به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان اصفهان، در آستانه برگزاری سی و سومین اجلاس سراسری نماز با عنوان «اقامه نماز در اندیشه و عمل رهبر شهید انقلاب اسلامی» توجه به راهکارهای ترویج فرهنگ نماز در دانشگاه ها و نقش این مراکز علمی در تربیت نسل نو اهمیت ویژهای دارد. دانشگاه، به عنوان یکی از مهم ترین محیط های حضور و اثرگذاری بر نسل جوان، می تواند با ایجاد فضایی جذاب، اقناعی و معرفت محور، زمینه تقویت ارتباط دانشجویان با نماز و مسجد را فراهم کند.
در همین راستا، گفت وگویی با حجت الاسلام والمسلمین خوشنویس زاده، رئیس دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه های استان اصفهان و مسئول دفتر نهاد رهبری در دانشگاه علوم پزشکی انجام شده است که متن آن در ادامه می آید.
برای تبدیل نماز جماعت دانشگاه از یک برنامه رسمی به یک جریان فرهنگی جذاب برای دانشجویان چه باید کرد؟
حجت الاسلام والمسلمین خوشنویس زاده پاسخ داد: برای تبدیل نماز جماعت به یک جریان فرهنگی جذاب، باید از اجبار به اقناع و از مراسم به تجربه حرکت کرد و کافی است محوریت را به خود دانشجویان بسپاریم تا آنان نه فقط مخاطب، بلکه خالق این فضا باشند؛ برای مثال، اذان توسط یک دانشجوی خوش صدا، هماهنگی صفوف توسط تشکل های دانشجویی و سخنرانی پنج دقیقه ای پیش از نماز یا بین الصلاتین توسط یک روحانی فاضل و توانمند درباره چالش های روزمره تحصیلی یا اخلاقی و احکام شرعی با زبانی صمیمی و غیرشعاری، می تواند مؤثر باشد.
وی ادامه داد: فضای نمازخانه نیز باید با نورپردازی ملایم، تصاویری از آیات مرتبط با علم و امید و پادکست های آرامش بخش مذهبی پیش از اذان، از حالت خشک و رسمی خارج شود. در شب های امتحان می توان با برگزاری نماز جماعت همراه با چای و شیرینی، فضایی صمیمی ایجاد کرد و همچنین تولید ریلز و استوری های هنری توسط خود دانشجویان، می تواند حضور در نماز را به یک «هویت جمعی» تبدیل کند، نه یک تکلیف اداری.
مسئول دفتر نهاد رهبری در دانشگاه علوم پزشکی گفت: رمز موفقیت، باور به این است که نسل جوان اگر طعم آرامش و تعلق را در این فضا بچشد، خودش مبلغ آن خواهد شد نه با پند، بلکه با حس خوب بودن در کنار هم.
نقش استادان دانشگاه در الگوسازی برای دانشجویان در موضوع نماز چیست و چگونه می توان حضور آنان در نماز جماعت را تقویت کرد؟
حجت الاسلام والمسلمین خوشنویس زاده در پاسخ گفت: نقش استادان در این موضوع، فراتر از یک الگوی ساده است؛ آنان می توانند ارزش های دینی را به صورت عینی و عملی تأیید کنند و دانشجویان به دانش و آینده نگری استادان خود اعتماد دارند و حضور یک استاد محبوب در صف اول نماز، بدون هیچ سخنرانی اضافی، به آنان می گوید که این رفتار با موفقیت علمی و اجتماعی منافاتی ندارد و حتی بخشی از سبک زندگی یک انسان متعالی است.
مسئول دفتر نهاد رهبری در دانشگاه علوم پزشکی افزود: برای تقویت این حضور، به جای تکیه بر وظیفه اخلاقی استادان، باید موانع عملی را برطرف کرد. زمان نماز باید با جدول درسی آنان هماهنگ شود و به استادان یادآوری شود که حضورشان در نماز جماعت، گرمابخش جمع دانشجویان است.
وی اظهار کرد: مهمتر از همه، باید فرصت تعامل پس از نماز، مانند هم اندیشی های کوتاه علمی یا پرسش و پاسخ غیررسمی درباره چالش های روز، فراهم شود تا استاد حضور در نماز را نه یک هزینه زمانی، بلکه فرصتی برای ارتباط نزدیک تر با دانشجویان ببیند. اگر استاد احساس کند این حضور جایگاه او را در دل دانشجویان مستحکم تر می کند، خود به مبلغی مشتاق تبدیل خواهد شد.
