به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان اصفهان، در گفت وگوی اختصاصی کارشناس روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان با حجت الاسلام والمسلمین محمدرضا ایزدی طراح طرح آموزشی «ایستگاه خدا»، برگزیده جشنواره امام جماعت مبتکر، از ایده ای می شنویم که با بهره گیری از بازی وار سازی مفاهیم عمیق دینی، نماز و هدفمندی در زندگی را برای نوجوانان به تجربه ای ملموس و ماندگار تبدیل کرده است.
متن مصاحبه به شرح زیر است:
ضمن معرفی خود، درباره سوابق علمی و اجرایی تان توضیح بفرمایید.
بنده محمدرضا ایزدی، دارای مدرک سطح دو و پایه ده حوزه علمیه هستم. در کنار تحصیلات حوزوی، تمرکز اصلی فعالیت هایم بر حوزه تربیت کودک و نوجوان قرار دارد و طی سال های اخیر به عنوان مربی طرح امین در مدارس فعالیت داشته ام و هم زمان مسئولیت تعلیم و تربیت در حوزه مقاومت بسیج شهید مفتح خوروبیابانک را نیز بر عهده داشته ام و تلاش کرده ام دانش حوزوی را با تجربه عملی در عرصه تعلیم و تربیت نوجوانان پیوند دهم تا آموزش، اثربخشی بیشتری داشته باشد.
ایده شکل گیری طرح «ایستگاه خدا» از کجا آغاز شد و چه نیازی شما را به سمت طراحی این شیوه آموزشی سوق داد؟
ایده این طرح از آموزه های عمیق اهل بیت(علیهم السلام) و نگاه روایات به زندگی انسان به عنوان یک سفر الهام گرفته است و دغدغه اصلی من این بود که مفهوم سنگینی مانند قیامت و هدف نهایی زندگی را برای نوجوانان به شکلی قابل لمس و قابل درک ارائه کنم. احساس میکردم آموزش های صرفاً دستوری، پاسخگوی نیازهای امروز نوجوانان نیست و باید یادگیری به یک تجربه واقعی تبدیل شود و با مشاهده چالش های روحی، اجتماعی و هویتی نوجوانان، به این نتیجه رسیدم که اگر هدف زندگی برای آنان روشن شود، در برابر آسیب ها نیز مقاوم تر خواهند بود از همین رو، ایده «قطار زندگی» و مفهوم «توشه سفر» شکل گرفت.
در مسیر اجرای این طرح با چه چالش هایی روبه رو بودید و چگونه آن ها را مدیریت کردید؟
مهم ترین چالش، تغییر نگاه از آموزش سنتی به آموزش مبتنی بر بازی بود و دغدغه این بود که جذابیت بازی، موجب کمرنگ شدن ارزش مفاهیم دینی نشود و برای حل این مسئله، از نمادها و استعاره هایی مانند «قطار زندگی» و «ایستگاه های مختلف مثل ایستگاه بهشت و…» بهره گرفتیم تا نوجوانان خود در جریان بازی تصمیم بگیرند و پیام ها را کشف کنند و این شیوه باعث شد به جای دریافت مستقیم دستور، قدرت انتخاب و تفکر آنان فعال شود و یادگیری عمق بیشتری پیدا کند.
به نظر شما چه ویژگی هایی باعث شد این طرح از نگاه داوران جشنواره، اثری نوآورانه شناخته شود؟
ویژگی اصلی طرح، پرداختن به ریشه مسائل است و به جای تمرکز مستقیم بر آسیب هایی مانند اعتیاد به فضای مجازی یا سایر ناهنجاری ها، تلاش کردیم مفهوم هدفمندی در زندگی را تقویت کنیم. در این بازی، نوجوان می آموزد که اعمال نیک، سرمایه و توشه ای برای ادامه مسیر زندگی هستند و تنها با داشتن این توشه می توان از ایستگاه های دشوار عبور کرد و این رویکرد، آموزش مفاهیم دینی را از سطح توصیه های مستقیم فراتر می برد.
ارتباط مسجد و مدرسه در این طرح چگونه تعریف شده است و چه نتایجی داشته است؟
در طرح «ایستگاه خدا» مرز بین مدرسه ئ مساجد کمرنگ شده است، مدرسه بستر آموزش مهارت ها و یادگیری است و مسجد نقش هدایت معنوی و تبیین مفاهیم دینی را بر عهده دارد و این تعامل موجب شده آموزش از محدوده کلاس درس خارج شود و به بخشی از سبک زندگی نوجوانان تبدیل گردد به گونه ای که آموزه ها هم در مدرسه و هم در مسجد قابل تجربه و تکرار باشند.
