاره به مسئولیت دستگاه‌های فرهنگی و اجرایی از جمله بسیج، سازمان تبلیغات اسلامی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان اوقاف و امور خیریه، شهرداری‌ها و مجموعه‌های تربیتی، اظهار کرد: ترویج فرهنگ نماز و حمایت عملی از اقامه نماز جماعت در مدارس، دانشگاه‌ها و بوستان‌های شهری، نیازمند فراهم‌سازی بسترهای مناسب و برنامه‌ریزی منسجم است.
وی افزود: فعالیت‌های فرهنگی و تربیتی با اقدامات شتاب‌زده و مقطعی به نتیجه مطلوب نمی‌رسند، بلکه باید با تشکیل کارگروه‌های تخصصی، تعیین وظایف مشخص، پیگیری مستمر و ارزیابی نتایج، گام‌به‌گام در مسیر تحقق اهداف حرکت کرد.
امام جمعه لیلان با تأکید بر ضرورت ایجاد فضاهای مناسب برای فعالیت‌های معنوی در محیط‌های شهری و آموزشی، تصریح کرد: اقامه نماز جماعت در مدارس، دانشگاه‌ها و بوستان‌ها نیازمند پشتیبانی جدی دستگاه‌های مسئول، تأمین امکانات لازم و همکاری هماهنگ نهادهای فرهنگی است. هر مجموعه باید متناسب با ظرفیت و مسئولیت خود، در این مسیر نقش‌آفرینی کند.
وی همچنین بر ضرورت تشکیل گروه‌های فرهنگی با مشارکت مستقیم دانش‌آموزان و دانشجویان تأکید کرد و گفت: تصمیم‌گیری درباره برنامه‌های فرهنگی نسل جوان باید با توجه به دیدگاه‌ها، نیازها و پیشنهادهای خود آنان صورت گیرد. جوانان امروز تمایل دارند در فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی نقش داشته باشند و احساس کنند نظراتشان در تصمیم‌گیری‌ها مؤثر است.
حجت الاسلام راثی ادامه داد: اگر می‌خواهیم ارتباط مؤثری با نسل جدید برقرار کنیم، باید پیش از نصیحت کردن، به سخنان و دغدغه‌های آنان گوش دهیم. نمی‌توان بدون شناخت مسائل ذهنی و نیازهای جوانان، برای آنان برنامه‌ریزی کرد و انتظار داشت که این برنامه‌ها با استقبال روبه‌رو شوند.
شنیدن صدای جوانان، فرصتی برای تحول در فعالیت‌های فرهنگی
امام جمعه شهرستان لیلان در جمع‌بندی سخنان خود، مشارکت‌طلبی و پویایی نسل جوان را ظرفیتی ارزشمند برای ارتقای فعالیت‌های فرهنگی و دینی دانست و اظهار کرد: جوان امروز می‌خواهد در جامعه نقش داشته باشد، پرسش‌هایش را مطرح کند و در تصمیم‌گیری‌ها سهیم باشد. این روحیه، اگر به‌درستی هدایت و حمایت شود، می‌تواند به فرصتی بزرگ برای تقویت فعالیت‌های فرهنگی و ترویج معارف دینی تبدیل شود.
وی تأکید کرد: برای تعمیق فرهنگ نماز در جامعه، باید مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ شامل تقویت حضور قلب در نماز، تبیین عقلانی آموزه‌های دینی، حمایت از روحانیون، پویاسازی مساجد، اعتماد به جوانان و همکاری نهادهای آموزشی و فرهنگی در دستور کار قرار گیرد.
حجت‌الاسلام راثی در پایان خاطرنشان کرد: ترویج پایدار فرهنگ نماز زمانی محقق می‌شود که نسل جدید، هم چرایی نماز را بشناسد و هم فرصت تجربه حضور مؤثر در فعالیت‌های دینی و اجتماعی را پیدا کند. شنیدن صدای جوانان، پاسخ‌گویی مستدل به پرسش‌های آنان و واگذاری مسئولیت به این نسل، می‌تواند زمینه‌ساز تقویت ارتباط نوجوانان و جوانان با مسجد و گسترش فرهنگ اقامه نماز در جامعه باشد.
