مسجد تراز باید از سنگر عبادت به قرارگاه تربیت و خدمت تبدیل شود

به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان اصفهان، رضا منظوری دبیر ستاد اقامه نماز شهرستان کوهپایه در گفت وگویی با روابط عمومی ستاد اقامه نماز پیرامون دهه فرهنگی مسجد و ترویج معارف نماز با تأکید بر ضرورت توجه به کارکردهای اصیل مسجد اظهار کرد: مسجد تراز مسجدی است که در آن عبادت از زندگی اجتماعی مردم جدا نیست و نماز می تواند محور تربیت، خدمت، همدلی و مسئولیت پذیری باشد.

به اعتقاد وی، اگر ارکان مسجد از امام جماعت و هیئت امنا گرفته تا فعالان فرهنگی بتوانند سیره عملی و اخلاق اسلامی را در رفتار خود نشان دهند، مسجد ظرفیت آن را خواهد داشت که به پایگاهی اثرگذار برای نسل جوان و همه اقشار جامعه تبدیل شود.

سیره عملی؛ زبان گویای مسجد

منظوری درباره ضرورت آموزش سیره عملی در مساجد بیان کرد: قرآن کریم در آیه ۱۸ سوره توبه، آبادانی مساجد را در پیوند با ایمان، اقامه نماز و عمل صالح معرفی می‌کند و امام صادق(ع) نیز با تأکید بر دعوت مردم با «غیر زبان» بر این نکته توجه داده اند که رفتار انسان می تواند بهترین ابزار تبلیغ دین باشد.

وی اظهار داشت: رفتار مسجدیان، به ویژه افرادی که در اداره مسجد نقش دارند، باید خود یک الگو باشد. امام جماعت، اعضای هیئت امنا و فعالان فرهنگی باید پیش از وقت نماز در مسجد حضور داشته باشند، با نمازگزاران به ویژه نسل جوان و نوجوان با ادب و احترام برخورد کنند و در رفتار و گفتار خود آرامش، محبت و اخلاق نیکو را نشان دهند.

دبیر ستاد اقامه نماز شهرستان کوهپایه افزود: اگر گفتار ما زیبا باشد اما رفتارمان با آن هماهنگ نباشد، نمی توان انتظار داشت نوجوان و جوان جذب مسجد شود. در یک مسجد تراز، اخلاق و رفتار مسئولان مسجد باید پیش از سخنرانی و برنامه فرهنگی، پیام خود را به مخاطب منتقل کند.

مهربانی و حسن خلق؛ رمز جذب جوانان به نماز

منظوری در تشریح ویژگی های اخلاقی سیره رضوی که می تواند در مدیریت مساجد مورد توجه قرار گیرد، اظهار داشت: خداوند در آیه ۱۵۹ سوره آل‌عمران، رمز موفقیت پیامبر اکرم(ص) در ارتباط با مردم را رحمت و نرم خویی ایشان معرفی می کند و می فرماید اگر پیامبر فردی تندخو و سخت دل بود، مردم از اطراف او پراکنده می شدند.

وی افزود: در سیره امام رضا(علیه السلام) نیز مهربانی و برخورد زیبا با مردم، چه در دوران حضور ایشان در مدینه و چه در دوران حضور در توس، جلوه ای برجسته دارد و همین رفتار کریمانه، الگویی ارزشمند برای مبلغان دین است.

دبیر ستاد اقامه نماز شهرستان کوهپایه تصریح کرد: در تبلیغ نماز نباید از حسن خلق غافل شویم و حسن خلق از مهم ترین اعمال در میزان الهی است و مسجدی که در آن جوان احساس احترام، آرامش و کرامت کند، زمینه بیشتری برای جذب او به نماز خواهد داشت.

نماز؛ زمینه ساز روحیه ایستادگی و پرچمداری

منظوری درباره تقویت روحیه پرچمداری و ایستادگی در نسل جدید گفت: آیه ۱۳۹ سوره آل‌عمران که می فرماید «وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ»، یکی از آیاتی است که بارها در بیانات رهبر شهید انقلاب مورد تأکید قرار گرفته است.

وی ادامه داد: رمز پیروزی، نصرت و اقتدار، تشکیل جامعه ایمانی است و جامعه ایمانی نیز باید توجه ویژه ای به امر نماز داشته باشد و در سیره عملی رهبر شهید انقلاب نیز توجه به اقامه نماز و تلاش برای شکل گیری جامعه ایمانی، موضوعی قابل مشاهده و تأمل بود.

دبیر ستاد اقامه نماز شهرستان کوهپایه خاطرنشان کرد: پرچمداری در عرصه عدالت و انسانیت و ایستادگی در مسیر حق، نیازمند شکل گیری جامعه ای مؤمن و مسئولیت پذیر است و نماز یکی از ارکان مهم این جامعه به شمار می رود بنابراین در یک مسجد تراز باید تلاش کنیم نماز از یک عمل فردی فراتر رفته و آثار آن در مسئولیت اجتماعی نسل جدید نیز دیده شود.