چگونه می توان میان مسجد دانشگاه و مساجد محله ارتباط ایجاد کرد تا دانشجویان پس از ورود به دانشگاه نیز ارتباط خود با مسجد را حفظ کنند؟
رئیس دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه های استان اصفهان جواب داد: ارتباط مؤثر میان مسجد دانشگاه و مساجد محله، نیازمند «پل های زنده و غیراداری» است که دانشجو را از یک هویت موقت، یعنی دانشجویی، به یک هویت پایدار، یعنی هویت محله ای و اجتماعی، پیوند بزند.
وی ادامه داد و بیان داشت: بهترین راه، اجرای پروژه های مشترک فصلی مانند همایش های خیریه دانشجویان و همسایگان یا کارگاه های مهارت آموزی، از جمله تعمیرات و کمک درسی به کودکان محله، است و در این فعالیت ها، دانشجو با اهالی محله همکاری می کند و مسجد دانشگاه را به عنوان پایگاهی برای ورود به مسجد محله می شناسد.
حجت الاسلام والمسلمین خوشنویس زاده افزود: از سوی دیگر، ثبت نام دانشجویان در گروه های مجازی مسجد محله و برگزاری تورهای آشنایی با مساجد تاریخی شهر یا مساجد فعال اطراف دانشگاه در روزهای تعطیل، می تواند این پیوند را غیررسمی و جذاب کند.
مسئول دفتر نهاد رهبری در دانشگاه علوم پزشکی ادامه داد و گفت: نکته کلیدی این است که این ارتباط نباید به توصیه اخلاقی محدود شود، بلکه باید در قالب نیازهای روزمره، مانند مکان مطالعه، مشاوره و راهنمایی مذهبی یا حتی کارآموزی، تعریف شود تا دانشجو پس از فارغ التحصیلی نیز مسجد را نه یک مکان صرفاً مناسکی، بلکه یک پایگاه اجتماعی پاسخگو در ذهن داشته باشد.
با توجه به پرسش ها و شبهات جدید دانشجویان درباره دین و نماز، چه برنامه ای برای گفت وگوی آزاد و پاسخ گویی علمی به این پرسش ها وجود دارد؟
رئیس دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه های استان اصفهان پاسخ داد: برای مواجهه با پرسش ها و شبهات جدید دانشجویان درباره دین و نماز، باید کرسی های آزاداندیشی و نشست های پرسش و پاسخ با حضور استادان متخصص دین، جامعه شناسی و روان شناسی برگزار شود و همچنین ایجاد سامانه ای برخط برای طرح پرسش های محرمانه، برگزاری کارگاه های علمی با عنوان «نماز و شبهات معاصر» و فراهم کردن فضایی امن برای گفت وگوی آزاد، از جمله راهکارهای مؤثر در این زمینه است.
وی اظهار کرد: دانشجو باید بتواند بدون نگرانی از قضاوت، پرسش های خود را مطرح کند و در فضایی علمی و صمیمی، پاسخ های مستند و اقناع کننده دریافت کندو ایجاد پاتوق های گفت وگو و نشست های آزاد نیز می تواند زمینه تعامل بیشتر دانشجویان و کارشناسان را فراهم سازد.
آیا می توان از ظرفیت تشکل های دانشجویی، کانون های فرهنگی، انجمن های علمی و گروه های جهادی برای ترویج فرهنگ نماز استفاده کرد؟
مسئول دفتر نهاد رهبری در دانشگاه علوم پزشکی جواب داد: بله، می توان و حتی لازم است از این ظرفیت ها به صورت هم افزا و غیرآمرانه استفاده کرد. تشکل های دانشجویی به دلیل زبان همسال و ارتباط صمیمی با دانشجویان، می توانند گفت وگوهای آزاد، حلقه های پرسش و پاسخ و کمپین های تبلیغی جذاب برگزار کنند.
حجت الاسلام والمسلمین خوشنویس زاده ادامه داد: کانون های فرهنگی نیز با تولید محتوای هنری، نمایشگاهی و رسانه ای و برگزاری برنامه های مناسکی مانند اردوهای زیارتی و جشن های مذهبی، می توانند فضای فرهنگی مؤثری ایجاد کنند و انجمن های علمی قادرند با برگزاری نشست های تخصصی، پژوهش های بین رشته ای و پاسخ گویی علمی به شبهات درباره نماز و دین، نقش روشنگر داشته باشند.
