نماز در سیره و کلام امام صادق علیه السلام + نحوه خواندن نماز امام صادق(ع)
برای امامان معصوم علیه السلام عملی مهمتر از عبادت و حالتی مقرب تر از سجده به درگاه خداوند نبوده است. چرا که هدف از آفرینش انسان و مهمترین وسیله و راه رسیدن انسان به اوج کمال ونهایت معرفت و بصیرت، نماز است. مطالعه و دقت در سبک و سیره زندگی و کلام امامان معصوم علیه السلام به ما کمک میکند تا بتوانیم الگو و سرمشقی عملی و واقعی برای رفتار و گفتار و طرز تفکر خود، داشته باشیم و از این طریق هم به قرب و رضایت الهی نزدیک تر شویم و هم باور و اعتقادی در مسیر دستیابی به صراط مستقیم و نیل به سعادت، در خود ایجاد کنیم. در این مجال، قصد داریم به بررسی «نماز در سیره و کلام امام صادق علیه السلام» بپردازیم. با ما باشید.
مروری بر زندگی امام صادق علیه السلام
امام جعفر صادق عليه السلام بنیانگذار مذهب جعفرى «شیعه»، در روز هفدهم ربيع الاول سال 83 هجرى قمری چشم به جهان گشود. پدرش امام محمد باقر علیه السلام و مادرش ام فروه، دختر قاسم بن محمد بن ابى بكر مىباشد. بخش بزرگی از احادیث و روایات وعلوم اهل ببت علیهم السلام به وسیله ایشان گسترش یافته است. امام، در طول زندگی پربار خویش شاگردان بسیاری پرورش دادند و استعداد و قریحه ی آنان را در زمینههای مختلف علمی و عبادی؛ نظیر کلام، فقه، حدیث، تفسیر و … شکوفا ساختند.
امام صادق علیه السلام در شهر مدینه زندگی می کردند ولی از آنجا که اکثر شیعیان ایشان در عراق ساکن بودند، سفرهای زیادی به عراق داشتند. سقوط سلسله سفاک بنی امیه و به قدرت رسیدن خاندان بنی عباس در دوران عمر مبارک امام ششم علیه السلام رخ داد. ایشان، از بعد زمانی، طولانیترین مدت امامت را در میان سایر امامان معصوم علیهم السلام البته به غیر از امام مهدی عجل الله داشت. شهادت آن حضرت، به عقیده اکثر مورّخان، در بیست و پنجم شوّال سال 148 هجری قمری و در دوران خلافت منصور عباسی اتفاق افتاد.
امام ششم، صادق اهل بیت علیهم السلام
صداقت و درستی، آیین همه ی ائمه اطهار است، لیکن جلوههای صداقت اهلبیت علیهم السلام در صادق این خاندان به صورت باشکوه و ویژه ای متجلی شده است. توصیف آن، در قالب کلمات و جملات کار دشواری است. این جلوهها را در سیره و رفتار ایشان، عمیق تر میتوان درک کرد. آنچه که در مراجعهبه احادیث و مکاشفه آنها به تعدد می بینیم، ذکر عبارت «قال الصادق علیه السلام» است که زیربنا و شاکله فکری و اعتقادی و فقهی و کلامی شیعه را تشکیل داده است. وصایا و اندرزهایی که چراغ راه صعب و دشوار شیعه بوده اند تا آنها را به سلامت از تنگناها و پیچ و خم های زندگی عبور دهند.
اما ابعاد کمال و معرفت اعتقادی ایشان به حدی است که در کنار توجه و تعمق به سخنان و احادیث آنحضرت، فصل دیگری را هم باید گشود؛ فصلی برای دانش اندوزی و تأمل در رفتار و سیره عملی آن امام بزرگوار و بهرهگیری عملی از سیره صادق اهل بیت علیه السلام.
نماز در سیره امام صادق علیه السلام
«نماز» نشان دادن شکوه بندگی در برابر خالق بی همتای آسمان و زمین است. و چه زیباست که این نماد باشکوه، از جانب کسی باشد که پرچمدار مذهب شیعه است. شیعه ای که عاشق محمد صلی الله علیه و آله و مرید علی علیه السلام است. و یقیناً جلوه های منیر نماز پیامبر صلوات الله و امیر المؤمنین، در نماز ششمین اختر تابناک آسمان امامت و ولایت تجلی می یابد.
