ثواب دست کردن انگشتر عقیق یا فیروزه + آثار سنگ عقیق و فیروزه

آراسته بودن و استفاده از زینت و عطر در هنگام خواندن نماز، از جمله آداب اسلامی است که در بسیاری از روایات و احادیث معصومین علیهم السلام و بزرگان دین به آن سفارش شده است. انگشتر نیز نوعی زینت است که برای انگشتان دست به کار می رود و بر زن و مرد مسلمان سفارش شده  است که هنگام نماز، انگشتر در دست راست داشته باشند. در واقع، یکی از آداب پسندیده ی اسلامی، استفاده از انگشتر به هنگام خواندن نماز است، اما ائمه اطهار علیهم السلام، در بسیاری از روایات، خواندن نماز را با نوع خاصی از انگشتر مستحب دانسته و با برخی از آنها مکروه دانسته اند. در این مقاله قصد داریم به موضوع ” ثواب دست کردن انگشتر عقیق یا فیروزه + آثار سنگ عقیق و فیروزه” بپردازیم. از اینکه ما را همراهی می کنید، سپاسگزاریم.

خواص انگشتر عقیق

در مورد خواص انگشتر عقیق و استفاده از آن، احادیث و روایات بسیاری نقل شده است. با مطالعه این احادیث و فوایدی که برای انگشتر عقیق عنوان شده است، می‌توان به اهمیت استفاده از این گوهر زیبا پی برد.

اهمیت استفاده از انگشتر عقیق

عقیق نخستین کوهی که اسلام آورده

در حديثى از پيامبر اکرم صلی الله چنین آمده كه ایشان فرمودند: «انگشتر عقيق با خود داشته باشيد زيرا عقيق، نخستين كوهى است كه به يگانگى خداوند و رسالت من و امامت علىّ بن ابى‌طالب علیه السلام اقرار كرد».[1]

عقیق، کوهی در بهشت

بشير دهان [2] مى‌گويد: از امام باقر عليه السلام پرسيدم چه نگينى بر انگشترم بنشانم؟ ایشان فرمودند: «چرا از عقيق سرخ و زرد و سفيد غافلى؟ اينها سه كوه هستند در بهشت؛ عقيق سرخ نام كوهى است كه مُشرف بر خانه رسول خدا صلی الله است. كوه عقيق زرد، مُشرف بر خانه فاطمه زهرا سلام الله و عقيق سفيد مُشرف بر خانه امیر المؤمنین است و همه اينها يك خانه است. و از زير هر كوهى، نهرى جارى است كه آب آن سردتر از برف و سفيدتر از شیر است و هر سه نهر از چشمه ی كوثر سرچشمه مى‌گيرد و به يک جا مى‌ريزند. و جز آل محمّد و شيعيانش از اين نهرها نخواهند نوشید. اين سه كوه (همواره) تسبيح و تقديس و تمجيد پروردگار كرده و براى دوستداران و شیعیان آل محمّد صلی الله آمرزش مى‌طلبند. پس هر كس از شيعيان آل محمّد، يكى از اين عقيق‌ها را در دست داشته باشد، جز نيكى و وسعت روزى و سلامتى از بلاها و امان از شرّ پادشاهان و هر آنچه انسان از آن بيم دارد، به او نخواهد رسید».[3]

محبوب ترین دست نزد پروردگار

امام صادق عليه السلام در روايتی فرموده اند: «دستى كه در آن، انگشتر عقيق باشد، از تمام دست‌هايى كه به آسمان بلند مى‌شود در نزد پروردگار محبوب ‌تر است».[4]

عقیق، زینت بخش دست ائمه اطهار علیهم السلام

در حديث است كه ربيعة الرأى [5] مى‌گويد: انگشتر عقيقى در دست امام سجّاد علیه السلام ديدم، از ایشان پرسيدم: اين چه نگينى است؟ حضرت فرمودند: «اين عقيق رومى است».[6]

استحباب انگشتر عقیق

امام صادق علیه السلام در حدیث دیگری فرمودند: «انگشتر عقيق در دست كردن مستحبّ است»[7]

آثار و خواص در دست کردن انگشتر عقیق

در روایات و احادیثی که به نقل از پیامبر اکرم صلی الله و ائمه اطهار علیهم السلام، در کتب معتبر فقهی وارد شده، برای انگشتر عقیق، آثار و خواص فراوانی عنوان شده است. از آن جمله:

