به گزارش روابط عمومی ستاد اقامه نماز استان بوشهر، روز شنبه بیست وهشتم شهریورماه، حجت الاسلام حاجیانی مسئول نهاد نمایندگی دانشگاه فرهنگیان استان، با خبرنگار روابط عمومی به گفتگو نشست.
مشروح گفتگو به شرح ذیل است:
برای اینکه مسجد بتواند از یک فضای صرفاً مذهبی، به یک «پایگاه فعال و کارآمد» برای کودکان و نوجوانان تبدیل شود، چه اقدامات راهبردی و متمایزی باید انجام پذیرد؟
اولین قدم تغییر در نگاه ما به فضا است. اگر بخواهیم بچهها را جذب کنیم، باید محیط را برای آنها بازسازی کنیم؛ مثلاً ایجاد کتابخانه پویا، اتاق بازی و سرگرمی سالم، فضای اینترنت و گیمنت با نظارت، یا حتی سالن ورزشی و فضای باز برای فعالیت بدنی. یعنی تمرکز اصلی بر ایجاد زیرساختهای جذاب است. اما فراتر از زیرساخت، برنامههای فرهنگی و آموزشی مثل حلقههای کتابخوانی و بحث آزاد، اردوهای تفریحی و علمی، و کارگاههای هنری مانند نقاشی، تئاتر، سرود و خوشنویسی بسیار حیاتی هستند.
به نظر شما بزرگترین مانع در مسیر ارتقای کیفی مساجد روستایی چیست و چه راهکارهایی برای عبور از این چالش دارید؟
این یکی از چالشهای بسیار جدی است. ما با دو مانع اصلی روبهرو هستیم: یکی کمبود نیروی انسانی و محدودیت زمانی؛ روحانیون معمولاً چند مأموریت همزمان دارند و وقت کافی برای هجرت هفتگی ندارند. دیگری مسائل معیشتی و امکانات پایه مثل نبود مسکن، حملونقل و حقوق مناسب برای حضور مستمر در روستا.
ما باید با شبکهسازی و تقسیم کار، بار مسئولیت را سبک کنیم؛ یعنی هر روحانی چند روستای نزدیک را با برنامه منظم پوشش دهد، نه اینکه متمرکز در یکجا باشد. همچنین باید از ظرفیتهای بومی استفاده کرد و امام جماعت و فعال فرهنگی را از خود اهالی روستا تربیت کرد.
با توجه به تغییر الگوی یادگیری در نوجوانان، چه ابزارهای نوین و مکملی را برای جایگزینی یا تکمیل روشهای سنتی منبر و خطابهها پیشنهاد میدهید؟
ما حتماً جهت جذب نوجوانان و جوانان به مسجد و نماز باید از زبان مدرن استفاده کنیم. مثلاً موشنگرافیک و ویدیوهای کوتاه یک تا دو دقیقهای برای هر بخش از نماز — از تکبیر و رکوع تا سجده — بسیار مؤثرتر از سخنرانیهای طولانی است. پادکست و محتوای صوتی شنیدنی هم میتواند همراه مسیر مدرسه یا اوقات فراغت نوجوان باشد
چطور میتوان میان نهادهای مختلف از جمله مسجد، مدرسه و دانشگاه در هر منطقه، یک همکاری مستمر و هدفمند ایجاد کرد تا این زنجیره آموزشی تقویت شود؟
همکاری میتواند در زمینههای فرهنگی مثل برگزاری مشترک جشنها، مناسبتها، اردوها و مسابقات میان مسجد و مدرسه یا دانشگاه باشد. همچنین حلقههای گفتوگو و پرسشوپاسخ آزاد با حضور اساتید، روحانیون و دانشآموزان یا دانشجویان فرصت بسیار خوبی است. اما نکته مهم این است که آموزشوپرورش، دانشگاهها و نهادهای دینی نباید فقط نگاه تماشاگر داشته باشند؛ بلکه باید با هم همکاری کنند تا موانع اداری برطرف شود و منابع برای برنامههای مشترک تأمین گردد.
ویژگی بارز یک «امام جماعت مبتکر و جوانگرا» چیست؟ و از نظر شما، حوزههای علمیه چه رسالتی در پرورش چنین افرادی بر عهده دارند؟
یک امام جماعت موفق در عصر حاضر، باید با زبان و دغدغههای نسل جدید کاملاً آشنا باشد؛ یعنی فضای مجازی، فرهنگ نوجوان و مسائل روز را درک کند. مهارت ارتباطی و فن بیان جذاب هم ضروری است؛ توانایی گفتوگو و شنیدن، نه فقط سخنرانی یکطرفه. خلاقیت و نوآوری در طراحی برنامههای متنوع فراتر از منبر سنتی هم از ویژگیهای کلیدی است.
در موردحوزههای علمیه، حوزه ها باید در برنامه درسی خود بازنگری کنند و دروس مهارتمحوری مثل روانشناسی نوجوان، رسانه و فضای مجازی، و مدیریت فرهنگی را اضافه کنند. همچنین دورههای کارورزی و آموزش عملی میدانی در مساجد، مدارس و محلات واقعی، در کنار دروس نظری، و آموزش فن بیان، گفتوگو، مدیریت جلسه و تولید محتوا، تا این عزیزان در زمان ورود به جامعه، آماده و توانمند باشند.