- ابو ایوب در این باره میگوید: «امام باقر علیه السلام و امام صادق علیه السلام، آنگاه که به نماز میایستادند، رنگ چهره آنان تغییر میکرد؛ گاه سرخ میشد و گاه زرد. گویا با کسی که او را میبینند، سخن میگویند.[1]
- در روایت آمده است که: روزی امام صادق علیه السلام در نمازشان، بخشی از قرآن کریم را تلاوت کرد و سپس از هوش رفت. پس از به هوش آمدن، از دلیل آن حالت پرسیدند. ایشان فرمود: «معنا و مفهوم آیات مرا بیهوش کرد. من آیات را تکرار کردم و در حالتی قرار گرفتم که گویا آیات را از کسی که آن را نازل کرده است، میشنوم».[2]
- ابوبصیر یکی از اصحاب امام صادق علیه السلام میگوید: «به حضور حُمیده رسیدم تا رحلت امام صادق علیه السلام را به او تسلیت بگویم. حُمیده گریه کرد، سپس گفت: اى ابا محمّد! کاش هنگام فوت آن حضرت بودی. امام علیه السلام یکى از چشمان خود را بست و سپس به من فرمود: خویشان و نزدیکانم را نزد من بیاورید. وقتى همه دور آن بزرگوار جمع شدند، فرمود: « شَفَاعَتَنَا لَا تَنَالُ مُسْتَخِفّاً بِالصَّلَاةِ؛ هرگز شفاعت ما به کسى که نماز را سبک بشمارد، نمىرسد»[3]
توجه و تأکید امامان معصوم علیه السلام به جایگاه نماز در تمام شئونات زندگی این بزرگواران مشهود است، به حدی که حتی در حساسترین مقاطع زندگیشان و در لحظه احتضار هم نسبت به این فریضه عبادی، سستی و غفلت را در خود راه نمیدادند.
- مالك ابن انس، پيشواى فرقه مالكيه از اهل سنت درباره سیره زندگی امام صادق علیه السلام و شئون بندگی و عبادت در زندگی ایشان مىگويد: «قَدْ كُنْتُ أَخْتَلِفُ اِلَيْهِ زَمانا فَما كُنْتُ أَراهُ اِلاّ عَلى ثَلاثِ خِصالٍ: اِمّا مُصَـلّيا وَ إمّا صامِتا وَ إمّا يَقْـرَءُ الْقُـرانَ وَ لايَتَكَلَّمُ فيما لايَعْـنيه فَكانَ مِنَ الْعُلَماءِ الْعِـبادِ الَّذينَ يَخْـشَونَ اللّهَ عَزَّوَجَلَّ»؛ من مدت زمانى به خدمت امام صادق علیه السلام رفت و آمد داشتم، او را هرگز در غير اين سه حالت نديدم: يا نماز مىگزارد، يا سكوت میکرد (در برخى روايات يا روزه بود) يا قرآن تلاوت مىكرد و در آنچه كه سودى نداشت سخن نمىراند و او از دانشمندان و بندگان خاص خدا بود؛ آنانكه از خدا در بيم و هراساند. [4]
- حضرت امام صادق علیه السلام خود در توضیح این سبک زندگی به وجود محبت وعشـق به ذات خــداوند اشاره میکند و میفرماید: « مردم خداوند را به سه صورت مى پرستند: عده اى او را براى رسيدن به پاداش و ثواب الهى بندگى مىكنند؛ اين، عبادت حريصان است كه ريشه در طمع دارد. برخى ديگر به خاطر ترس از آتش غضب الهى خدا را عبادت مىكنند؛ اين نوع عبادت،عبادت بردگان است. ولى من پروردگار را از روى علاقه و محبت مىپرستم؛ اين، عبادت كريمان است كه مايه امان است به سبب سخن خداوند عز و جل که میفرماید: و آنان از فزع آن روز در امنیت هستند… پس هر كه خداى را دوست دارد، خداوند نيز او را دوست خواهد داشت و محبان او نيز از هر گزندى در امان خواهند بود.»[5]
وجود همین عشق و شیفتگی نسبت به خداوند است که امام صادق علیه السلام را برای اقامه نماز شب بیدار نگه میدارد تا در خلوت و تاریکی شب با خدای خویش خلوت کرده و مناجاتی عاشقانه و عارفانه را پیشکش بارگاه معبود نمایند.
