نسل امروز چرایی نماز را میپرسد، باید با زبان علم و عقلانیت پاسخ دهیم
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان مرکزی گفت: در کنار آموزش احکام، باید فلسفه و حکمت نماز، رابطه آن با سبک زندگی، اخلاق، مسئولیت اجتماعی، آرامش معنوی و عقلانیت مورد توجه جدی قرار گیرد.
به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان مرکزی، محمدباقر توکلی رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان روز شنبه سی و یکم مرداد ماه در گفتوگو با روابط عمومی ستاد گفت: امروز بیش از آنکه صرفاً به دنبال دانستن «چگونگی» نماز باشد، درباره «چرایی» آن سؤال دارد.
چه پژوهشی درباره تأثیر نماز بر کاهش اضطراب، افزایش تمرکز یا بهرهوری دانشجویان و دانشآموزان در مرکز شما انجام شده است؟
محمدباقر توکلی رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان مرکزی، گفت: نگاه ما به نماز صرفاً مناسکی نیست، نماز را در کنار جایگاه عبادی و معنوی آن، ظرفیتی برای آرامش روانی و نظم فردی میدانیم.
وی افزود: با توجه به ظرفیت اعضای هیئت علمی در حوزههای روانشناسی، علوم تربیتی، جامعهشناسی و معارف اسلامی، زمینه مناسبی برای انجام پژوهشهای میانرشتهای درباره ارتباط نماز و معنویت با اضطراب، تمرکز، امید، سلامت روان و عملکرد تحصیلی وجود دارد.
برای تبدیل مسجد دانشگاه یا نمازخانه مدرسه به پایگاه علمی ـ فرهنگی، چه اقدامات خلاقانهای انجام دادهاید؟
توکلی اظهار کرد: مسجد دانشگاه باید قلب فرهنگی دانشگاه باشد، یعنی در کنار اقامه نماز جماعت، محل گفتوگوی علمی، پاسخ به سؤالات و شبهات، ارتباط استاد و دانشجو و شکلگیری فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی باشد.
این مقام مسئول افزود: برگزاری نشستهای معرفتی و کرسیهای گفتوگو، جلسات پرسش و پاسخ، برنامههای مناسبتی، فعالیت کانونهای فرهنگی و تشکلهای دانشجویی و استفاده از ظرفیت استادان و روحانیون از جمله راههای تحقق این هدف است.
جایگاه مطالب مربوط به نماز در برنامه آموزشی، کتب درسی و سرفصلهای معارف چگونه باید متحول شود؟
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان مرکزی گفت: امروز بیش از آنکه صرفاً به دنبال دانستن «چگونگی» نماز باشد، درباره «چرایی» آن سؤال دارد.
وی افزود: بنابراین در کنار آموزش احکام، باید فلسفه و حکمت نماز، رابطه آن با سبک زندگی، اخلاق، مسئولیت اجتماعی، آرامش معنوی و عقلانیت مورد توجه جدی قرار گیرد و دروس معارف نماز نیز باید از ظرفیت گفتوگو، مسئلهمحوری و پاسخ به شبهات روز برخوردار باشند.
برای ترغیب استادان، کارکنان و دانشجویان به حضور در نماز جماعت از چه مشوقهایی میتوان استفاده کرد؟
این مقام مسئول بیان کرد: مؤثرترین مشوق، «الگوسازی عملی» است، وقتی مدیران دانشگاه، استادان و چهرههای علمی در نماز جماعت حضور پیدا میکنند، این حضور خود یک پیام فرهنگی مؤثر برای دانشجو است.
توکلی گفت: از سوی دیگر، برنامهریزی کلاسها بهگونهای که زمان کافی برای اقامه نماز وجود داشته باشد، مناسبسازی فضای مسجد و نمازخانه و برگزاری نماز جماعت در فضایی صمیمی و به دور از طولانیشدن برنامهها اهمیت دارد. اعتقاد ما این است که در حوزه نماز، اقناع، احترام و ایجاد جاذبه فرهنگی اثربخشتر از رویکردهای آمرانه است.
چگونه میتوان جوانان را به این باور رساند که نماز با عقلانیت و پیشرفت علمی منافاتی ندارد؟
دبیر هیات امنای دانشگاه آزاد اسلامی استان مرکزی گفت: یکی از مسئولیتهای دانشگاه این است که نشان دهد میان دینداری، عقلانیت و پیشرفت علمی تعارض ذاتی وجود ندارد و در فرهنگ اسلامی، علمآموزی و تفکر جایگاهی بسیار والا دارد و نماز نیز انسان را به یاد خدا و مسئولیت اخلاقی فرا میخواند.
وی گفت: دانشجو باید به این نتیجه برسد که نماز مانعی برای پیشرفت نیست، بلکه میتواند در منظومه زندگی یک انسان مؤمن، علم، اخلاق، معنویت و مسئولیت اجتماعی را در کنار یکدیگر قرار دهد.
برای مشارکت دانشجویان و استادان در مطالعات میدانی درباره تحولات اجتماعی و اقامه نماز و بررسی علل کاهلنمازی نسل جدید چه برنامهای باید داشت؟
محمد باقر توکلی گفت: معتقدم پیش از هرگونه نسخهنویسی فرهنگی باید مسئله را دقیق بشناسیم، اینکه چرا بخشی از نسل جدید در اقامه نماز سستی میکند یا ارتباط کمتری با مناسک دینی دارد، یک موضوع جدی برای مطالعات جامعهشناختی، روانشناختی و فرهنگی است.
وی ادامه داد: دانشگاه آزاد اسلامی با برخورداری از استادان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی میتواند از پایاننامهها و طرحهای پژوهشی کاربردی در این زمینه حمایت کند و انجام گفت و گو با دانشجویان نمازگزار و حتی دانشجویانی که کمتر در نماز حضور دارند و تحلیل تأثیر خانواده، دانشگاه، فضای مجازی، مسائل اجتماعی و شیوههای تبلیغ دینی میتواند تصویر دقیقتری از شرایط در اختیار ما قرار دهد.
با توجه به تأکید مطرحشده در پیام به سیودومین اجلاس سراسری نماز درباره بهرهگیری از فناوریهای نوین، چه راهکارهایی پیشنهاد میکنید؟
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان مرکزی گفت: امروز بخش مهمی از زیست فکری و فرهنگی نسل جوان در فضای دیجیتال شکل میگیرد، بنابراین نمیتوان معارف نماز را صرفاً با قالبهای سنتی به نسل جدید منتقل کرد.
وی در ادامه گفت: بهعنوان مثال، طراحی یک دستیار هوشمند برای پاسخ مستند به پرسشهای دانشجویان درباره نماز و معارف دینی، تولید محتوای شخصیسازیشده برای گروههای مختلف سنی و ایجاد رویدادهای دانشجویی برای ساخت محصولات فناورانه فرهنگی قابل پیگیری است.