دور کردن عذاب از شیعیان امیر المؤمنین

از قول امام حسين عليه السلام روايت شده است كه فرمودند: «حضرت موسى عليه السلام در كوه طور به هنگام مناجات با خداوند سبحان، نگاهى به زمين انداخت، خدای تعالی، عقيق را از نور صورت ایشان آفريد و سپس فرمود: به ذات خودم سوگند، دستى را كه انگشتر عقيق در آن باشد، عذاب نخواهم کرد، مشروط بر اينكه به ولايت علىّ بن ابى‌طالب علیه السلام اقرار داشته باشد».[8]

برتری نماز با انگشتر عقیق

امام صادق علیه السلام فرمودند: «دو ركعت نماز همراه با انگشتر عقيق، بسيار برتر از نماز بدون آن است».[9]

نیز از قول امیر المؤمنین على عليه السلام روايت شده است كه فرمودند: «نماز كسى كه انگشتر عقيق در دست دارد، نسبت به نماز کسی كه غير عقيق در دست داشته باشد چهل درجه برترى دارد».[10]

انگشتر عقیق، پیام آور امنیت

امام صادق علیه السلام در حديثى ديگر فرمودند: «انگشتر عقيق در سفر، پيام‌آور امنيّت است»[11]

چنین روایت شده است كه فردى خدمت رسول خدا صلی الله رسيد و از اينكه راهزنان در بين راه اموالش را برده بودند، شكايت كرد. حضرتِ رسول فرمودند: «چرا انگشتر عقيق در دست نداشتى، كه انسان را از شر، نگاه مى‌دارد؟»[12]

عقیق، برطرف کننده فقر و نفاق

در روايتى از امام رضا عليه السلام چنین آمده که ایشان فرمودند: «انگشتر عقيق، فقر و ندارى را برطرف کرده و نفاق و دورويى را زايل مى‌كند»[13]

انگشتر عقیق، مانع رسیدن گزند

در روايتى چنین آمده است كه حاكمى، به ستم، حكم جلب فرد بيگناهى را صادر كرد. امام صادق علیه السلام به یاران فرمودند: «یک انگشتر عقيق به او برسانيد» اين كار را كردند و گزندى به او نرسيد.[14]

روایت شده که مردى را از مقابل دیدگان مبارک امام محمد باقر عليه السلام عبور دادند كه بسىار تازيانه بر بدنش زده بودند. حضرت فرمودند: «انگشتر عقيق او كجاست؟ چنانچه همراهش بود شلّاق نمى‌خورد».[15]

سليمان اعمش [16] مى‌گويد: در محضر امام صادق عليه السلام بودم. كسى را كه بسی تازيانه خورده بود از قصر منصور عبّاسى بيرون آوردند. حضرت فرمودند: «سليمان، نگاه کن، ببين نگين انگشترش چيست؟» عرض كردم: یابن رسول الله، نگين آن، عقيق نيست. حضرت فرمودند: «اى سليمان، در صورتی که عقيق بود، او را تازيانه‌ نمى ‌زدند». عرض كردم: شرح بيشترى در مورد انگشتر عقيق و فوایدش بفرماييد. ایشان فرمودند: «نگينِ عقيق انگشتر، از قطع شدن دست، جلوگيرى مى‌كند». عرض كردم: و ديگر چه؟ فرمودند: «انگشتریِ عقيق، از خون انسان نیز محافظت مى‌كند». عرض كردم: و ديگر چه؟ فرمودند: «خدای تعالی، دوست دارد دستى را كه براى دعا به سوی او بلند مى‌شود، انگشتر عقيق در آن باشد». عرض كردم: ديگر چه؟ فرمودند: «در حیرتم دستى كه انگشتر عقيق در آن باشد، چگونه از دينار و درهم خالى می شود».

عرض كردم: ديگر چه؟ فرمودند: «انگشتر عقيق انسان را از بلايا نگاه مى‌دارد». عرض كردم: ديگر چه؟ فرمودند: «انسان را از فقر و تهیدستی نگاه مى ‌دارد». عرض كردم: اجازه مى ‌فرماييد اين حديث را به نقل از جدّت امام حسين عليه السلام از پدرش اميرمؤمنان على عليه السلام نقل كنم؟ فرمودند: «مانعى ندارد».[17]

عاقبت به خیری با انگشتر عقیق

امام صادق عليه السلام در حدیثی فرمودند: «انگشتر عقيق در دست كنيد كه ميمون و مبارک است و اميد آن است كه دارنده آن، عاقبت به خير شود».[18]

