فضیلت و آثار خواندن سوره بینه

سوره بینه نود و هشتمین سوره قرآن است که در مدینه بر پیامبر (ص) نازل شده است. این سوره 8 آیه دارد و در جزء سی قرار گرفته است. در مورد فضیلت سوره بینه در روایات آمده است که خواندن آن موجب رفتن به بهشت، حسابرسی آسان و خشنودی خداوند خواهد شد. در مورد خواص قرائت این سوره نیز ذکر شده است که برای درمان بیماری‌های مختلفی چون پیسی، لرزش بدن، یرقان و رفع مسمومیت غذایی مفید است. در این مطلب به فضائل و آثار خواندن سوره بینه خواهیم پرداخت.

معرفی سوره بینه و ویژگی‌های آن

دلیل نامگذاری «سوره بَیِّنه بدین نام این است که «واژه «البینه» از آیات اول و چهارم این سوره گرفته شده است. در منابع کهن و روایات نام‌های دیگر سوره بینه را «لَم یَکُن» و «لم یکن الذین کَفَرو» گفته‌اند. از دیگر نام‌های این سوره «اهل‌الکتاب»، «قَیِّمه»، «مُنفَکّین» و اِنفِکاک است» (1). در میان نام‌های ذکر شده «دو نام «لم یکن» و «قیّمه» مشهورتر از بقیه نام‌های این سوره هستند» (2). سوره بینه «از سوره‌های مدنی قرآن و در ترتیب نزول سوره صدمی است که بر رسول خدا (ص) نازل شده است. در چینش کنونی مُصحَف سوره بینه نود و هشتمین سوره قرآن است» (3). و در جزء سی‌ام قرآن جای دارد» (4). این سوره از «تعداد 8 آیه، 94 کلمه و 404 حرف تشکیل شده است و از جمله سوره‌های مُفصَلات و سوره‌های کوچک قرآن است» (5). محتوای سوره بینه به رسالت جهانی رسول خدا (ص) اشاره دارد و آن را آمیخته با دلایل و نشانه‌های آشکار و روشن می‌داند» (6).

فضیلت‌های خواندن سوره بینه

روایت‌هایی در مورد فضیلت خواندن سوره بینه ذکر شده است که در ادامه آن‌ها را بیان می‌کنیم:

دوری از شرک

از رسول خدا (ص) روایت است که «هر کس سوره بینه را بخواند از مشرکان دور خواهد شد و از پیروان دین محمد (ص) خواهد بود و خداوند او را مؤمن محشور می‌نماید و حسابرسی از او آسان خواهد شد» (7).

وارد شدن به بهشت

در روایتی از پیامبر (ص) آمده است که «وقتی خداوند قرائت سوره بینه را می‌شِنَوَد می‌فرماید به بنده من بشارت دهید که به عزت و جلالم قسم که بهشت را برای او فراهم می‌کنم که راضی شود» (8).

طلب آمرزش فرشتگان

در مورد پاداش خواندن سوره بینه از رسول خدا (ص) روایت است که «هیچ منافقی و هیچ فردی که دچار شک و تردید در دل است این سوره را نمی‌خواند. و به خدا قسم که فرشتگان مقرب الهی از روزی که آسمان‌ها و زمین آفریده شده‌اند این سوره را می‌خوانند و لحظه‌ای در قرائت آن سستی نمی‌کنند. هر کسی سوره بینه را در هنگام شب بخواند خداوند فرشتگانی را برای حفظ دین و دنیای او مأمور می‌کند و برای او دعا و طلب آمرزش می‌نمایند و اگر سوره بینه را در روز بخواند به اندازه‌ آنچه روز آن را روشن می‌نماید و شب آن را تاریک می‌گرداند به او پاداش خواهند داد» (9).

همدمی با امام علی(ع)

همچنین از رسول خدا (ص) روایت است که  «هر کس سوره بینه را همواره بخواند در قیامت رفیق و همدم «خَیرُالبَرِیّه» که منظور از آن امیرالمؤمنین علی (ع) است خواهد بود» (10).

از امام باقر روایت است که «هر کس سوره بینه را بخواند از شرک دور می‌شود و بر دین رسول خدا (ص) ثابت قدم می‌شود و در قیامت با ایمان مبعوث خواهد شد و حساب او آسان می‌شود» (11). در جایی دیگر ایشان می‌فرمایند که «البینه رسول الله (ص)» یعنی بینه خود رسول خدا (ص) است» (12).

رضایت پروردگار

در خبر است که «قرائت این سوره خداوند را خشنود می‌گرداند و خدا قرائت‌کننده آن را خشنود می‌سازد» (13).

