دانشگاه باید زمینه‌ساز پیوند علم، معنویت و هویت دینی دانشجویان باشد
به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان آذربایجان شرقی، سید مسعود سید احمدیان، رئیس دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، در گفت‌وگو با روابط عمومی، با اشاره به اهمیت نماز در سیره و عمل رهبر شهید انقلاب اسلامی، توجه قلبی به این فریضه الهی و تبیین جایگاه آن در زندگی فردی و اجتماعی را از ضرورت‌های مهم فرهنگی و تربیتی جامعه دانشگاهی دانست.
نماز با عقلانیت و پیشرفت علمی منافاتی ندارد؛ دانشگاه باید زمینه‌ساز پیوند علم، معنویت و هویت دینی دانشجویان باشد
سید مسعود سید احمدیان با تأکید بر ضرورت توجه به ابعاد علمی، فرهنگی و تربیتی نماز گفت: حمایت از پژوهش‌های دانشگاهی با محوریت نماز، تقویت جایگاه مسجد دانشگاه، پاسخ‌گویی منطقی به پرسش‌های نسل جوان و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، از راهکارهای مؤثر برای تعمیق فرهنگ نماز در محیط‌های دانشگاهی است.
وی با بیان اینکه دانشگاه علاوه بر رسالت علمی و آموزشی، در زمینه رشد اخلاقی، معنوی و فرهنگی دانشجویان نیز مسئولیت دارد، اظهار کرد: نماز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین واجبات دینی و ستون دین، باید در محیط دانشگاهی با رویکردی عمیق، منطقی و متناسب با نیازهای نسل جوان مورد توجه قرار گیرد. برای تحقق این هدف، لازم است در کنار برنامه‌های فرهنگی و تبلیغی، از ظرفیت‌های پژوهشی، آموزشی و فناوری‌های نوین نیز استفاده کنیم.
حمایت از پژوهش‌های دانشگاهی با محوریت نماز
رئیس دانشگاه شهید مدنی آذربایجان در پاسخ به پرسشی درباره پژوهش‌های مرتبط با تأثیر نماز بر کاهش اضطراب، افزایش تمرکز و بهبود بهره‌وری دانشجویان، اظهار کرد: دانشگاه شهید مدنی آذربایجان دانشگاهی جامع است که در هفت دانشکده و رشته‌های مختلف فعالیت دارد. یکی از این دانشکده‌ها، دانشکده الهیات و معارف اسلامی است که در رشته‌هایی نظیر علوم قرآن و حدیث، در مقاطع کارشناسی و تحصیلات تکمیلی دانشجو می‌پذیرد.
وی افزود: طبیعی است که موضوع نماز، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین واجبات دینی، مورد توجه و مطالعه پژوهشگران این حوزه قرار گیرد؛ بااین‌حال، برای گسترش دامنه مطالعات و بررسی ابعاد مختلف این فریضه الهی، باید از ظرفیت رشته‌های علمی دیگر نیز بهره گرفت.
سید احمدیان با اشاره به یکی از مصوبات شورای اقامه نماز دانشگاه تصریح کرد: در این شورا، موضوع تشویق دانشجویان به انجام پایان‌نامه‌ها و پروژه‌های دانشجویی با محوریت نماز به تصویب رسیده است. بر این اساس، هماهنگی با گروه‌های آموزشی مرتبط، از جمله علوم تربیتی و روان‌شناسی، مورد توجه قرار دارد تا موضوع نماز از منظرهای علمی متنوع‌تری بررسی شود.
وی ادامه داد: پرداختن به نماز از زاویه رشته‌هایی که مستقیماً در دسته علوم دینی قرار نمی‌گیرند، می‌تواند زمینه شناخت دقیق‌تر ابعاد تربیتی، روان‌شناختی و اجتماعی این فریضه را فراهم کند. همچنین این رویکرد، مخاطبان بیشتری را درگیر موضوع می‌کند و می‌تواند به افزایش دامنه اثرگذاری پژوهش‌ها در جامعه منجر شود.
