نماز؛ محور فعالیت‌های فرهنگی مدرسه ابتدایی پسرانه شهید مدرس شهرکرد
به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان چهارمحال و بختیاری، در راستای بررسی فعالیت‌های نمازی مدارس و معرفی اقدامات انجام‌شده در زمینه ترویج فرهنگ اقامه نماز و در ادامه اجرای طرح آموزشی تبلیغی فلاح با هدف بازتاب تجربه‌های موفق مدارس در ترویج فرهنگ اقامه نماز، مدیر، مربی قرآن و نماز و جمعی از دانش‌آموزان مدرسه ابتدایی پسرانه شهید مدرس شهرکرد، روز دوشنبه، چهارم آبان ماه در گفتگو با روابط عمومی این ستاد، به تشریح دیدگاه‌ها و اقدامات خود برای نهادینه‌سازی فرهنگ نماز در محیط مدرسه پرداختند.
تشریح برنامه‌های ترویج فرهنگ اقامه نماز در دبیرستان شهید مدرس شهرکرد
مجتبی معین مدیر مدرسه ابتدایی پسرانه شهید مدرس شهرکرد، در تشریح برنامه‌ها و اقدامات این مدرسه در حوزه ترویج فرهنگ اقامه نماز، از برگزاری منظم نماز جماعت، آموزش عملی وضو و احکام نماز و مشارکت معلمان و روحانیون در برنامه‌های عبادی دانش‌آموزان خبر داد.
معین با اشاره به ظرفیت آموزشی این مدرسه اظهار کرد: دبیرستان شهید مدرس شهرکرد با برخورداری از ۳۶۱ دانش‌آموز و ۱۱ کلاس درس، برنامه‌های مختلفی را با هدف تقویت فرهنگ اقامه نماز و آشنایی دانش‌آموزان با آموزه‌های دینی دنبال می‌کند.
وی افزود: در نخستین هفته مهرماه، شورای اقامه نماز مدرسه با حضور اعضای مربوطه تشکیل می‌شود و برنامه‌ریزی‌های لازم برای برگزاری نماز جماعت و اجرای فعالیت‌های مرتبط با توسعه فرهنگ نماز در طول سال تحصیلی مورد بررسی قرار می‌گیرد.
مدیر مدرسه ابتدایی پسرانه شهید مدرس شهرکرد با بیان اینکه اقامه نماز جماعت به‌صورت منظم در برنامه مدرسه قرار دارد، گفت: در طول هفته، هر روز یک یا دو کلاس برای شرکت در نماز جماعت برنامه‌ریزی می‌شوند و دانش‌آموزان با همراهی معلمان و معاون پرورشی در این برنامه حضور پیدا می‌کنند.
وی ادامه داد: دانش‌آموزان پایه‌های سوم تا ششم در این برنامه‌ها شرکت می‌کنند و با حضور در کنار یکدیگر، نماز جماعت را به‌صورت عملی تجربه می‌کنند. این شیوه علاوه بر آشنایی دانش‌آموزان با نحوه صحیح اقامه نماز، زمینه یادگیری بهتر و تقویت روحیه مشارکت و همدلی میان آنان را فراهم می‌کند.
معین با تأکید بر اهمیت آموزش عملی نماز در سنین دانش‌آموزی اظهار کرد: دانش‌آموزان باید علاوه بر آشنایی نظری با نماز، فرصت تمرین و یادگیری عملی آن را نیز داشته باشند. به همین دلیل، آموزش وضو، ذکرهای نماز و سایر موارد ضروری در برنامه‌های مدرسه مورد توجه قرار گرفته است تا دانش‌آموزان بتوانند آموخته‌های خود را در عمل به کار بگیرند.
وی با اشاره به نقش الگویی معلمان در ترویج فرهنگ نماز افزود: حضور معلمان در نماز جماعت، در کنار دانش‌آموزان، می‌تواند تأثیر تربیتی مطلوبی داشته باشد. هنگامی که دانش‌آموزان معلمان خود را در حال اقامه نماز می‌بینند و در این فریضه عبادی همراه آنان می‌شوند، زمینه علاقه‌مندی بیشتر به نماز و تقویت رفتارهای دینی در آنان فراهم می‌شود.