مردم؛ صاحبان اصلی مسجد

منظوری با اشاره به اهمیت مردمی سازی در مدیریت مساجد اظهار داشت: مساجد از آغاز پیدایش خود همواره متکی بر حضور و مشارکت مردم بوده اند و امروز نیز اگر بخواهیم مسجدی پویا و اثرگذار داشته باشیم، باید مردم را در امور مسجد شریک کنیم.

وی افزود: در مباحث مربوط به حکمرانی نیز طی سال های اخیر موضوع مردمی سازی مورد توجه قرار گرفته است، اما مسجد از ابتدا ظرفیت چنین الگویی را داشته است و هرجا مردم وارد صحنه شوند، ظرفیت های آنها به میدان می آید و زمینه موفقیت افزایش پیدا می کند.

دبیر ستاد اقامه نماز شهرستان کوهپایه بیان کرد: اگر مردم در تصمیم گیری ها، برنامه ریزی ها و فعالیت های مسجد نقش داشته باشند، می توان انتظار داشت که مسجد در عرصه های فرهنگی، اجتماعی و حتی سیاسی محل خود اثرگذاری بیشتری داشته باشد و مسجد تراز مسجدی نیست که مردم صرفاً برای اقامه نماز وارد آن شوند و پس از پایان نماز از آن خارج شوند بلکه باید مردم خود را در سرنوشت مسجد سهیم بدانند.

تجربه قرارگاه مساجد؛ بازگشت به کارکرد اجتماعی مسجد

منظوری درباره نقش نماز جماعت و مسجد در شرایط بحران اظهار داشت: تجربه ای که در جریان جنگ ۱۲ روزه در کشور مطرح شد، موضوع قرارگاه مساجد بود؛ به این معنا که مسجد به عنوان یک پایگاه و قرارگاه، محل مدیریت امور محله، روستا یا شهر قرار گیرد.

وی افزود: به نظر می رسد این نگاه، بازگشت به بخشی از کارکرد اولیه مسجد است که شاید در طول سال های گذشته از آن فاصله گرفته ایم و مسجد می تواند ظرفیت های محله را شناسایی و در شرایط عادی و بحرانی مدیریت کند.

دبیر ستاد اقامه نماز شهرستان کوهپایه تأکید کرد: مسجد می تواند در حوزه امنیت اجتماعی، دفاع، امدادرسانی، مدیریت بحران و مداخله در مسائل اجتماعی نقش‌آفرین باشد و تجربه تشکیل قرارگاه های مساجد، تجربه ای قابل توجه است که باید برای آینده بیشتر مورد بررسی و استفاده قرار گیرد.

وی ادامه داد: اگر شبکه نماز جماعت را در کنار ظرفیت های مردمی محله قرار دهیم، ارتباط میان مردم تقویت شده و در زمان بحران، امکان سازماندهی و کمک رسانی سریع تر فراهم می شود و این همان ظرفیتی است که از یک مسجد تراز انتظار می رود.

آبادگری معنوی؛ مسجد باید انسان ساز باشد

منظوری در تشریح مفهوم آبادگری معنوی مساجد، با اشاره به سخنان سردار شهید حاج قاسم سلیمانی در سال ۱۳۹۶ و به مناسبت روز جهانی مساجد اظهار داشت: ایشان مساجد را به سه دسته تقسیم کرده بودند نخست، مساجدی که مجاهد و سرباز برای امام زمان (عج) تربیت می کنند؛ دوم، مساجدی که در آنها بی توجهی، بی انگیزگی و بی‌تفاوتی نسبت به مسائل جامعه حاکم است و سوم، مساجدی که به دلیل جمود فکری، زمینه شکل گیری جریان های افراطی را فراهم می کنند.

وی افزود: اگر بخواهیم مساجد ما در دسته دوم و سوم قرار نگیرند، باید ارکان مسجد، از امام جماعت و هیئت امنا تا فعالان فرهنگی، تربیت و کادرسازی برای امام زمان(عج) را در برنامه های خود قرار دهند.

دبیر ستاد اقامه نماز شهرستان کوهپایه تصریح کرد: مسجدی که انسان مؤمن، مسئولیت پذیر، عدالت خواه و آماده خدمت به جامعه تربیت نکند، نمی تواند نقش مورد انتظار خود را در جامعه ایفا کند و آبادگری معنوی یعنی مسجد علاوه بر آباد بودن از نظر ظاهری، در ساختن انسان نیز موفق باشد.

وی تأکید کرد: در یک مسجد تراز باید خروجی فعالیت ها، انسان هایی باشند که نسبت به جامعه، خانواده، دین و سرنوشت مردم احساس مسئولیت می کنند.

مسجد سنگر است؛ از طراحی در مسجد تا حضور در میدان

منظوری درباره آماده سازی زیرساختی و روحی مسجد برای عصر ظهور اظهار داشت: امام خمینی(ره) فرمودند «مساجد سنگر است». اگر به نقش سنگر در دوران دفاع مقدس توجه کنیم، می بینیم که سنگر بیشتر محل فرماندهی، طراحی و اتاق عملیات بود، اما جنگ در بیرون از سنگر و در خط مقدم اتفاق می افتاد.