در حديثى ديگر از امام صادق علیه السلام روایت شده که فرمودند: «هر كس انگشتر عقيق به دست كند، پريشان خاطر نگردد و بدون ‌شک عاقبت به خير مى‌شود»[19]

در روایت آمده است كه حضرت علی عليه السلام، چهار انگشتر در دست مى‌ كردند؛ انگشتر ياقوت براى شرافت و زينتش، انگشتر فيروزه براى نصرت و يارى ‌اش، انگشتر حديد چينى براى قوّتش و انگشتر عقيق براى حرز و دفع دشمنان و بلاها.[20]

خواص انگشتر فیروزه در احادیث

علاوه‌ بر فضایلی که در بالا برای انگشتر عقیق ذکر شد، انگشتر فیروزه نیز دارای خواص روحی و جسمی بسیار مفیدی است که در احادیث و روایات اسلامی نیز تا حدودی به آن اشاره شده‌ است. از جمله آثاری که برای انگشتر فیروزه ذکر شده است:

استجابت دعا

حضرت محمد صلی الله فرموده‌اند که همانا خدای تعالی به من خطاب کرد: ای رسول! همانا من شرم دارم از این که بنده ‌ای در دستش انگشتر فیروزه داشته باشد و دستش را برای دعا به سمت آسمان بالا بیاورد و من دعای او را اجابت نکنم. [21]

فتح و پیروزی

در برخی از روایات در بیان فضیلت انگشتر فیروزه چنین آمده‌ است که امیر المؤمنین علی علیه السلام از چهار نوع انگشتر استفاده میکردند که انگشت فیروزه نیز، جزو آنها بوده‌ است و ایشان آن را به منظور بهره مندی از نصرت و یاری پروردگار و پیروزی در برابر مشکلات به دست می‌کرده‌اند. [22]

فرزندآوری

روایت شده که شخصی نزد امام رضا علیه السلام از نداشتن فرزند گلایه می کند و آن حضرت درباره ی فضیلت انگشتر فیروزه به او چنین می‌فرماید: «انگشتری از جنس فیروزه تهیه کن و بر روی آن، این آیه را بنویس «رب لا تذرنی فردا و انت خیر الوارثین»

امام صادق علیه السلام در روایت دیگری فرموده اند: از برای سنگ فیروزه فواید بسیاری است، نگاه کردن به آن چشم را قوت و روشنی می بخشد، نگریستن به آن موجب نشاط و شادی روح و روان است، موجب تقویت قلب و افزایش سعه ی صدر می‌گردد، تحمل در برابر سختی‌ها را زیاد و موجب برآورده شدن حاجات است.

امام رضا علیه السلام در حدیثی فرمودند: اولین کوه‌ هایی که به ولایت امیر المؤمنین علی علیه السلام شهادت دادند سه کوه عقیق، فیروزه و یاقوت بودند.

انگشتر را در کدام دست بیندازیم؟

بر زن و مرد مسلمان توصیه شده  است که انگشتر را در دست راست خویش اندازند و در صورتی که نقش نگین و یا خود نگین شریف و با مبارک است و منقش به اسماء مبارکه است، باید به هنگام تطهیر و یا قضای حاجت از دست خود بیرون آورند. در این ‌باره حضرت على عليه السلام فرمودند: «رسول الله انگشتر را در دست راست مى‌كردند» و یا امام صادق عليه السلام در این باره فرمودند: «انگشتر در دست راست كردن از سنّت پيامبران است و از اينكه انگشتر را در انگشتِ شهادت يا انگشت ميانى اندازند نهى فرموده اند».

حکم انگشتری طلا برای مرد و زن

زينت به طلا براى مرد در هر حال حرام است و نماز با آن باطل است. «اگر چیزى که طلاى سفید نامیده مى شود همان طلاى زرد است که بر اثر مخلوط کردن ماده اى رنگ آن سفید شده، حرام است ولى اگر عنصر طلا در آن به قدرى کم است که عرفا به آن طلا نمى گویند مانع ندارد و پلاتین نیز اشکال ندارد.» [23]

در حدیثی از پيامبر اكرم صلی الله، اینگونه آمده است که استفاده از انگشتری که از جنس آهن باشد، به هنگام نماز و یا استفاده از انگشتر برنز در هنگام نماز، جایز نیست.