مدیر مدرسه ابتدایی پسرانه شهید مدرس شهرکرد در ادامه، از همکاری روحانیون در اجرای برنامه‌های نمازی مدرسه خبر داد و گفت: اگرچه در حال حاضر مدرسه از نیروی اختصاصی طرح امین برخوردار نیست، اما با استفاده از ظرفیت‌های موجود و همکاری مجموعه‌های مرتبط، زمینه حضور روحانیون در برنامه‌های نماز جماعت فراهم شده است.
وی افزود: با توجه به قرارگرفتن مدرسه در مجاورت مجتمع قائم و ظرفیت‌های موجود در این مجموعه، از همکاری روحانیون مرتبط با سپاه و نیروی انتظامی و همچنین روحانیون آموزش‌وپرورش بهره گرفته می‌شود. در همین راستا، به‌طور معمول دو روز در هفته روحانی در مدرسه حضور پیدا می‌کند و در برخی روزها نیز نماز جماعت با حضور امام جماعت برگزار می‌شود.
معین با اشاره به نقش آموزشی و تربیتی روحانیون در کنار اقامه نماز جماعت اظهار کرد: حضور روحانیون فرصتی ارزشمند برای آشنایی بیشتر دانش‌آموزان با مسائل دینی است. روحانیون علاوه بر اقامه نماز، درباره شیوه صحیح وضوگرفتن، احکام نماز و موضوعات موردنیاز دانش‌آموزان توضیح می‌دهند و به پرسش‌های آنان پاسخ می‌گویند.
وی خاطرنشان کرد: تلفیق آموزش و عمل، از ویژگی‌های مهم برنامه‌های نمازی مدرسه است. دانش‌آموزان ابتدا با برخی مفاهیم و احکام موردنیاز آشنا می‌شوند و سپس در کنار هم نماز جماعت را برگزار می‌کنند. این روند کمک می‌کند تا آموزش‌های ارائه‌شده برای آنان ملموس‌تر باشد و آشنایی بیشتری با آداب و احکام نماز پیدا کنند.
مدرسه ابتدایی پسرانه شهید مدرس شهرکرد همچنین درباره برگزاری نشست‌های آموزشی ویژه نماز گفت: با توجه به برنامه زمانی مدرسه و اختصاص بخشی از زنگ پایانی به فعالیت‌های مرتبط با نماز، فرصت مناسبی برای ارائه آموزش‌های کوتاه و کاربردی فراهم شده است. در این برنامه‌ها، معلمان یا روحانیون دعوت‌شده، حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه درباره موضوعات موردنیاز دانش‌آموزان توضیح می‌دهند و پس از آن، زمانی نیز به اقامه نماز اختصاص می‌یابد.
معین در پایان، با تأکید بر اهمیت استمرار برنامه‌های نمازی در مدارس، خاطرنشان کرد: آشنایی دانش‌آموزان با نماز، زمانی اثربخش‌تر خواهد بود که آموزش، تمرین عملی و الگوسازی معلمان و مربیان در کنار یکدیگر قرار گیرد. تلاش ما در دبیرستان شهید مدرس شهرکرد این است که با استفاده از ظرفیت همکاران فرهنگی و روحانیون، زمینه آشنایی بیشتر دانش‌آموزان با نماز و تقویت علاقه آنان به این فریضه الهی را فراهم کنیم.
خلاقیت در ترویج فرهنگ نماز؛ از قصه‌گویی تا مشارکت دانش‌آموزان در اقامه نماز جماعت
هادی غفاری معاون پرورشی مدرسه مدرس شهرکرد، با تشریح برنامه‌ها و اقدامات این مجموعه در زمینه ترویج فرهنگ اقامه نماز، از اجرای طرح‌های ابتکاری برای افزایش مشارکت دانش‌آموزان در نماز جماعت، ساماندهی نمازخانه، شناسایی استعدادهای دانش‌آموزی و تشکیل گروه همیاران نماز خبر داد.