رئیس دانشگاه شهید مدنی آذربایجان تأکید کرد: انتظار داریم با مشارکت استادان علاقه‌مند و دانشجویان توانمند، پژوهش‌های ارزشمندی در زمینه نماز شکل بگیرد و نتایج این مطالعات در برنامه‌ریزی‌های فرهنگی و تربیتی دانشگاه مورد استفاده قرار گیرد.
مسجد دانشگاه؛ پایگاهی برای گفت‌وگو، پاسخ‌گویی و فعالیت‌های فرهنگی
وی در ادامه، با اشاره به اهمیت تبدیل مسجد دانشگاه به پایگاهی علمی، فرهنگی و تربیتی، اظهار کرد: یکی از نیازهای اساسی جوانان، به‌ویژه دانشجویان، برخورداری از محیطی آرام، منطقی و قابل اعتماد برای طرح پرسش‌ها و شبهات و دریافت پاسخ‌های درست و قانع‌کننده است.
سید احمدیان افزود: ذهن جوان همواره با پرسش‌های گوناگونی درباره مسائل اعتقادی، اجتماعی و زندگی روبه‌روست. اگر این پرسش‌ها به‌موقع و به شیوه‌ای مناسب پاسخ داده نشوند، ممکن است به‌تدریج انباشته شده و زمینه بروز مشکلات فکری و فرهنگی را فراهم کنند. ازاین‌رو، دانشگاه نباید نسبت به این نیاز مهم بی‌تفاوت باشد.
وی با تأکید بر اینکه مسئولیت دانشگاه تنها به آموزش دروس تخصصی و فعالیت‌های علمی محدود نمی‌شود، خاطرنشان کرد: دانشگاه باید در کنار وظایف آموزشی و پژوهشی خود، فضایی برای گفت‌وگوی سازنده، افزایش آگاهی و پاسخ‌گویی به نیازهای فکری و اعتقادی دانشجویان فراهم کند.
رئیس دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، حضور مبلغان و مشاوران دینی در سراهای دانشجویی و مسجد دانشگاه را از جمله ظرفیت‌های موجود برای تحقق این هدف دانست و گفت: در کنار برگزاری نماز جماعت و سایر برنامه‌های فرهنگی، استادان و مشاوران توانمند در مسجد دانشگاه حضور دارند و دانشجویان می‌توانند برای طرح پرسش‌ها و دریافت راهنمایی‌های لازم به آنان مراجعه کنند.
وی افزود: مسجد دانشگاه صرفاً محلی برای برگزاری نماز جماعت نیست، بلکه می‌تواند به کانونی برای ارتباط صمیمانه با دانشجویان، گفت‌وگوهای فکری، ارتقای آگاهی دینی و اجرای برنامه‌های فرهنگی تبدیل شود.
سید احمدیان همچنین با اشاره به نقش مجموعه‌های فرهنگی دانشگاه در تقویت جایگاه مسجد اظهار کرد: معاونت و مدیریت فرهنگی، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری، کانون‌ها و تشکل‌های دانشجویی تلاش می‌کنند تا حد امکان، برنامه‌های فرهنگی در صحن مسجد دانشگاه برگزار شود.
وی تصریح کرد: محور قرار دادن مسجد در فعالیت‌های فرهنگی، به تثبیت جایگاه آن به‌عنوان نقطه ثقل فعالیت‌های فرهنگی دانشگاه کمک می‌کند و زمینه ارتباط بیشتر دانشجویان با این فضای معنوی را فراهم می‌سازد.
ضرورت تحول در محتوای آموزشی و شیوه‌های تبیین نماز
رئیس دانشگاه شهید مدنی آذربایجان در بخش دیگری از این گفت‌وگو، درباره جایگاه مطالب مرتبط با نماز در برنامه‌های آموزشی، کتاب‌های درسی و سرفصل‌های دروس معارف اسلامی، بر ضرورت به‌روزرسانی محتوا و نوآوری در شیوه‌های آموزش تأکید کرد.
وی گفت: به نظر می‌رسد یکی از مهم‌ترین تحولاتی که باید در این حوزه اتفاق بیفتد، بازنگری در متون درسی و سرفصل‌های آموزشی با توجه به شرایط روز و نیازهای مخاطبان است. در این مسیر، هم باید ذائقه و ویژگی‌های نسل امروز را شناخت و هم از ابزارها و فناوری‌های نوین برای انتقال بهتر مفاهیم بهره برد.