رئیس دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه های استان گفت: گروه های جهادی نیز با پیوند دادن خدمت اجتماعی، اردوهای جهادی و فعالیت های داوطلبانه، می توانند نماز را به عنوان یک ارزش معنوی و اجتماعی در متن زندگی دانشجویی نهادینه کنند و البته همه این فعالیت ها باید با اختیار، احترام و تنوع پذیری همراه باشد تا به تقویت باور درونی و مشارکت واقعی دانشجویان بینجامد.
برای دانشجویانی که به هر دلیل ارتباط کمتری با نماز جماعت دارند، چه روش هایی را برای دعوت غیرمستقیم، اقناعی و جذاب مؤثر می دانید؟
خوشنویس زاده در پاسخ گفت: برای این دسته از دانشجویان، مؤثرترین روش، دعوت غیرمستقیم و مبتنی بر تجربه مثبت است به این معنا که به جای توصیه مستقیم و باید و نباید، زمینه هایی فراهم شود که دانشجو خودش طعم آرامش، هم بستگی و معنویت جمعی را بچشد.
وی ادامه داد: برگزاری حلقه های دوستانه، گفت وگوهای کوتاه و صمیمی درباره نیازهای معنوی، پخش کلیپ ها و روایت های واقعی از تأثیر نماز بر زندگی، دعوت غیررسمی توسط همسالان و دوستان و اجرای برنامه های فرهنگی و هنری در نزدیکی وقت نماز همراه با پذیرایی ساده، از جمله این روش هاست.
مسئول دفتر نهاد رهبری در دانشگاه علوم پزشکی افزود: همچنین باید فضایی گرم و بدون قضاوت در مسجد دانشگاه ایجاد شود و به دغدغه های واقعی دانشجو، مانند اضطراب، تنهایی و معنا، توجه شود و پیوند نماز با فعالیت های مورد علاقه آنان، مانند گروه های جهادی، ورزشی یا علمی، نیز می تواند زمینه همراهی بیشتر را فراهم کند.
رئیس دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه های استان اصفهان گفت: در این رویکرد، هدف اقناع درونی و آزادانه است و اگر دانشجو احساس کند پذیرفته شده و دعوت، پیشنهادی دوستانه برای یک تجربه خوب است، احتمال همراهی او بسیار بیشتر خواهد بود.
اگر بخواهیم مطالبه امام شهید درباره نماز نسل جوان را در دانشگاه ها عملی کنیم، دانشگاه باید در درجه اول چه تغییری در رویکرد فرهنگی خود ایجاد کند؟
حجت الاسلام والمسلمین خوسنویس زاده در جواب گفت: اگر بخواهیم مطالبه امام شهید انقلاب درباره نماز نسل جوان را در دانشگاه ها عملی کنیم، دانشگاه باید در درجه اول رویکرد فرهنگی خود را از تبلیغ مستقیم و آمرانه به زمینه سازی برای تجربه آزادانه، جذاب و معرفت محور معنویت تغییر دهد.
وی ادامه داد و گفت: رهبر شهید انقلاب در پیام به سی امین اجلاس سراسری نماز، ترویج نماز در میان نسل جوان را کلید گسترش این نعمت الهی دانستند و خطاب به متصدیان امور جوانان، از خانواده تا دانشگاه، تأکید کردند که باید خود را مخاطب «اقیموا الصلاة» بدانند و راه های آموختن و گزاردن نماز و کیفیت بخشیدن به آن را برای نسل نو هموار کنند.
مسئول دفتر نهاد رهبری در دانشگاه علوم پزشکی افزود: بر این اساس، دانشگاه باید نخست فضای گفت وگوی آزاد و کرسی های آزاداندیشی درباره نماز و شبهات آن ایجاد کند تا دانشجو بتواند بدون قضاوت، پرسش های خود را مطرح کند و دوم، استادان و مسئولان باید خود پیشقدم در نماز باشند و با حضور عملی، به عنوان الگوی رفتاری مؤثر عمل کنند؛ چراکه رهبر شهید انقلاب تصریح کرده اند: اساتید، دانشجویان را به خواندن نماز تشویق کنند و خود پیشقدم در آن باشند و سوم، دانشگاه باید جاذبهآفرینی کند؛ یعنی به نماز، مسجد، حضور قلب و معانی نماز جاذبه ببخشد و با استفاده از هنر، رسانه و برنامه های فرهنگی متنوع، نماز را به عنوان یک تجربه معنوی زیبا و هویت ساز به دانشجو معرفی کند و در نهایت، این تغییر رویکرد باید غیرمستقیم، اقناعی و دلسوزانه باشد تا نماز به عنوان یک فریضه الهی مورد انتخاب همه دانشجویان قرار بگیرد و در متن زندگی آنان نهادینه شود.
