فضیلت و آثار خواندن سوره شمس

شمس سوره نود و یکم قرآن و از سوره‌هایی است که در مکه بر رسول خدا (ص) نازل شده است. در مورد فضیلت سوره شمس در روایات آمده است که قرائت آن موجب پاداش‌های عظیم اخروی مانند شهادت اعضای بدن برای رفتن به بهشت می‌شود و رزق و روزی را افزایش می‌دهد. در مورد خواص این سوره نیز در روایات ذکر شده که خواندن این سوره برای توفیق در کارها، سلامتی دنیا و آخرت و حاجت‌روایی مفید است. برای آشنایی با فضائل و برکات خواندن سوره شمس با ما همراه باشید.

معرفی سوره شمس و ویژگی‌های آن

دلیل نامگذاری سوره شمس این است که «پروردگار در آغاز آن به خورشید سوگند خورده است. این سوره را به این دلیل که در آن به داستان صالح (ع) و ناقه او پرداخته است «ناقه صالح» نیز نامیده‌اند» (۱). سوره شمس از «سوره‌های مکی قرآن است و در ترتیب نزول سوره بیست و ششمی است که بر رسول خدا (ص) نازل شده است. سوره شمس در چینش کنونی مُصحَف نود و یکمین سوره بوده و در جزء سی قرآن جای دارد» (۲). این سوره از « ۱۵ آیه، ۵۴ کلمه و ۲۵۳ حرف تشکیل شده و از جمله سوره‌های دارای آیات کوتاه قرآن است که به آن‌ها مُفصَلات گفته می‌شود. همچنین سوره شمس از جمله سوره‌هایی است که با سوگند و قسم آغاز شده است» (۳). سوره شمس «یازده سوگند دارد و در میان سوره‌هایی که با سوگند آغاز می‌شوند این سوره بیشترین سوگند را دارد» (۴). محتوای سوره شمس به تهذیب و تزکیه تأکید دارد و پاکی نفس را موجب رستگاری و ناپاکی نفس را دلیل ناامیدی دانسته است. در پایان سوره به داستان صالح (ع) و ناقه او و پِی شدن آن توسط قوم ثمود و عاقبت این قوم ظالم اشاره دارد» (۵).

فضائل خواندن سوره شمس

در مورد فضیلت و قرائت سوره شمس احادیث و روایات‌هایی مذکور است که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت.

شهادت اعضای بدن

از امام صادق (ع) روایت است که «فرمودند هر کسی سوره شمس، لیل، ضحی و انشراح را بسیار در روز و شب قرائت کند، در روز قیامت همه چیزهایی که در اطراف او قرار دارد برای او شهادت می‌دهند. حتی مو، پوست، گوشت، خون، عروق، عصب و استخوان‌های او و نیز هرآنچه با او در روی زمین قرار دارند برای او شهادت خواهند داد و خداوند به آنان می‌گوید من شهادت شما را در مورد بنده خود پذیرفتم و اجازه می‌دهم که او را به بهشت ببرید تا هر کجای بهشت که بخواهد را انتخاب نماید و هر آنچه می‌خواهد را بدون منت به او عطا کنید و رحمت و فضل من گورای او باد» (۶).

توفیق از جانب خداوند

از پیامبر (ص) نیز نقل شده است که «هر کس سوره شمس را بخواند به مانند این است که به مقدار آن چیزهایی که خورشید و ماه بر آن‌ها می‌تابد تصدق کرده باشد و کسی که توفیق کمی داشته باشد باید سوره شمس را همواره قرائت کند تا به هر کجا که می‌رود خداوند به او توفیق دهد و خواندن آن موجب زیادی حافظه و رفعت و مقبولیت او در نظر همه مردم می‌شود» (۷).

افزایش روزی

امام صادق در روایتی دیگر می‌فرماید که « برای کسی که رزق کمی دارد، کم توفیق و دچار خسارت و حسرت زیاد در کارش است خواندن زیاد سوره شمس و مداومت بر آن مستحب است، زیرا خواندن این سوره موجب افزایش روزی و توفیق در کارهای او می‌شود. و هر کس سوره شمس را نوشته و از آب آن بنوشد از زلزله روز قیامت در امان خواهد بود و اگر دچار اضطراب است آرامش می‌یابد» (۸).