همین عشق و علاقه و ارتباط و اتصال به معبود از طریق ادای نماز شب است که باعث شده امامی که خود لذت عشق به خداوند را چشیده و طعم گوارای قرب الهی را درک کرده به شیعیان خود نیز سفارش کند که به هر شکلی شده نماز شب و مناجات آن را ترک نکنند و بر آن مداومت ورزند تا از این طریق بتوانند با خالق محبوب خویش، انس وخلوتی داشته باشند.
- حلبى يكى از ياران و راویان احادیث امام صادق علیه السلام میگويد: «قالَ سَأَلْتُ أَبا عَبْدِ اللّهِ عِنْ صَلاهْ، الْلَّيْلِ وَ الْوَتْرِ فى أَوَّلِ الْلَيْلِ فى السَّفَرِ اِذا تَخَوَّفْتُ الْبَرْدَ وَ كَانَتْ عِلَهْ، فَقالَ: لا بَـأسَ أَنَا أَفْـعَـلُ ذلِكَ»؛ از امام صادق علیه السلام راجع به نماز شب و نماز وتر پرسيدم که آيا در هنگام سفر و ترس از سرما و يا وجود بيمارى در ابتداى شب مىتوان آن را خواند؟ امام علیه السلام فرمود: آرىاشكالى ندارد و من نيز اين چنين مىكنم.[6]
نماز در کلام امام صادق علیه السلام
همانطور که ذکر شد، امام صادق علیه السلام، اهمیت ویژه ایبرای نماز قائل بودند. ایشان به مثابه پدری مهربان و دلسوز، چون از ارزش و اهمیت نماز، آگاه بودند و خود از چشمه ی جوشان فیوضات و برکات بی شمار نماز، بهره مند شده بودند، شیعیان خود را نیز برای بهره مندی از آثار آن، رهنمون می شدند. به همین دلیل، در احادیث بسیاری، از نماز سخن گفته و سفارش به اهمیت دادن به نماز و نگهداشتن اوقات آن نموده اند:
- ایشان در حدیثی ملاك تشخيص شيعيان را در چند خصیصه مهم خلاصه كرده و مي فرمايد: «إِمْتَحِنُوا شِيْعَتَنَا عِنْدَ مَوَاقِيْتِ الصَّلاةِ كَيْفَ مُحَافَظَتُهُمْ عَلَيْهَا و إِلَى أَسْرَارِنا كَيْفَ حِفْظُهُمْ لَهَا عِنْدَ عَدُوِّنَا وَ إِلَى أَمْوَالِهِمْ كَيْفَ مُوَاسَاتُهُمْ لاِخْوَانِهِمْ فِيْها»[7]؛ شيعيانِ ما را به اوقات نماز امتحان كنيد كه چگونه به آن اهميّت مىدهند و اينكه چگونه اسرار و مقامات ما را در نزد دشمنان بازگو نمىكنند و همچنين با اموالشان امتحان كنيد كه چگونه به ديگر برادرانشان كمك مىكنند.
- مُعاويةُ بْنُ عَمارٍّ از یاران امام صادق علیه السلام میگوید: امام صادق علیه السلام را كيسه اى ابريشمين و زرد رنگ بود كه در آن تربت كربلاى حسين علیه السلام بود. زمانی که هنگام نماز فرا مى رسيد آن خاك را بر سجاده خود مى ريخت و بر آن سجده مى كرد. [8]
از روایاتی که سیره ی امام صادق علیه السلام را به تصویر کشیده اند، اینگونه به دست میآید که سجده بر تربت امام حسین علیه السلام، دارای فضيلت و ثواب فراوانی است. این عمل، در راستای حفظ و پاسداشت عاشورا و فرهنگ ظلم ستیزی آن نیز مد نظر است؛ زیرا سجده کردن بر خاک کربلا و ذكر گفتن با تسبيحى كه از تربت پاک حضرت سید الشهدا درست شده باشد، یقیناً يادِ و نام امام مظلومی که در راه زنده نگاه داشتن دین اسلام، سر و جان و فرزند را فدا کرد، را تداعی خواهد نمود. از این رو امام صادق علیه السلام با این کار، تجدید میثاق شیعیان همه ی اعصار را با امام حسین علیه السلام فراهم کرده و لبیک شان را به پیشگاه آن حضرت، تقدیم کرده اند.