وی با اشاره به آغاز فعالیت‌های خود در حوزه پرورشی مدرسه اظهار کرد: پس از پذیرش مسئولیت، تلاش کردم ظرفیت‌های موجود را شناسایی کنم و فعالیت‌های مربوط به نماز را به‌صورت مرحله‌ای و متناسب با شرایط مدرسه پیش ببرم، با توجه به تعداد کلاس‌ها، محدودیت زمانی و ضرورت هماهنگی با برنامه آموزشی معلمان، تصمیم گرفتیم برای حضور دانش‌آموزان در نماز جماعت، برنامه‌ای منظم و قابل اجرا طراحی کنیم.
غفاری افزود: در نخستین گام، کلاس‌ها را بر اساس روزهای هفته برنامه‌ریزی کردیم تا دانش‌آموزان به‌تدریج با فضای نماز جماعت آشنا شوند. در این برنامه، کلاس‌های ششم در روزهای مشخصی در نماز جماعت حضور پیدا می‌کنند و تلاش شده است با فراهم‌شدن شرایط مناسب، دانش‌آموزان پایه‌های چهارم و سوم نیز به‌مرور به این برنامه بپیوندند.
معاون پرورشی مدرسه با اشاره به اهمیت فراهم‌کردن زیرساخت‌های لازم برای اجرای برنامه‌های نمازی گفت: در ابتدای کار، نمازخانه به ساماندهی و تجهیز بیشتری نیاز داشت، به همین دلیل، با استفاده از امکانات موجود و جست‌وجو برای تأمین وسایل موردنیاز، تلاش کردیم محیط نمازخانه را مرتب‌تر و آماده‌تر کنیم تا دانش‌آموزان در فضایی مناسب برای اقامه نماز حضور پیدا کنند.
غفاری با تأکید بر ضرورت ایجاد علاقه و انگیزه در دانش‌آموزان خاطرنشان کرد: در آغاز اجرای برنامه، برخی دانش‌آموزان تمایل چندانی به حضور در نمازخانه نداشتند و ترجیح می‌دادند زمان خود را در حیاط مدرسه سپری کنند. ازاین‌رو، تصمیم گرفتیم به‌جای تکیه بر اجبار، از روش‌های تشویقی، گفت‌وگو و ارتباط دوستانه استفاده کنیم تا دانش‌آموزان با علاقه و شناخت بیشتری به نماز جماعت گرایش پیدا کنند.
وی ادامه داد: تجربه نشان داد که وقتی دانش‌آموزان احساس کنند به علایق و انتخاب‌های آنان احترام گذاشته می‌شود و فضای نمازخانه برایشان جذاب و صمیمی است، به‌تدریج مشارکت بیشتری نشان می‌دهند. بر همین اساس، تلاش کردیم برنامه‌های مرتبط با نماز را از حالت صرفاً رسمی خارج کنیم و زمینه ارتباط عاطفی و فکری دانش‌آموزان با مفاهیم دینی را فراهم آوریم.
معاون پرورشی مدرسه مدرس شهرکرد یکی از روش‌های مورد استفاده در این زمینه را قصه‌گویی و بیان داستان‌های کوتاه عنوان کرد و گفت: تلاش کردیم از داستان‌های آموزنده برای گفت‌وگو درباره موضوعاتی همچون زندگی، آخرت، اخلاق و مسئولیت‌پذیری استفاده کنیم. این شیوه به ما کمک کرد تا مفاهیم دینی را با زبانی ساده و متناسب با روحیه دانش‌آموزان مطرح کنیم و زمینه مشارکت آنان در بحث‌ها را افزایش دهیم.
غفاری با اشاره به نقش فضای مجازی در زندگی دانش‌آموزان افزود: دانش‌آموزان امروز با محتوای متنوعی در شبکه‌های اجتماعی مواجه هستند و می‌توان با شناخت علایق آنان، از ظرفیت محتوای آموزنده و مناسب برای تقویت بینش دینی استفاده کرد. در همین راستا، درباره برخی داستان‌ها و مطالب اخلاقی که در فضای مجازی منتشر می‌شود، با دانش‌آموزان گفت‌وگو می‌کنیم تا فرصت تحلیل و یادگیری برای آنان فراهم شود.