امام صادق (ع) فرموده است که «برای قبول شدن طاعات سوره بینه را بیست و یک مرتبه بخوانند» (14).

خواص سوره بینه

در مورد خواص خواندن سوره بینه در روایات موارد زیر ذکر شده است:

مصون بودن وسایل منزل

در خواص خواندن سوره بینه آمده که « اگر سوره بینه را نوشته و آن را در منزل آویزان کنند همه اشیاء آن منزل محفوظ خواهند بود» (15).

ایمنی از شر حاکمان

آمده است که «اگر سوره بینه را در زمان رفتن به سوی حاکمان بخوانند از شر آنان در امان خواهند بود» (16).

بی‌نیازی از همگان

 و نیز روایت است که « هر کس سوره بینه در نماز فراوان بخواند خداوند او را از همگان بی‌نیاز می‌گرداند» (17).

محفوظ بودن مال

ذکر شده است که «اگر سوره بینه را بر مال پنهانی و دفینه بخوانند محفوظ خواهد ماند و کسی از آن آگاه نمی‌شود» (18).

برطرف کردن لرزش بدن

از پیامبر (ص) روایت است که «اگر سوره بینه را در ظرفی نو بنویسند و فردی که دچار لرزش بدن است به آن نگاه کند شفا می‌یابد» (19).

رفع بیماری پیسی، یرقان و مسمومیت غذایی

از امام صادق (ع) روایت است که «هر کس سوره بینه را بنویسد و به همراه داشته باشد اگر به بیماری یرقان دچار باشد بهبود خواهد یافت و اگر فردی در چشمش سفیدی باشد یا به بیماری پیسی دچار باشد سوره بینه را بنویسد و آن را با آب بشوید و از آب آن بخورد و سوره را به همراه داشته باشد بیماری او بهبود می‌یابد» (20).

همچنین آمده است که برای زن باردار آب شسته شده سوره بینه مفید است و از مسمومیت‌های غذایی جلوگیری می‌کند و اگر برای هر ورمی این سوره را بنویسند آن ورم از بین خواهد رفت» (21).

از بین بردن گروه گمراه

در المصباح آمده است که «اگر قصد داشته باشید گروهی را که بر اساس گمراهی شکل گرفته‌اند از بین ببرید از چهار طرف راه خاک بردارید و سوره بینه را بر آن قرائت کنید و آن را در میان گروه موردنظر بپاشید پراکنده می‌شوند» (22).

جلوگیری از سقط جنین

در خواص‌‌السُور ذکر شده است که «برای جلوگیری و محفوظ ماندن از سقط جنین اگر سوره بینه را در ظرفی پاک با زعفران و غیره بنویسند و آب شسته آن را به زن باردار بدهند که بیاشامد از سقط جنین و دیگر آفات به یاری خداوند در امان خواهد بود» (23).

سخن پایانی

سوره بینه از سوره‌های کوتاه قرآن است که بنابر روایات متعدد خواندن آن فضیلت‌های فراوانی چون اعطای پاداش اخروی، قبولی طاعات و آمرزش گناهان دارد. در مورد خواص خواندن این سوره نیز آمده است که برای محفوظ ماندن مال، بی‌نیازی از همگان و پراکنده کردن گروه گمراه مفید است. در این متن به فضایل و خواص سوره بینه در روایاتی از پیامبر و امامان (ع) اشاره کردیم با توجه به موارد ذکر شده شایسته است که از خواندن این سوره از قرآن غافل نشویم تا از فضایل و خواص بی‌شمار آن بی بهره نمانیم.

پی‌نوشت

1. دائره‌المعارف قرآن کریم، 1382 ش، ج6، ص 430.
2. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1371 ش، ج27، ص 196.
3. معرفت، آموزش علوم قرآن، 1371 ش، ج1، ص 168.
4. دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، 1377 ش، ج2، ص 1266.
5. همان.
6. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1371 ش، ج 27، ص 196.
7. مجمع‌البیان، تفسیر طیب‌البیان، تفسیر نورالثقلین.
8. تفسیر برهان.
9. ثواب‌الاعمال، ص 280، وسائل، ج4، ص 895.
10. تفسیر المیزان، ج20، ص 482.
11. ختوم و اذکار، ج1، ص 185. خواص‌الایات، ص 159.
12. خواص‌الایات، ص 159.
13. همان.
14. همان.
15. همان.
16. همان.
17. تفسیر برهان، ج5، ص 717.
18. همان.
19. همان.
20. منتخب‌الکلام فی تفسیر الاحلام، ج1، ص 74.
21. مجمع‌الدعوات کبیر، ص 265.