نوجوانان تا چه اندازه در طراحی و اجرای برنامه نقش داشتند؟
ساختار بازی بر پایه انتخاب های نوجوانان طراحی شده است. آنان در هر ایستگاه با تصمیمگیری های مختلف روبه رو می شوند و مسیر خود را انتخاب می کنند و هدف این نبود که صرفاً بایدها و نبایدها را بیان کنیم، بلکه می خواستیم فرصت اندیشیدن، انتخاب های فردی و پذیرش مسئولیت را برای آنان فراهم کنیم.
بازخورد نوجوانان نسبت به این شیوه آموزشی چگونه بود؟
یکی از ارزشمندترین بازخوردها این بود که بسیاری از نوجوانان می گفتند اکنون بهتر درک کرده اند چرا باید نماز بخوانند یا به والدین احترام بگذارند و آنان این اعمال را دیگر صرفاً یک تکلیف نمی دیدند، بلکه آن ها را سرمایه ای برای ادامه مسیر زندگی تلقی می کردند و همچنین هیجان و اشتیاق نوجوانان هنگام کشف «ایستگاه خدا» نشان می داد که ارتباط عمیقی با مفاهیم طرح برقرار کرده اند.
اگر قرار باشد تنها یک صحنه از اجرای این طرح در قالب مستند به تصویر کشیده شود، کدام لحظه را انتخاب می کنید؟
دو صحنه برای من بسیار ماندگار است؛ نخست زمانی که نوجوانان با دقت و احساس مسئولیت، توشه های خود را برای آغاز سفر برمی دارند و این صحنه نمادی از پذیرش مسئولیت در مسیر زندگی است. صحنه دوم زمانی است که برخی از نوجوانان حتی از «ایستگاه بهشت» عبور می کنند و همچنان به دنبال رسیدن به «ایستگاه خدا» هستند و این لحظه نشان می دهد که هدف نهایی آنان، تنها پاداش نیست، بلکه رسیدن به قرب الهی است.
خانواده ها و معتمدان مسجد چه نگاهی به این طرح داشتند؟
بازخوردها بسیار امیدوارکننده بود و خانواده ها از اینکه فرزندانشان مفاهیم دینی را در فضایی شاد، هدفمند و تعاملی فرا می گیرند، ابراز رضایت می کردند.
معتمدان مسجد نیز این طرح را گامی مؤثر در تقویت ارتباط نسل نوجوان با ارزش های دینی و مسجد ارزیابی کردند.
در اجرای این طرح از چه ابزارها و فناوری های نوین آموزشی بهره بردید؟
مبنای اصلی کار، استفاده از روش «بازی وارسازی» بود. اگرچه اجرای برنامه به صورت حضوری انجام می شود، اما تمامی اجزای آن بر اساس اصول طراحی بازی های مدرن شکل گرفته است و همچنین برای معرفی مراحل بازی و ایجاد درک بهتر، از ویدئوپروژکتور و محتوای تصویری نیز استفاده کردیم.
شیوه آموزشی این طرح چه ویژگی هایی دارد؟
این طرح ترکیبی از آموزش حضوری و یادگیری پروژه محور است که نوجوانان در قالب یک سناریوی مشخص، مفاهیم را نه از طریق حفظ کردن، بلکه با تجربه عملی، تصمیم گیری و مشارکت فعال فرا می گیرند.
مهمترین دستاورد تربیتی و فرهنگی این طرح را در چه می دانید؟
به اعتقاد من، مهم ترین دستاورد این طرح، نهادینه شدن نگاه هدف محور در ذهن نوجوانان است و به جای تمرکز بر آسیب ها، تلاش کردیم چرایی زندگی، اهمیت انتخاب های درست و ضرورت فراهم کردن توشه معنوی را برای آنان تبیین کنیم، رویکردی که می تواند بسیاری از آسیب های اجتماعی را از ریشه کاهش دهد.
برای آینده این طرح چه برنامه ای در نظر دارید؟
هدف بعدی، استاندارد سازی این بازی برای استفاده در مدارس و مراکز آموزشی مختلف است و همچنین در صورت فراهم شدن امکانات، قصد داریم با بهرهگیری از فناوری های نوین مانند واقعیت افزوده، نسخه دیجیتال و تعاملی «قطار زندگی» را نیز طراحی کنیم تا نوجوانان بتوانند علاوه بر اجرای حضوری، در فضای مجازی نیز این تجربه آموزشی را دنبال کنند.
اگر بخواهید در پایان پیامی کوتاه برای نوجوانان نمازگزار داشته باشید، آن پیام چیست؟
دوست عزیزم؛ نماز تنها یک عمل عبادی نیست، بلکه ارزشمندترین توشه ای است که در مسیر زندگی همراه تو خواهد بود و هرچه این توشه غنی تر باشد، عبور از سختی ها آسان تر می شود و در نهایت، تو را به زیباترین مقصد، یعنی قرب الهی و ایستگاه خدا، خواهد رساند.