خواص خواندن و نوشتن سوره شمس

در مورد خواص سوره شمس در کتب و منابع مختلف موارد زیر ذکر شده است:

توفیق در کارها

از پیامبر (ص) روایت شده است که «هر کسی که کم‌توفیق است در خواندن سوره شمس مداومت نماید زیرا خداوند او را به جایی که رو نماید موفق می‌کند و خواندن مداوم سوره شمس حافظه را تقویت نموده و موجب مقبولیت و جایگاه بلند او در نظر مردم می‌شود و منافع بسیاری دیگر در آن نهفته است» (۹).

حاجت‌روایی

در مورد خواندن سوره شمس آمده است که « در طول سه روز به هنگام طلوع آفتاب (چهارشنبه، پنج‌شنبه و جمعه) به سجده برود و سه مرتبه سوره شمس را قرائت کند و چون به فالهما رسید حاجت خود را بگوید. همچنین روایت است که برای دفع دشمن همین کار را انجام دهد» (۱۰).

 در روایات آمده است که «هر کس تا سه شب پشت سر هم سوره شمس و سوره لیل را هر کدام هفت بار بخواند و پس از آن سی مرتبه بگوید «بسم الله الرحمن الرحیم تبارک الله رب العالمین و لا حول و لا قوه الا بالله العلی العظیم» هر خواسته‌ای داشته باشد به یاری خداوند به آن خواهد رسید» (۱۱).

در جواهر المنثوره آمده است که« هر کس بخواهد خواسته خود را در خواب ببیند در زمان خواب هر کدام از سوره‌های شمس، لیل، تین، توحید، فلق و ناس را هفت مرتبه بخواند و در مکانی پاک با لباسی پاک و با طهارت رو به قبله مانند مرده‌ای که در قبر گذاشته می‌شود، بر دست راست بخوابد و خواسته خود را نیت کند و اگر در شب اول در خواب مطلب خود را ندید در شب‌های بعد خواهد دید و از هفت شب تجاوز نمی‌کند و به یاری خداوند به مقصود خود می‌رسد» (۱۲).

سلامتی دنیا و آخرت

از امام ششم (ع) روایت است که« برای سلامتی دنیا و آخرت در زمان طلوع آفتاب سوره شمس را سه بار بخوانید» (۱۳).

از بین بردن اضطراب و بهبود بیماری تنفسی

در روایات آمده است که «اگر سوره شمس را نوشته، شسته و آب آن را بنوشند برای از بین بردن اضطراب و بیماری‌های تنفسی مفید است» (۱۴).

سخن پایانی

سوره شمس یکی از سوره‌های کوتاه قرآن است که ۱۵ آیه دارد و به همین دلیل خواندن آن در هر جایی آسان است. این سوره از قرآن از جمله سوره‌هایی است که با سوگند آغاز می‌شود و بیشترین تعداد سوگند در این سوره ذکر شده است. در مورد فضیلت این سوره روایاتی از پیامبر (ص) و امام صادق (ع) ذکر شده است که خواندن آن موجب مقبولیت در نزد مردم و پاداش اخروی خواهد شد. در مورد خواص این سوره نیز بیان شده که برای رفع استرس و اضطراب و بهبود بیماری‌های تنفسی مفید است.

پی‌نوشت

1. دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ ش، ج۲، ص ۱۲۶۴.
2. معرفت، آموزش علوم قرآن، ۱۳۷۱ ش، ج۱، ص ۱۶۷.
3. دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ ش، چ۲، ص ۱۲۶۴.
4. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ ش، ج ۲۷، ص ۳۸.
5. دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ ش، ج۲، ص ۱۲۶۴.
6. ثواب‌الاعمال، ص ۱۲۳.
7. تفسیر برهان، ج۵، ص ۶۶۹.
8. همان.
9. همان.
10. درمان با قرآن ص ۱۴۸.
11. ختوم و اذکار، ج۱، ص ۱۸۱.
12. باقیات و صالحات، ص ۴۸۷.
13. خواص‌الایات، ص ۱۵۴.
14. المصباح کفعمی، ص ۴۶۰.