سید احمدیان با اشاره به سرعت تحولات ارتباطی و فناورانه افزود: در دنیای امروز، شیوه‌های ارتباطی و ابزارهای انتقال اطلاعات با تغییرات جدی و سریعی مواجه شده‌اند. اگر محتوای آموزشی، حتی با وجود ارزش و غنای فراوان، متناسب با این تحولات ارائه نشود، ممکن است نتواند تأثیر مورد انتظار را بر مخاطب بگذارد.
وی خاطرنشان کرد: برای تعمیق معارف نماز در میان نسل جوان، ضروری است علاوه بر حفظ اصالت و محتوای ارزشمند آموزه‌های دینی، در شیوه ارائه، قالب‌های آموزشی و ابزارهای ارتباطی نیز نوآوری داشته باشیم. توجه به نیازهای مخاطبان و استفاده از روش‌های جذاب و قابل فهم، می‌تواند به انتقال مؤثرتر مفاهیم نماز کمک کند.
فراهم کردن زمینه اقامه نماز؛ مهم‌تر از مشوق‌های مادی
سید احمدیان در پاسخ به پرسشی درباره راهکارهای ترغیب استادان و دانشجویان به حضور در صفوف نماز جماعت، اظهار کرد: شأن استادان و دانشجویان و همچنین جایگاه مقدس نماز بسیار بالاتر از آن است که بخواهیم با تشویق‌های مادی، آنان را به این فریضه الهی ترغیب کنیم. حتی در برخی موارد، چنین اقداماتی ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد.
وی ادامه داد: رویکرد اصلی باید بر فراهم کردن شرایط مناسب برای اقامه نماز، تبیین جایگاه این فریضه و تقویت انگیزه درونی افراد استوار باشد. زمانی که اهمیت نماز به‌درستی تبیین شود و زمینه حضور آسان و به‌موقع دانشگاهیان در نماز جماعت فراهم باشد، می‌توان به تقویت مشارکت آگاهانه آنان امیدوار بود.
رئیس دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، خودداری از برگزاری کلاس‌های درسی و جلسات اداری در زمان اذان و اقامه نماز جماعت را یکی از اقدامات مؤثر در این زمینه دانست و گفت: برنامه‌ریزی مناسب برای فعالیت‌های آموزشی و اداری باید به‌گونه‌ای باشد که زمان اذان و برگزاری نماز جماعت مورد توجه قرار گیرد و دانشجویان، استادان و کارکنان بتوانند بدون نگرانی از تداخل برنامه‌ها، در نماز جماعت حضور پیدا کنند.
وی همچنین بر ضرورت تجهیز و آماده‌سازی مسجد و نمازخانه‌های دانشگاه تأکید کرد و افزود: دایر بودن مسجد و نمازخانه‌ها و برخورداری آن‌ها از امکانات مطلوب، از جمله اقداماتی است که می‌تواند زمینه اقامه نماز را تسهیل کند.
سید احمدیان با اشاره به مسئولیت مشترک مجموعه‌های فرهنگی و دانشگاهیان در ترویج فرهنگ نماز تصریح کرد: تبیین اهمیت نماز برای نسل جوان، وظیفه‌ای است که بر عهده همه بخش‌های دانشگاه قرار دارد. مجموعه‌های فرهنگی، استادان، کارکنان و دانشجویان دغدغه‌مند، هرکدام می‌توانند در این مسیر نقش‌آفرین باشند.
نماز و پیشرفت علمی؛ دو مسیر همسو در تعالی انسان
وی در ادامه، با تأکید بر سازگاری نماز با عقلانیت و پیشرفت علمی، اظهار کرد: تطابق نماز با عقلانیت، از منظر معارف دینی و جایگاه تفکر در اسلام، موضوعی روشن و منطقی است. دین و آموزه‌های دینی به‌طور کلی و نماز به‌طور خاص، نه‌تنها با پیشرفت علمی تعارضی ندارند، بلکه انسان را به تفکر، آموزش، تحصیل علم و تعالی دعوت می‌کنند.