- امام صادق عليه السلام در بیان اهمیت نماز اول وقت می فرمایند: «إِنَّ فَضْلَ الْوَقْتِ الْأَوَّلِ عَلَى الْآخِرِ كَفَضْلِ الْآخِرَةِ عَلَى الدُّنْيَا.»[9]: برتری نماز اول وقت نسبت به آخر وقت، مانند برتری آخرت است نسبت به دنیا.
- امام صادق فرموده اند: «صَلاةُ مُتَطَيِّبٍ اَفْضَلُ مِنْ سَبعينَ صَلاةً بِغَيْرِ طيبٍ.»[10]: يك نماز با بوى خوش (عطر) بهتر از هفتاد نماز بدون بوى خوش است.
آراستگی و نظافت، از سفارش های مؤکد دین اسلام است که هم قرآن کریم و هم پیامبر گرامی اسلام و هم ائمه اطهار علیهم السلام، نسبت به آن توصیه فرموده اند. چنانچه از سیره ایشان، اینچنین دریافت می شود. نمونه و سندش هم پایبندی به مسواک زدن به هنگام هر نماز و استفاده از لباسهای تمیز و استعمال عطر در مواقع حضور در پیشگاه خداوند و قیام برای نماز است.
- امام صادق عليه السلام می فرمایند: «صَلاةُ اللَّيْلِ تُحَسِّنُ الْوَجْهَ وَ تُحَسِّنُ الْخُلْقَ وَ تُطَيِّبُ الرِّيحَ وَ تَدُرُّ الرِّزْقَ وَ تَقْضِى الدَّيْنَ وَ تَذْهَبُ بِالْهَمِّ وَ تَجْلُو الْبَصَرَ.»[11]: نماز شب، انسان را خوش سيما، خوش اخلاق و خوشبو مى كند و روزى را زياد، بدهى را پرداخت مى نمايد، غم و اندوه را از بين مى برد و چشم را نورانى مى كند.
- امام صادق عليه السلام: «مَنْ قَبِلَ اللهُ مِنْهُ صَلاةً واحِدَةً لَمْ يُعَذِّبْهُ وَ مَنْ قَبِلَ مِنْهُ حَسَنَةً لَمْ يُعَذِّبْهُ.»[12]: خداوند از هر كس يك نماز و يا يك كار نيك قبول كند، عذابش نمى نمايد.
- قال الصادق علیه السلام: «اَحَبُّ الْعِبادِ اِلَى الله عَزَّوَجَلَّ رَجُلٌ صَدوقٌ فى حَديثِهِ مُحافِظٌ عَلى صَلاتِهِ.»[13]: محبوب ترين بنده نزد خداى عزوجل كسى است كه راستگو و مراقب نمازش باشد.
- قال الصادق علیه السلام: «اِذا قامَ الْعَبْدُ فِى الصَّلاةِ فخَفّفَ صَلاتَهُ قالَ اللهُ تَبارَكَ وَ تَعالى لِمَلائِكَتِهِ: اَما تَرَوْنَ اِلى عَبْدى كَانَّهُ يَرى اَنَّ قَضاءَ حَوائِجِهِ بِيَدِ غَيْرى! اَما يَعْلَمُ اَنَّ قَضاءَ حَوائِجِهِ بِيَدى؟»[14]: هرگاه بنده اى به نماز بايستد و آن را سبك به جا آورد، خداوند به فرشتگانش مى گويد: به بنده ام نمى نگريد؟ گويا برآوردن حاجت هايش را به دست كسى جز من مى داند؟ آيا او نمى داند تأمين نيازهايش به دست من است؟
- امام صادق عليه السلام:«تَسْبيحُ فاطِمَةَعليها السلام فى كُلِّ يَوْمٍ فى دُبُرِ كُلِّ صَلاةٍ اَحَبُّ اِلَىَّ مِنْ صَلاةِ اَلْفِ رَكْعَةٍ فى كُلِّ يَوْمٍ.»[15]: تسبيحات فاطمه زهراعليها السلام در هر روز پس از هر نماز، نزد من محبوب تر از هزار ركعت نماز در هر روز است.
البته میزان اهمیت و توجه امام صادق علیه السلام، به نماز و تمام زوایای آن به حدی است که احادیث فراوانی در این باره از ایشان روایت شده، اما ما به نقل همین میزان، بسنده می کنیم.
آموزش اقامه صحیح نماز توسط امام صادق علیه السلام
حماد بن عيسی اینچنین روایت می کند که: «در محضر امام صادق عليه السّلام بودم ، ایشان به من فرمودند: حماد! آيا مى توانى نماز را خوب و صحیح بخوانى؟ در پاسخ عرض كردم : چگونه نتوانم و حال آنكه كتاب حريز را كه درباره موضوع نماز نوشته شده است ، از حفظ دارم .