انگشتری که نماز با آن مکروه است

به همان اندازه که خواندن نماز با انگشتر عقیق و فیروزه و … ثواب دارد، نماز خواندن با انگشتر حدید، کراهت دارد. چنانچه  امام صادق عليه السلام از قول رسول خدا چنین نقل می کنند که ایشان فرمودند: «به غیر از نقره، انگشتری به دست نکنید؛» و «دستی که در آن انگشتری از جنس آهن باشد، پاک نگردد!».

امام صادق علیه السلام فرمودند: «خداوند آهن را در دنیا زینت جن و شیاطین قرار داده است پس بر مرد مسلمان پوشیدن آهن حرام است و نماز همراه آن جایز نیست مگر اینکه در برابر دشمن باشد …» البته وسائلی مثل کلید و شمشیر و سایر ابزار آهنی که انسان گاهی ضرورت دارد همراه خود داشته باشد، مانعی ندارد. لیکن در غیر این وسائل نباید با وسیله آهنی دیگری نماز خواند»[24]

پی نوشت ها

1. مكارم الأخلاق، ج 1، ص 200؛ عيون اخبار الرّضا، ج 2، ص 70، ح 324.
2. وی از راویان کوفی و شغلش روغن فروشی بوده، از این رو ملقّب به «الدهان» گردیده است و دوران سه امام معصوم(ع) را ادراک کرده است. از مضامین روایات برداشت می‌شود که وی از مقام معرفتی بالایی برخوردار، و به همین جهت، مورد عنایت اهل بیت(ع) بوده است.
3. امالى طوسى، ج 1، ص 36 و37؛ وسائل الشيعه، ج 3، ص 401، باب 52، ح 1.
4. ثواب الأعمال، ص 208، ح 9؛ عدّة الدّاعى، ص 118.
5. ابوعثمان ربیعه بن ابی‌عبدالرحمان فروخ، معروف به ربیعة الرای منسوب به قبیله تیم و از فقها، محدثان و حافظان قرآن در مدینه بود. او سرانجام به سال ۱۳۶ ق در نزدیکی الانبار درگذشت.
6. كافى، ج 6، ص 470، ح 4؛ وسائل الشيعه، ج 3، ص 399، باب 51، ح 4 و5.
7. ثواب الأعمال، ص 209، ح 11؛ عدّة الدّاعى، ص 119.
8. همان
9. عدّة الدّاعى، ص 119؛ وسائل الشيعه، ج 3، ص 403، باب 53، ح 10.
10. مكارم الأخلاق، ص 87؛ مستدرک الوسائل، ج 3، ص 297، باب 34، ح 1. در مستدرک الوسائل به جای چهل، عدد هفتاد ذكر شده و در هيچ‌ يک از اين دو كتاب، سخنى از نماز جماعت نيست.
11. كافى، ج 6، ص 470، ح 5؛ الامان من اخطار الاسفار والازمان، ص 39.
12. كافى، ج 6، ص 471، ح 8؛ مكارم الأخلاق، ص 88.
13. كافى، ج 6، ص 470، ح 1؛ وسائل الشيعه، ج 3، ص 399، باب 51، ح 1.
14. كافى، ج 6، ص 471، ح 7؛ مكارم الأخلاق، ص 89.
15. ثواب الأعمال، ص 207، ح 3؛ وسائل الشيعه، ج 3، ص 402، باب 53، ح 4.
16. سلیمان بن مهران معروف به أَعْمَش (۶۱ ـ ۱۴۷ یا ۱۴۸ق) از علمای کوفه در قرن دوم قمری و از شیعیان و اصحاب امام صادق علیه السلام بود.
17. مكارم الأخلاق، ص 88؛ وسائل الشيعه، ج 3، ص 403، باب 53، ح 12.
18. كافى، ج 6، ص 470، ح 3؛ وسائل الشيعه، ج 3، ص 399، باب 51، ح 3
19. كافى، ج 6، ص 471، ح 6؛ ثواب الأعمال، ص 207، ح 1.
20. علل الشرايع، ج 1، ص 157، باب 126، ح 1؛ مكارم الأخلاق، ص 86.
21. وسائل الشیعه، ۹۵/۵ و بحارالانوار، ۳۲۱/۹۰
22. المناقب: ۳۰۲/۳ – بحار: ۶۲/۴۲ – وسائل الشیعه: ۹۸/۵
23. اجوبة الاستفتائات حضرت آیة الله خامنه ای
24. تهذیب الاحکام، ج۲، ص۲۲۷، وسائل الشیعة، ج۴، ص۴۱۹