رئیس دانشگاه شهید مدنی آذربایجان افزود: اسلام همواره بر به‌کارگیری عقل، اندیشیدن و کسب دانش تأکید داشته است؛ بنابراین، منصفانه نیست که دین و آموزه‌های اسلامی را در تعارض با عقلانیت و پیشرفت علمی معرفی کنیم.
وی با بیان اینکه تبیین درست این موضوع برای نسل جوان اهمیت فراوانی دارد، خاطرنشان کرد: دانشگاه‌ها می‌توانند با استفاده از ظرفیت استادان، صاحب‌نظران و مراکز فرهنگی، زمینه گفت‌وگوهای علمی و منطقی درباره نسبت دین، علم و زندگی امروز را فراهم کنند.
سید احمدیان تأکید کرد: هنگامی که دانشجویان بتوانند پرسش‌های خود را آزادانه مطرح کنند و پاسخ‌هایی مستدل و متناسب با نیازهای فکری خود دریافت کنند، زمینه درک بهتر آموزه‌های دینی و شناخت جایگاه نماز در زندگی فردی و اجتماعی آنان تقویت خواهد شد.
وی افزود: نباید اجازه داد برداشت‌های نادرست درباره تعارض دین و علم بدون پاسخ باقی بماند. یکی از وظایف مهم محیط‌های دانشگاهی، فراهم کردن بستر گفت‌وگوی عقلانی، ارائه توضیحات دقیق و کمک به شکل‌گیری شناختی عمیق و آگاهانه در میان جوانان است.
گسترش مطالعات میدانی درباره نماز و تحولات اجتماعی
رئیس دانشگاه شهید مدنی آذربایجان در پاسخ به پرسشی درباره مشارکت استادان و دانشجویان در مطالعات میدانی پیرامون تحولات اجتماعی، وضعیت اقامه نماز و بررسی علل کاهل‌نمازی در میان برخی از جوانان، اظهار کرد: یکی از برنامه‌های مصوب شورای اقامه نماز دانشگاه، تشویق دانشجویان به انجام پایان‌نامه‌ها و پروژه‌های پژوهشی با محوریت نماز و با همکاری گروه‌های آموزشی مرتبط، از جمله علوم تربیتی و روان‌شناسی است.
وی افزود: این ظرفیت می‌تواند زمینه مناسبی برای انجام مطالعات علمی درباره نگرش نسل جوان به نماز، عوامل مؤثر بر گرایش یا کاهش رغبت به اقامه آن و راهکارهای تقویت ارتباط دانشجویان با این فریضه الهی فراهم کند.
سید احمدیان با تأکید بر اهمیت رویکرد علمی در برنامه‌ریزی‌های فرهنگی تصریح کرد: برای دستیابی به راهکارهای مؤثر، لازم است مسائل و نیازهای جامعه دانشگاهی به‌درستی شناخته شوند و پیشنهادها بر پایه بررسی‌های دقیق و پژوهش‌های معتبر شکل بگیرند.
وی ادامه داد: انتظار می‌رود با همکاری استادان علاقه‌مند، دانشجویان و گروه‌های آموزشی مرتبط، آثار علمی ارزشمندی در این زمینه تولید شود و نتایج آن‌ها بتواند به بهبود برنامه‌های فرهنگی و ارتقای کیفیت فعالیت‌های مرتبط با اقامه نماز در دانشگاه کمک کند.
رئیس دانشگاه شهید مدنی آذربایجان خاطرنشان کرد: پیوند دادن موضوع نماز با ظرفیت‌های علمی و پژوهشی دانشگاه، فرصتی برای بهره‌گیری از دانش تخصصی رشته‌های مختلف و ارائه راهکارهایی متناسب با شرایط فرهنگی و اجتماعی نسل جدید است.
بهره‌گیری از فناوری‌های نوین برای انتقال معارف نماز به نسل جوان
سید احمدیان در بخش پایانی این گفت‌وگو، با اشاره به تأکید مطرح‌شده در پیام امام شهید به سی‌ودومین اجلاس سراسری نماز درباره استفاده از فناوری‌های نوین در تعلیم معارف نماز، بر ضرورت شناخت ویژگی‌های نسل جدید و تحول در شیوه‌های انتقال مفاهیم دینی تأکید کرد.
