مسجد باید به پایگاه تربیت و امید نسل نو تبدیل شود

به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز آذربایجان غربی، مسجد در فرهنگ اسلامی تنها محل برگزاری نماز و عبادت نیست بلکه می تواند به عنوان یکی از مهم ترین پایگاه های تربیتی، فرهنگی و اجتماعی جامعه ایفای نقش کند و تحقق این جایگاه، نیازمند آن است که مفاهیم دینی از سطح گفتار فراتر رفته و در رفتار، مدیریت و فعالیت های اجتماعی مسجد نمود پیدا کند.

در همین راستا، به مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمین سید مهدی قریشی نماینده ولی فقیه در استان آذربایجان غربی و امام جمعه ارومیه پرداختیم و درباره موضوعاتی همچون سیره عملی اهل بیت (علیهم السلام)، شیوه جذب جوانان به نماز، نقش مردم در مدیریت مساجد، کارکرد اجتماعی نماز جماعت، تربیت خادمان معنوی، نقش مسجد در زمینه سازی برای ظهور و ظرفیت های اقتصادی و اجتماعی مسجد به گفت وگو نشستیم.

متن این گفت وگو به شرح زیر است:

۱. مهم‌ترین راهکار برای ایجاد «حضور قلب و خشوع» در نمازگزاران، با الهام از سیره عملی و آموزه‌های امام شهید چیست؟

نماز زمانی در زندگی انسان اثرگذار خواهد بود که از یک عمل صرفاً ظاهری به یک ارتباط حقیقی و قلبی با خداوند تبدیل شود. در سیره امام شهید، توجه به نماز اول وقت، مراقبت از اعمال، اخلاص و توجه به معنای نماز جایگاه ویژه‌ای داشت. بنابراین نخستین راهکار، معرفت‌بخشی و ایجاد ارتباط قلبی با خداوند است.
اگر نوجوان و جوان بداند در نماز با چه کسی سخن می‌گوید و نماز چه نقشی در آرامش، شخصیت و آینده او دارد، حضور قلب نیز تقویت خواهد شد. خانواده، مدرسه، مسجد و امام جماعت باید در این زمینه نقش مکمل داشته باشند و نماز را از یک «تکلیف» به یک «نیاز معنوی و آرامش‌بخش» تبدیل کنند.

۲. برای تبدیل مسجد به پایگاه جذاب و کارآمد برای کودکان، نوجوانان و جوانان چه اقداماتی باید انجام داد؟

مسجد باید علاوه بر محل اقامه نماز، محل تربیت، رشد، گفت‌وگو، نشاط و خدمت اجتماعی باشد. برای نسل جدید نمی‌توان تنها با منبر و سخنرانی ارتباط برقرار کرد.
برگزاری برنامه‌های ورزشی، فرهنگی، هنری، قرآنی، اردوهای تربیتی، حلقه‌های گفت‌وگو، آموزش مهارت‌های اجتماعی و علمی، استفاده از ظرفیت فضای مجازی و تشکیل گروه‌های نوجوان و جوان در مساجد می‌تواند جذابیت مسجد را افزایش دهد.
البته مهم‌تر از همه، حضور یک امام جماعت جوان، خوش‌اخلاق، باحوصله و آشنا با زبان نسل جدید است. نوجوان باید احساس کند مسجد خانه دوم اوست و امام جماعت کسی است که می‌تواند با او صحبت کند، حرفش را بشنود و در مسائل زندگی راهنمای او باشد.