امام فرمودند: براى تو که ضرر ندارد، برخيز و نماز بخوان تا من ببينم كه چگونه مى خوانى.
آنگاه، به جهت اطاعت امر حضرت رو به قبله ايستادم و شروع به خواندن نماز كردم . تمام نماز را، با همه ی ارکان آن از ركوع و سجود به جاى آوردم ، اما حضرت آن را نپسنديد و فرمود: نمازت را خوب نخواندى . واقعا قبیح است براى مردى كه حدود شصت یا هفتاد سال از عمرش مى گذرد و حال آنكه نمى تواند يك نماز صحیح با مراعات حدود كامله آن بخواند.
من شرمسار شدم و خود را كوچك و حقیر یافتم. عرض كردم : فدايت شوم، شما نمازِ کامل را به من تعليم دهيد.
پس ، امام صادق عليه السّلام رو به قبله راست ايستادند و دستهاى خود را آزاد، رها کردند و انگشتهاى دست آن حضرت به هم گذارده شده بود و مابين دو قدم آن حضرت از سه انگشت باز، و بيشتر فاصله نداشت و انگشتهاى پاى خود را رو به قبله كردند و تا آخر نماز هم رو به قبله بود و با تواضع و حضور قلب گفتند: اللّه اکبر و سوره حمد و توحيد را با ترتيل و با طمأنینه و آرامش خواندند و بعد از تمام شدن سوره توحيد، به قدر يك نفس كشيدن تأمل کردند و پس از آن دست خود را بلند كرده تا مقابل صورت بردند و در حالى كه ايستاده بودند، گفتند: اللّه اكبر و پس از آن به ركوع رفتند و كف دست را به سر زانو گرفتند. انگشتان آن حضرت از هم باز بود. زانو را به عقب دادند، چنانكه پا راست شد و پشت آن حضرت طورى مساوى و مسطح شد كه اگر قطره آبى بر آن مى گذاشتند، به هيچ طرفى نمى ريخت . گردن خود را كشيده و سر به زير نينداختند و چشم را بر هم گذاردند و سه مرتبه به آرامى گفتند: سبحان ربّى العظيم و بحمده بعد راست ايستادند و چون خوب ايستادند، گفتند: سمع اللّه لمن حمده و در همان حال كه ايستاده بودند، دست را تا مقابل صورت خود بلند كردند و گفتند: اللّه اكبر و بعد به سجده رفتند.
دو كف دست را پيش زانوها، مقابل صورت خود بر زمين گذاردند و انگشتان آن حضرت به هم گذارده شده بود. سه مرتبه گفتند: سبحان ربّى الاعلى و بحمده . اعضاى بدن خود را از يكديگر باز گرفته و بر هم نگذارده بودند و بر هشت موضع بدن خود كه به زمين گذارده بودند، سجده كردند كه پيشانى و دو كف دست و دو سر زانو و دو سر انگشت بزرگ پا و سر بينى باشد. بعد از نماز فرمودند: گذاردن هفت موضع در وقت سجده به روى زمين واجب است كه پيشانى و دو كف دست و دو سر زانو و دو سر انگشت بزرگ پا باشد. و اما گذاردن بينى بر زمين سنت (مستحب) است و آنها همان مواضع است كه خدا در قرآن فرموده است :
پس از آن سر از سجده برداشتند و وقتى نشستند گفتند: اللّه اكبر و به ران چپ نشسته ، پشت پاى راست را بر كف پاى چپ گذاردند و گفتند استغفر اللّه ربّى و اتوب اليه و دوباره در حالى كه نشسته بودند. گفتند: اللّه اكبر و بعد به سجده دوم رفتند و مانند سجده اول ، سجده دوم را تمام كردند. و در ركوع و سجود هيچ يك از اعضاى بدن را بر يكديگر نگذارده بودند و موقع سجده آرنج دست خود را باز نگاه داشته و به زمين نگذارده بودند. در حال تشهّد خواندن ، انگشتان دست آن حضرت از يكديگر باز بود و به اين كيفيّت دو ركعت نماز خواندند و چون از تشهّد فارغ شدند، فرمودند: اى حماد، اين چنين نماز بخوان.[16]