وی با بیان اینکه دانش‌آموزان از استعدادها و ظرفیت‌های فراوانی برخوردارند، اظهار کرد: در دوره ابتدایی، زمینه بسیار خوبی برای فعالیت‌های تربیتی وجود دارد. اگر با حوصله، تشویق و شناخت روحیه دانش‌آموزان پیش برویم، می‌توانیم علاقه آنان به نماز و فعالیت‌های فرهنگی را تقویت کنیم، دانش‌آموزان در این سن آمادگی زیادی برای یادگیری دارند و سرمایه‌گذاری تربیتی امروز می‌تواند در شکل‌گیری شخصیت دینی و اخلاقی آنان در آینده تأثیرگذار باشد.
غفاری در ادامه به برنامه‌ریزی برای تقویت فعالیت‌های فرهنگی مدرسه اشاره کرد و گفت: ساماندهی برنامه صبحگاه و استفاده از ظرفیت دانش‌آموزان برای اجرای دعا و دیگر فعالیت‌های فرهنگی، از جمله اقداماتی است که دنبال کرده‌ایم، در این مسیر، تلاش شده است دانش‌آموزان صرفاً مخاطب برنامه‌ها نباشند، بلکه فرصت حضور فعال و بروز توانایی‌های خود را نیز داشته باشند.
وی افزود: یکی از اقدامات مهم، شناسایی استعدادهای دانش‌آموزان در زمینه‌های مختلف مرتبط با نماز و فعالیت‌های مذهبی بود. در ابتدا برای برخی مسئولیت‌ها، از جمله مکبری و اذان‌گویی، با کمبود نیرو مواجه بودیم؛ اما با بررسی توانایی‌های دانش‌آموزان، افراد مستعد را شناسایی کردیم و به آنان فرصت دادیم تا در برنامه‌های مدرسه مشارکت کنند.
غفاری با تأکید بر اهمیت سپردن مسئولیت‌های فرهنگی به دانش‌آموزان گفت: تلاش کردیم زمینه حضور داوطلبانه دانش‌آموزان را در نقش‌های مختلف فراهم کنیم. برخی از آنان در زمینه اذان‌گویی، برخی در مکبری و تعدادی نیز در سایر فعالیت‌های مذهبی توانایی دارند. شناسایی این استعدادها و فراهم‌کردن فرصت مشارکت برای آنان، به افزایش انگیزه و تقویت اعتمادبه‌نفس دانش‌آموزان کمک می‌کند.
معاون پرورشی مدرسه مدرس شهرکرد با اشاره به استقبال دانش‌آموزان از مشارکت در اقامه نماز جماعت خاطرنشان کرد: پس از شناسایی دانش‌آموزان علاقه‌مند، تلاش کردیم فرصت مشارکت را میان آنان تقسیم کنیم تا افراد بیشتری بتوانند مسئولیت‌های مرتبط با نماز را تجربه کنند. این تقسیم مسئولیت با هدف حفظ انگیزه دانش‌آموزان و جلوگیری از محدودشدن فرصت‌ها به چند نفر انجام شده است.
وی در پایان تأکید کرد: ترویج فرهنگ نماز در مدارس نیازمند صبر، خلاقیت، برنامه‌ریزی و شناخت دقیق روحیه دانش‌آموزان است، فراهم‌کردن فضای مناسب در نمازخانه، استفاده از روش‌های جذاب آموزشی، شناسایی استعدادها و سپردن مسئولیت به دانش‌آموزان می‌تواند زمینه حضور پرشورتر آنان را در برنامه‌های نمازی فراهم کند. امیدواریم با استمرار این اقدامات و همراهی عوامل مدرسه، شاهد تقویت علاقه دانش‌آموزان به نماز و گسترش فرهنگ اقامه نماز جماعت باشیم.
