فضیلت و آثار خواندن سوره لیل

سوره لیل نود و دومین سوره از قرآن و از سورههایی است که در مکه بر رسول خدا (ص) نازل شده است. از فضیلتهای این سوره در روایات آمده است که خواندن آن موجب آسان شدن کارها و رسیدن به بهشت خواهد شد. در مورد خواص خواندن سوره لیل نیز ذکر شده است که برای بهبود بیماری و رسیدن به مال و فتوحات مفید است و نیز روایت شده که قرائت این سوره بعد از نماز عشا بهمانند این است که یک چهارم قرآن را خوانده باشید و نیز موجب قبول شدن نماز فرد در درگاه خداوند است.
معرفی سوره لیل و ویژگیهای آن
نامگذاری سوره لیل بدین دلیل است که «خداوند در آغاز این سوره به شب سوگند خورده است» (۱). سوره لیل از «سورههای مکی قرآن است و در ترتیب نزول سوره نهمی است که بر رسول خدا (ص) نازل شده است. در چینش کنونی مُصحَف سوره لیل نود و دومین سوره قرآن است» (۲). این سوره از« ۲۱ آیه، ۷۱ کلمه و ۳۱۶ حرف تشکیل شده است و از جمله سورههای کوتاه قرآن یعنی مُفصَلات است و نیز این سوره یکی از سورههای قرآن است که با سوگند آغاز میشود» (۳). سوره لیل در جزء سی قرآن جای دارد.
محتوای این سوره «احوال و سرنوشت دو گروه پرهیزگاران و شقاوتپیشگان را بیان میکند. گروه نخست پرهیزگاران و تقواپیشگان هستند این افراد کسانی هستند که در راه خدا انفاق میکنند و با بخشیدن مال برای رضایت خداوند پاکدلی مییابند و قرآن به آنان وعده رستگاری و خشنودی را میدهد. گروه دوم گروه شقاوتپیشگان و سختدلان هستند این افراد کسانی هستند که خساست میورزند و از نظر آنها وعده بهشت دروغ است. قرآن این افراد را تهدید به هلاکت میکند و به اینان میگوید که مال خود را از روی دوستی دنیا و تنگنظری از دیگران دریغ مینمایند در حالی که مال آنها فریادرس آنها در روز قیامت نخواهد شد» (۴).
فضیلت خواندن سوره لیل
در مورد فضیلت خواندن این سوره در روایات به موارد ذیل اشاره شده است:
آسان شدن کارها
در روایتی از رسول خدا (ص) آمده است که «هر کسی سوره لیل را بخواند خداوند به قدری به او نعمت میدهد که راضی شود و او را از سختیها عافیت میبخشد و کارها را برای او آسان مینماید» (۵).
شهادت اعضای بدن و رفتن به بهشت
از امام صادق (ع) روایت شده است که « هر کس سوره لیل را در روز و شب بخواند همه اعضای بدن او بر اعمال نیک او شهادت خواهند داد و خداوند شهادت آنها را میپذیرد و به بهشت هدایت میکند» (۶).
آثار و برکات سوره لیل
از جمله آثار و برکات خواندن سوره لیل در روایات میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
پیشگیری از خواب بد
برای داشتن خواب راحت در روایات آمده است که« هر کس در زمان خواب سوره لیل را پانزده مرتبه بخواند در خواب خود جز خیر و خوبی و آنچه دوست دارد نخواهد دید و نیز از خواب بد در امان است و هر کس در نماز عشا سوره لیل را بخواند مانند این است که یک چهارم از قرآن را خوانده است و خداوند نماز او را قبول میکند» (۷).
به هوش آمدن بیمار صرعی
در روایتی از امام صادق ذکر شده است که «هر کس سوره لیل را در گوش بیمار صرعی و کسی که غش کرده بخواند، بیمار در همان ساعت به هوش خواهد آمد» (۸).
بهبود تب
در روایت بیان شده است که «هر کسی که تب دارد سوره لیل را نوشته و آن را بشوید و آب آن را بیاشامد شفا خواهد یافت» (۹).