کیفیت نماز امام صادق علیه السلام
یکی از راه های توسل به امام جعفر صادق علیه السلام خواندن نمازِ منتسب به ایشان است. کیفیت این نماز، به چند شیوه نقل شده است و برای برآورده شدن حاجتهای مهمی همچون امر ازدواج، نعمت فرزند و… خواندن آن توصیه شده است:
فقهایی همچون سید بن طاووس، شیخ طوسی و شیخ صدوق نماز امام صادق را به شرح زیر نقل کردهاند:
- امام صادق علیه السلام فرمود: هرگاه حاجت مهمی داری سه روز پشت سر هم از چهارشنبه تا جمعه را روزه بگیر، در روز جمعه غسل کن و با لباس نو به پشتبام برو و دو رکعت نماز بخوان و بعد از نماز دستها را به آسمان بلند کن و بگو:
«اللهم إنّی حَلَلتُ بِساحَتِکَ لِمَعرِفَتی بِوَحدانیَّتِکَ و صَمَدانِیَّتِکَ و أنَّه لا قادِرَ عَلی قَضاء حاجَتی غَیرُک وَ قَد عَلِمتُ یا رَبِّ أنَّهُ کُلَّما
تَظاهَرَت نِعمَتُکَ عَلَیَّ اِشتَدَّت فاقَتی إلَیک وَ قَد طَرَقَنِی هَمُّ کَذا و کَذا»
به جای کلمه «کذا و کذا» حاجت خود را ذکر کنید و بگویید:
«وَ أنتَ بِکَشفِهِ عالِمٌ غَیرُ مَعَلَّمٍ واسِعٌ غَیرُ مَتَکَلِّفٍ فأسئَلُکَ بِاسمِکَ الَّذی وَضَعتَهُ عَلَی الجِبالِ فَنُسِفَت وَ وَضَعتَهُ عَلَی السَماواتِ
فَانشَقَّت وَ عَلَی النُّجُومِ فَانتَثَرَت وَ عَلَی الأرضِ فَسُطِحَت وَ أسئلکَ بِالحقِّ الَّذی جَعَلتَه عندَ محمَّدٍ صَلَّی اللهُ علیهِ و آلهِ وَ عِندَ عَلیٍّ و
الحسنِ و الحُسینِ وَ علیٍّ و محمَّدٍ و جعفرٍ و موسی وَ علیٍّ و محمّدٍ و علیٍّ و الحسنِ وَ الحُجَّةِ علیهم السلام أن تُصَلِّیَ علی محمَّدٍ و
أهلِ بَیتِهِ و أن تَقضِیَ لی حاجَتی و تُیَسِّرَلی عَسیرَها و تَکفِیَنی مُهِمَّها فَاِن فَعَلتَ فَلَکَ الحمدُ و إن لَم تفعَل فَلَکَ الحمدُ غیرُ جائِرٍ فی
حُکمِکَ و لا مُتَّهَمٍ فی قضائِکَ و لا حائِفٍ فی عَدلِکَ»
سپس گونه خود را بر زمین بگذارید و بگویید:
«اللهمَّ إنَّ یونُسَ بنَ مَتَّی عَبدُکَ دَعاکَ فی بَطنِ الحُوتِ و هوَ عبدُکَ فَاستَجَبتَ لَهُ و أنا عبدُکَ أدعُوکَ فَاستَجِب لی.»
نماز امام صادق علیه السلام برای گرفتن حاجت
زمان خواندن این نماز بعدازظهر روز پنجشنبه است. این نماز چهار رکعت و به صورت دو نماز دورکعتی است و باید در نیت گفته شود که نماز حاجت روز پنج شنبه می خوانم :
در رکعت اول بعد از حمد ۱۱ بار سوره توحید
در رکعت دوم بعد از حمد ۲۱ بار سوره توحید
در رکعت سوم بعد از حمد ۳۱ بار سوره توحید
در رکعت چهارم بعد از حمد ۴۱ بار سوره توحید
بعد از پایان نماز در حالت نشسته:
51 بار سوره توحید و 51 بار صلوات خوانده شود.
سپس به سجده رفته و ۱۰۰ بار ذکر «یا الله» را بگویید و در همان حال حاجت خودتان را از خدا بخواهید.