وی اظهار کرد: ذائقه نسل جوان امروز با نسل‌های گذشته تفاوت‌های قابل توجهی دارد. برای نمونه، به نظر می‌رسد کتاب‌خوانی و مطالعه سنتی در میان بخشی از جوانان جذابیت گذشته را ندارد؛ بااین‌حال، این مسئله نباید بهانه‌ای برای کاهش فعالیت‌های تبلیغی و آموزشی در حوزه دین و معارف اسلامی باشد.
وی افزود: وظیفه صاحبان فکر و اندیشه این است که ویژگی‌های مخاطب امروز را بشناسند و محتوای ارزشمند دینی را متناسب با نیازها و شیوه‌های ارتباطی او ارائه کنند. در واقع، باید ضمن حفظ اصالت معارف اسلامی، قالب‌های انتقال محتوا را متناسب با تحولات جامعه تغییر داد.
رئیس دانشگاه شهید مدنی آذربایجان با اشاره به گسترش شبکه‌های اجتماعی و دسترسی به فناوری‌های جدید، از جمله هوش مصنوعی، خاطرنشان کرد: این تحولات شرایط تازه‌ای را در عرصه ارتباطات ایجاد کرده‌اند که نمی‌توان آن‌ها را نادیده گرفت. استفاده هوشمندانه از ظرفیت این ابزارها می‌تواند فرصت‌های جدیدی برای آموزش، تبیین و گسترش معارف نماز فراهم کند.
وی ادامه داد: تولید محتوای چندرسانه‌ای، بهره‌گیری از ظرفیت شبکه‌های اجتماعی، طراحی برنامه‌های آموزشی جذاب و استفاده از ابزارهای نوین برای پاسخ‌گویی به پرسش‌های جوانان، از جمله زمینه‌هایی است که می‌توان در برنامه‌ریزی‌های فرهنگی مورد توجه قرار داد.
سید احمدیان تأکید کرد: آنچه اهمیت دارد، شناخت درست مخاطب و انتخاب شیوه مناسب برای انتقال پیام است. اگر بتوانیم مفاهیم ارزشمند دینی را با زبانی قابل فهم، محتوایی مستدل و قالب‌هایی متناسب با نیاز نسل جوان ارائه کنیم، زمینه ارتباط مؤثرتر دانشجویان با معارف نماز فراهم خواهد شد.
دانشگاه؛ حلقه اتصال علم، معنویت و مسئولیت اجتماعی
رئیس دانشگاه شهید مدنی آذربایجان در جمع‌بندی این گفت‌وگو، بر ضرورت هم‌افزایی میان فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی و فرهنگی برای ترویج فرهنگ نماز تأکید کرد و گفت: تقویت جایگاه نماز در دانشگاه نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ است؛ از فراهم کردن شرایط مناسب برای اقامه نماز جماعت و فعال‌تر کردن مسجد دانشگاه گرفته تا حمایت از پژوهش‌های علمی، پاسخ‌گویی به پرسش‌های نسل جوان و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین.
وی افزود: دانشگاه می‌تواند با استفاده از ظرفیت استادان، دانشجویان، گروه‌های آموزشی و مجموعه‌های فرهنگی، زمینه‌ای فراهم کند تا نماز نه‌تنها به‌عنوان یک تکلیف دینی، بلکه به‌عنوان بخشی از هویت معنوی و فرهنگی دانشجویان مورد توجه قرار گیرد.
سید احمدیان در پایان خاطرنشان کرد: توجه به نیازهای فکری نسل جوان، ارائه پاسخ‌های منطقی و مستدل، نوآوری در شیوه‌های آموزشی و ایجاد فضای مناسب برای حضور آگاهانه دانشگاهیان در نماز جماعت، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به تقویت فرهنگ نماز در محیط‌های دانشگاهی کمک کند. تحقق این هدف، مستلزم مشارکت همه اعضای خانواده دانشگاه و بهره‌گیری هم‌زمان از ظرفیت‌های علمی، فرهنگی و فناوری است.