نماز فرصتی برای آرامش و شکرگزاری از نعمت‌های خداوند است
طاها فرهادی از دانش‌آموزان فعال نماز مدرسه ابتدایی پسرانه شهید مدرس شهرکرد در درباره فلسفه نماز، آثار معنوی آن و راهکارهای دعوت همسالان به این فریضه الهی، بر اهمیت شکرگزاری از نعمت‌های خداوند و ترویج نماز با مهربانی و رفتار دوستانه تأکید کرد.
فرهادی در پاسخ به پرسشی درباره علت اقامه نماز اظهار کرد: ما نماز می‌خوانیم، چون خداوند نعمت‌های زیادی به ما داده است و با نماز خواندن می‌توانیم از این نعمت‌ها تشکر کنیم و با خداوند ارتباط داشته باشیم.
این دانش‌آموز در ادامه، درباره چگونگی دعوت دوستان و همکلاسی‌ها به نماز جماعت گفت: برای اینکه دانش‌آموزان بیشتری در نماز جماعت شرکت کنند، می‌توان از روش‌های تشویقی استفاده کرد و با آن‌ها درباره فواید و خوبی‌های نماز صحبت کرد.
وی با تأکید بر اهمیت برخورد محبت‌آمیز با دانش‌آموزان خاطرنشان کرد: باید با مهربانی با دوستانمان صحبت کنیم و آن‌ها را به نمازخانه دعوت کنیم. بهتر است درباره آثار و برکات نماز و نعمت‌هایی که خداوند به ما داده است، برایشان توضیح دهیم تا با علاقه و شناخت بیشتری به نماز روی بیاورند.
فرهادی ادامه داد: وقتی درباره نعمت‌های خداوند با دوستانمان صحبت می‌کنیم، می‌توانیم به آن‌ها یادآوری کنیم که نماز راهی برای سپاسگزاری از خداوند است. همچنین نماز فرصتی برای ارتباط با خالق جهان و بیان خواسته‌ها و حرفهای دلمان با اوست.
وی با اشاره به نقش تشویق و ایجاد انگیزه در مشارکت دانش‌آموزان در نماز جماعت افزود: در کنار تشویق، باید با زبانی دوستانه و صمیمی با همکلاسی‌ها صحبت کنیم و آن‌ها را با فواید نماز آشنا کنیم. هدف این است که دانش‌آموزان با شناخت و علاقه خودشان در نماز جماعت شرکت کنند.
در ادامه این گفتگو محمد عباس یعقوبی دیگر دانش‌آموز این مدرسه به بیان دیدگاه خود درباره فلسفه اقامه نماز و اهمیت ارتباط با خداوند پرداخت.
یعقوبی در پاسخ به این پرسش که چرا نماز می‌خوانیم، اظهار کرد: ما برای خداوند نماز می‌خوانیم؛ زیرا خداوند نعمت‌های زیادی به ما داده است و نماز خواندن راهی برای تشکر از اوست.
وی با اشاره به نعمت‌های الهی افزود: خداوند پدر و مادر، دوستان، سلامتی و نعمت‌های فراوان دیگری به ما داده است و ما با نماز خواندن و قرآن خواندن می‌توانیم از لطف و مهربانی خداوند تشکر کنیم.
این دانش‌آموز همچنین ارتباط با خداوند را از دیگر دلایل اهمیت نماز دانست و بیان کرد: با نماز خواندن می‌توانیم با خدا ارتباط بگیریم و به خاطر نعمت‌هایی که به ما داده است، شکرگزار باشیم.
این گفت‌وگوی آموزشی، نمونه‌ای از تلاش برای تبیین مفاهیم دینی به زبان ساده و قابل‌فهم برای دانش‌آموزان است؛ رویکردی که با ایجاد فضای پرسش و پاسخ و مشارکت فعال کودکان، زمینه شناخت بیشتر آنان از فلسفه نماز و تقویت نگرش مثبت نسبت به این فریضه الهی را فراهم می‌کند.