امام صادق علیه السلام فرمود: «هر کس از شیعیان این نماز را در بعدازظهر روز پنجشنبه بخواند و در آخر نماز در حالیکه به سجده رفته است حاجات خود را از خداوند بزرگ طلب نماید، حاجتش حتی اگر به بزرگی جابجا شدن کوهها هم باشد، برآورده خواهد شد پس هر کس این نماز را بخواند و چیزی از خدا نطلبد، رواست که خداوند بر او غضبناک شود.»
- نماز امام صادق علیه السلام در مفاتیح الجنان و جمال الاسبوع و بحار الانوار:
نماز امام صادق علیه السلام در این کتب معروفه دو رکعت عنوان شده است که باید در هر رکعت بعد از خواندن سوره حمد ۱۰۰ بار آیه هجدهم سوره آلعمران را بخوانید:
«اشَهِدَ اللّهُ اَنَّهُ لا اِلهَ اِلاَّ هُوَ وَ الْمَلائِکَةُ وَ اُولُوا الْعِلْمِ قائِماً بِالْقِسْطِ لا اِلهَ اِلاَّ هُوَ الْعَزیزُ الْحَکیمُ»: خداوند گواهى میدهد که معبودى جز او نیست و فرشتگان و صاحبان دانش، گواهى میدهند درحالیکه (خداوند در تمام عالم) قیام به عدالت دارد معبودى جز او نیست که هم توانا و هم حکیم است.
بعد از سلام نماز هم بگویید:
«یا صانِعَ کُلِّ مَصْنُوع یا جابِرَ کُلِّ کَسیر
اى سازنده هر مصنوع و اى شکسته بند هر شکسته
وَ یا حاضِرَ کُلِّ مَلاَ وَ یا شاهِدَ کُلِّ نَجْوى
و اى حاضر در جمع و اى گواه هر راز نهان
وَ یا عالِمَ کُلِّ خَفِیَّة وَ یا شاهِدُ غَیْرَ غآئِب
و اى داناى هر پنهان و اى حاضر ناپنهان
وَ غالِبُ غَیْرَ مَغْلُوب وَیا قَریبُ غَیْرَ بَعید
و اى غالب شکست ناپذیر و اى نزدیکى که دور نیست
وَ یا مُونِسَ کُلِّ وَحید وَ یا حَىُّ مُحْیِىَ الْمَوْتى وَمُمیتَ الاَحْیآءِ
و اى مونس هر تنها و اى زنده اى که زنده کننده مردگان و میراننده زندگانى
اَلْقآئِمُ عَلى کُلِّ نَفْس بِما کَسَبَتْ وَ یا حَیّاً حینَ لا حَىَّ
و آن که بر هر کس با آنچه به دست آورد نگهبانى و اى زنده در آن دم که زنده اى نبود
لا اِلهَ اِلاَّ اَنْـتَ صَلِّ عَلى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد.
معبودى جز تو نیست درود فرست بر محمد و آل محمد.»[17]
این نماز در کتابهای جمال الاسبوع صفحه ۲۷۶ و در بحارالانوار جلد ۸۸ صفحه ۱۸۸ هم آورده شده است.
پی نوشت ها
- ابن طاووس، علی بن موسی، فلاح السائل و نجاح المسائل، ص 161، قم، بوستان کتاب، چاپ اول، 1406ق.
- بحار الانوار، ج 81، ص 247.
- بحار الأنوار (ط ـ بیروت)؛ ج47؛ ص2
- بحارالانوار، ج 17 ، ص 32 ح 14
- وسائل الشيعه، ج 1، ص 45، ح 2؛ مشكاهًْ الانوار، ص 128
- كافى، ج 3، ص 441 ح 10؛ وسائل الشيعه، ج 3، ص 183 ح 8
- الخصال، ابن بابويه، محمد بن على، محقق / مصحح: غفارى، على اكبر، انتشارات اسلامى، قم، 1362 شمسی، چاپ اول، ج 1، ص 103.
- وسائلالشيعه، ج 3، ص 608 ح 3
- اصول کافی، ج 3، ص 274.
- اصول كافى، ج 6، ص 511، ح 7
- ثواب الأعمال، ص 42.
- كافى، ج 3، ص 266، ح 11.
- امالى صدوق، ص 371، ح 467.
- كافى، ج 3، ص 269، ح 10.
- كافى، ج 3، ص 343، ح 15.
- اصول کافی، ج3، ص312
- جمال الاسبوع ص ۲۷۶ و بحارالانوار، ج ۸۸ ص ۱۸۸
تحریریه ستاد اقامه نماز