حاجتروایی
آمده است که «اگر کسی حاجتی داشته باشد یا مشکلی برای او پیش آمده باشد که راهحلی برای برطرف کردن آن نیست و درمانده شده باشد در زمان شب با طهارت و وضو به بستر برود و فرش و لحاف او پاک باشد و تنها در زمان خواب هفت بار هر کدام از سورههای شمس و لیل را بخواند و پس از آن بگوید «اللهم اجعل من امری فرجا و مخرجا» که در شب اول یا سوم، پنجم و یا شب هفتم فردی به خواب او خواهد آمد و راهحل بر طرف کردن مشکل را به او خواهد گفت» (۱۰).
برای رسیدن به فتوحات و زیادی مال
آمده است که برای زیادی مال «به مدت چهل شب هر شب چهل بار سوره لیل را بخوانید و زمانی که به آیه (ما لاحد عنده من نعمه تجزی) رسیدید این آیه را سه بار بخوانید و پس از آن سوره را به پایان برسانید» (۱۱).
همچنین ذکر شده است که «هر کس سوره شمس و لیل را به مدت سه شب پشت سر هم هر کدام هفت بار بخواند و پس از آن سی مرتبه بگوید «بسمالله الرحمن الرحیم تبارک الله رب العالمین و لا حول و لا قوه الا بالله العلی العظیم» حاجت روا خواهد شد ان شاء الله» (۱۲).
در برخی کتب آمده است که « هر کسی که بهدنبال مال دنیا است بعد از نماز عشا هر کدام از سورههای شمس، لیل، کافرون، توحید، فلق و ناس را هفت بار قرائت کند و بعد از آن بگوید «اللَّهُمَّ اجْعَلْ لِی مِنْ أَمْرِی فَرَجاً وَ مَخْرَجاً» در شب اول یا شبهای بعد تا شب ششم به یاری خداوند به خواسته خود خواهد رسید و اگر به اجابت نرسد خلل و نقصان در شرایط دعای او بوده است» (۱۳).
برآورده شدن آرزو
در خواص سوره لیل روایت شده است که «هر کس این سوره را بهطور مداوم بخواند خداوند آرزوی او را برآورده میکند تا مورد رضایت او واقع گردد» (۱۴).
سخن پایانی
سوره لیل از سورههایی است که با سوگند آغاز میشود. سوره لیل از سورههای مُفصَلات (دارای آیات کوتاه) قرآن است و ۲۱ آیه دارد به همین دلیل میتوان آن را در هر جایی و پس از نمازهای واجب و مستحب خواند. در این متن به معرفی سوره لیل و ویژگیهای آن پرداختیم؛ همچنین به فضایل خواندن این سوره در روایات اشاره کردیم با توجه به مطالب بیان شده خواندن این سوره فضیلتها و خواص بسیاری چون رهایی از سختیها و رسیدن به حاجت دارد؛ بنابراین برای بهرهمندی از خواص سوره لیل از قرائت آن در طول شبانه روز شایسته است که غافل نشویم.
کاری از تحریریه ستاد اقامه نماز
پینوشت
- دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، ۱۳۷۷ ش، ج۲، ص ۱۲۶۵ ـ ۱۲۶۴.
- معرفت، آموزش علوم قرآن، ۱۳۷۱ ش، ج۲، ص ۱۶۶.
- دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، ۱۳۷۷ ش، ج۲، ص ۱۲۶۵ ـ ۱۲۶۴.
- همان.
- مجمعالبیان، ج۱۰، ص ۳۷۲.
- ثوابالاعمال، ص ۱۲۳.
- تفسیر برهان، ج۵، ص ۶۷۵.
- همان.
- درمان با قرآن، ص ۱۴۹.
- زادالمعاد، ص ۵۱۲.
- درمان با قرآن، ص ۱۴۹.
- همان، ص ۱۴۸.
- منتخبالختوم، ص ۵۲۴.
- تفسیر برهان.