وی ادامه داد: امروز نیز برنامه های فرهنگی یک محله، روستا یا شهر باید در مسجد و با حضور عناصر مختلف طراحی شود، اما برای اجرا باید از مسجد خارج شده و در متن محله حضور پیدا کند.

دبیر ستاد اقامه نماز شهرستان کوهپایه افزود: به همین دلیل اصطلاح «امام محله» در کنار مفهوم امام جماعت مطرح شده است و دست اندرکاران مسجد باید فضای اثرگذاری مسجد را از داخل ساختمان فراتر ببرند و آن را به منازل، پارک ها، کوچه ها و خیابان ها توسعه دهند.

منظوری خاطرنشان کرد: مردم ما در عرصه های مختلف نشان داده اند که ظرفیت حضور، مشارکت و حماسه آفرینی دارند و مسجد باید این ظرفیت را سازماندهی و هدایت کند تا زمینه تربیت نسلی آماده برای تحقق جامعه مهدوی فراهم شود.

مسجد؛ حلقه اتصال خیران، متخصصان و نیازمندان

منظوری در پاسخ به نقش مسجد در تسهیل گری اقتصادی و مشاوره اجتماعی بیان کرد: یکی از کارکردهای ارزشمند و تاریخی مسجد تراز این بوده است که نمازگزاران با شناسایی مشکلات اقتصادی برادران دینی خود، تلاش می کردند در حد توان برای رفع آن مشکلات وارد عمل شوند.

وی افزود: در عصر حاضر نیز می توان ظرفیت های علمی، خیران و افراد توانمند را در مسجد تراز گرد هم آورد تا در حوزه کمک و تسهیل گری اقتصادی، حمایت از خانواده های نیازمند و حتی ایجاد فرصت های شغلی برای جوانان نقش‌آفرینی کنند.

دبیر ستاد اقامه نماز شهرستان کوهپایه ادامه داد: این ظرفیت فقط به مسائل اقتصادی محدود نمی شود و در حوزه سلامت روان نیز می توان از حضور مشاوران، روان شناسان و کارشناسان مذهبی متخصص استفاده کرد تا با ارائه خدمات مناسب، از آسیب های اجتماعی در محله پیشگیری یا از شدت آنها کاسته شود.

وی تأکید کرد: چنین رویکردی باعث می شود مسجد در زندگی واقعی مردم حضور داشته باشد و به نهادی برای حل مسئله تبدیل شود نه اینکه صرفاً محلی برای برگزاری برنامه های مناسبتی باشد.

نماز جمعه؛ تریبون زنده نگه داشتن آرمان فلسطین

منظوری درباره نقش نماز جمعه در زنده نگه داشتن مسئله فلسطین و آزادی مسجدالاقصی اظهار داشت: مسئله فلسطین و آزادسازی مسجدالاقصی از دست اشغالگران، یکی از آرمان های انقلاب اسلامی بوده است.

وی افزود: حضور هفتگی مردم در یک تجمع باشکوه سیاسی و فرهنگی و طرح موضوع آزادی فلسطین و مسجدالاقصی به عنوان قبله نخست مسلمانان در خطبه های نماز جمعه، موجب می شود این مسئله از ذهن افکار عمومی حذف نشود.

دبیر ستاد اقامه نماز شهرستان کوهپایه تصریح کرد: نماز جمعه از زمان طرح مسئله فلسطین از سوی امام خمینی(ره)، ظرفیت خود را برای دفاع و پرچمداری در حوزه آزادی فلسطین نشان داده و همچنان این نقش انکارناشدنی است.

وی ادامه داد: اگر ضوابط و بایدها و نبایدهای نماز جمعه که از سوی رهبر شهید انقلاب آیت الله سید علی حسینی خامنه ای مورد تأکید قرار گرفت به درستی رعایت شود، ظرفیت نماز جمعه می تواند بیش از گذشته مورد استفاده قرار گیرد.

مسجد تراز؛ سنگر ایمان، تربیت و خدمت

دبیر ستاد اقامه نماز شهرستان کوهپایه در جمع بندی این گفت وگو تأکید کرد: آینده مسجد در گرو بازگشت به کارکردهای اصیل آن است و مسجد باید محل اقامه نماز، تربیت انسان، مشارکت مردم، حل مسائل اجتماعی، حمایت از نیازمندان و آماده سازی جامعه برای تحقق آرمان های الهی باشد.

منظوری اظهار داشت: اگر مسجد را صرفاً به ساختمان و برنامه های مناسبتی محدود کنیم، بخش بزرگی از ظرفیت آن را نادیده گرفته ایم اما اگر مردم، جوانان، خیران، متخصصان، امام جماعت و فعالان فرهنگی را در کنار یکدیگر قرار دهیم، مسجد می تواند به یک قرارگاه واقعی برای محله تبدیل شود.

وی در پایان گفت: مسجد تراز مسجدی است که نماز در آن تنها یک برنامه نیست، بلکه محور شکل گیری انسان مؤمن، جامعه مسئولیت پذیر و محله ای همدل و فعال است؛ مسجدی که از درون آن انسان هایی برای خدمت، عدالت، معنویت و ساختن آینده جامعه تربیت شوند.