قائد شهید، دین را منظومه‌ای جامع برای همه ابعاد زندگی می‌دانست

حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر محمدیان در گفت‌وگو با خبرنگار روابط عمومی ستاد اقامه نماز کشور، با اشاره به ابعاد علمی، فکری و فرهنگی قائد شهید، اظهار کرد: گفتن و نوشتن درباره قائد شهید در این روزهای غم و اندوه بسیار دشوار است. در چهار ماه گذشته تلاش کرده‌ام بار عاطفه و احساس را مهار کنم تا بتوانم آنچه شایسته ایشان و بایسته ما برای بازشناسی شخصیت والایشان است، بیان کنم؛ اما هجوم خاطرات و انبوه اطلاعات، این کار را بسیار سخت می‌کند.

وی افزود: از نخستین دیدارم با آن بزرگوار در ایرانشهر، زمانی که نوجوانی بیش نبودم، تا دیدارهای بعدی در دانشگاه تهران و نیز ملاقات‌های مختلف در عرصه مسئولیت، همواره با شخصیتی مواجه بودم که نگاه و رفتار پدرانه‌اش آرامش‌بخش و الهام‌آفرین بود. امروز که آن خاطرات برایم تداعی می‌شود، تازه درمی‌یابم که ما از دریایی بزرگ دور افتاده‌ایم.

دکتر محمدیان با اشاره به روش علمی قائد شهید تصریح کرد: ایشان ضمن پایبندی به سنت‌های علمی حوزه و تفقه در متن شریعت با روش جواهری، فهمی نو از آموزه‌های دینی را با توجه به مقتضیات زمان و مکان استنباط و در اختیار جامعه قرار می‌داد. در فهم قرآن دارای ضابطه و روش بود، اما در آرای پیشینیان متوقف نمی‌شد. در عین حال، همچون برخی جریان‌های روشنفکری، دیدگاه‌های عصری را بر قرآن تحمیل نمی‌کرد، بلکه پرسش‌های روز را بر قرآن عرضه می‌داشت و با روش استفتاء از قرآن، پاسخ مسائل را استخراج می‌کرد. این رویکرد به‌روشنی در مجموعه تفاسیر به‌جامانده از ایشان قابل مشاهده است.

وی نگاه جامع به دین را از دیگر ویژگی‌های برجسته قائد شهید برشمرد و گفت: ایشان دین را چتری گسترده می‌دانست که تمامی ساحت‌های زندگی انسان را دربر می‌گیرد. اقتصاد را از سیاست و فرهنگ، و زیبایی‌شناسی را از بهداشت، سلامت و اجتماع جدا نمی‌دید، بلکه همه این عرصه‌ها را در قالب شبکه‌ای به‌هم‌پیوسته و متعامل تبیین می‌کرد.

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدیان ادامه داد: در نگاه ایشان، معرفت دینی از غایت‌های دین جدا نبود و عمل به دین در پرتو تقرب به خداوند و دستیابی به اهداف عقلایی معنا پیدا می‌کرد؛ اهدافی که به کمال انسان در ارتباط با خدا، خلق، خلقت و خویشتن می‌انجامد. ایشان از تقلیل احکام، اخلاق و عقاید به عناصر جزئی پرهیز داشت و معتقد بود دین‌شناس واقعی کسی است که در فقه اعلی، اوسط و ادنی صاحب‌نظر و اهل عمل باشد. نمونه این نگرش را می‌توان در کتاب ارزشمند «طرح کلی اندیشه اسلامی» مشاهده کرد؛ اثری کم‌حجم اما عمیق که متن آن برگرفته از سخنرانی‌های پیش از انقلاب ایشان است.

وی آشنایی گسترده قائد شهید با ادبیات فارسی و جهان را نیز از ویژگی‌های ممتاز ایشان دانست و اظهار کرد: ایشان به گونه‌های مختلف ادب فارسی و نیز ادبیات جهان در ژانرهای متنوع، از شعر، قصه، داستان، رمان و نمایشنامه گرفته تا سینما و تئاتر، اشراف داشت و با نگاه یک صاحب‌نظر، آثار را نقد و ارزیابی می‌کرد.

دکتر محمدیان در پایان خاطرنشان کرد: آنچه بیان شد، تنها بخشی از ابعاد شخصیت علمی، فرهنگی و معنوی قائد شهید است؛ شخصیتی که توصیف همه زوایای وجودی او در این مجال ممکن نیست.

چنان‌که شاعر گفته است:

«کتاب فضل تو را آب بحر کافی نیست

که تر کنم سر انگشت و صفحه بشمارم»

 

و نیز:

«یک دهان خواهم به پهنای فلک

تا بگویم وصف آن رشک ملک.»