۳. بزرگ‌ترین مانع در مسیر «هجرت هفتگی روحانیون به روستاهای همسایه» و ارتقای کیفی مساجد روستایی چیست و چه راهکارهایی دارید؟

یکی از مهم‌ترین موانع، کمبود نیروی تبلیغی مستقر و همچنین مشکلات معیشتی و پشتیبانی از روحانیون است. نمی‌توان از یک روحانی انتظار حضور مستمر در چند روستا داشت، اما امکانات رفت‌وآمد، مسکن و پشتیبانی لازم برای او فراهم نباشد.
راهکار ما باید حرکت به سمت یک شبکه تبلیغی روستایی باشد؛ یعنی روحانیون مستقر در یک منطقه، با برنامه‌ریزی منظم به روستاهای همجوار نیز خدمت‌رسانی کنند. همچنین باید از ظرفیت طلاب جوان، روحانیون بومی، مبلغان آموزش‌دیده و نیروهای مؤثر محلی استفاده شود.
در کنار آن، دهیاری‌ها، شوراهای اسلامی، خیرین، اوقاف، سازمان تبلیغات و حوزه‌های علمیه باید در تأمین امکانات و پشتیبانی از این طرح مشارکت کنند.

۴. برای آموزش فلسفه و اسرار نماز به نسل نوجوان، از چه زبان و ابزارهای نوینی استفاده می‌کنید؟

نسل نوجوان امروز بیشتر از آنکه با سخنرانی طولانی ارتباط برقرار کند، با تصویر، داستان، تجربه، گفت‌وگو و محتوای کوتاه و جذاب ارتباط برقرار می‌کند.
باید مفاهیم نماز را با زبان خود نوجوان بیان کنیم؛ از تولید پادکست، کلیپ‌های کوتاه، انیمیشن، بازی‌های آموزشی، محتوای شبکه‌های اجتماعی و روایت‌های داستانی استفاده کنیم. همچنین جلسات پرسش و پاسخ آزاد در مدارس و مساجد بسیار مهم است.
نوجوان باید بتواند درباره نماز سؤال کند، حتی اگر سؤال او سخت یا چالش‌برانگیز باشد. پاسخ منطقی و محترمانه به پرسش‌های نسل جدید، خود یکی از مهم‌ترین شیوه‌های دعوت آنان به نماز است.

۵. چگونه می‌توان میان مسجد، مدرسه و دانشگاه در هر منطقه همکاری مستمر و هدفمند ایجاد کرد؟

این ارتباط نباید مقطعی و مناسبتی باشد. پیشنهاد ما شکل‌گیری «قرارگاه مسجد، مدرسه و دانشگاه» در سطح محلات و مناطق است؛ به نحوی که امام جماعت مسجد، مدیر مدرسه، مربی پرورشی، معلمان مؤثر، مسئولان دانشگاه و نمایندگان دانشجویان در یک برنامه مشترک همکاری کنند.
برای هر منطقه باید برنامه سالانه مشخص داشته باشیم؛ از جمله اقامه نماز جماعت، جلسات پرسش و پاسخ، اردوهای مشترک، برنامه‌های قرآنی، نشست‌های تربیتی خانواده‌ها و استفاده از ظرفیت استادان و روحانیون.
اگر مسجد، مدرسه و دانشگاه هر کدام جداگانه فعالیت کنند، اثرگذاری کاهش پیدا می‌کند؛ اما وقتی این سه مجموعه در کنار خانواده قرار بگیرند، یک زنجیره تربیتی کامل شکل خواهد گرفت.

۶. اهم ویژگی‌های امام جماعت مبتکر و جوان‌گرا چیست و حوزه‌های علمیه چه رسالتی دارند؟

امام جماعت موفق امروز باید علاوه بر دانش دینی، مردم‌شناس، مخاطب‌شناس، خوش‌اخلاق، شنونده خوب، خلاق، جوان‌فهم، آشنا با فضای مجازی و توانمند در گفت‌وگو باشد.
امام جماعت نباید فقط در محراب حضور داشته باشد؛ باید در کنار مردم و به‌خصوص نوجوانان و جوانان حضور پیدا کند و مسائل آنان را بشناسد.
حوزه‌های علمیه نیز باید در کنار آموزش علوم حوزوی، مهارت‌هایی مانند ارتباط با نوجوان، مشاوره، رسانه، فضای مجازی، مدیریت فرهنگی، کار تشکیلاتی و مهارت‌های اجتماعی را جدی بگیرند. ما نیازمند روحانیانی هستیم که هم عالم دین باشند و هم مدیر میدان فرهنگی.